Yellow Network đang chuẩn bị ra mắt một nền tảng giao dịch tài sản số lai, được xây dựng trên hạ tầng mạng lưới mesh Layer-3 của mình, định vị như một lựa chọn thay thế cho các sàn tập trung – nơi đã làm mất hàng tỷ USD tiền người dùng vì mất khả năng thanh toán và quản lý yếu kém.
Nền tảng sử dụng công nghệ kênh trạng thái để xử lý lệnh giao dịch off-chain trong khi vẫn giữ quyền lưu ký tài sản cho người dùng, giải quyết rủi ro đối tác cốt lõi mà công ty cho là nguyên nhân dẫn tới các cú sập của Mt. Gox, FTX và nhiều sàn tập trung khác.
Phần lớn trader trong lịch sử vẫn chọn sàn tập trung dù đã có lựa chọn phi tập trung, chủ yếu vì các DEX đời đầu khiến việc giao dịch chủ động trở nên bất khả thi.
Các cú sập sàn tập trung và sự dịch chuyển của ngành
Ngành tiền mã hóa đã nhiều lần chứng kiến các khoản thua lỗ thảm khốc gắn với mô hình lưu ký tập trung.
Sự sụp đổ của Mt. Gox năm 2014 dẫn đến mất hơn 850.000 Bitcoin (BTC), khiến người dùng bị ảnh hưởng phải chờ gần một thập kỷ mới được hoàn trả một phần. Robinhood đã hạn chế giao dịch và rút tiền trong giai đoạn biến động thị trường năm 2021.
Làn sóng vỡ nợ năm 2022 bắt đầu từ Terra/Luna (LUNC) lan sang Celsius, Voyager, và góp phần làm suy giảm giá trị token gốc của Solana (SOL) trước khi kết thúc bằng cú sụp đổ của FTX, kéo theo sự phá sản của BlockFi.
Hàng tỷ USD tiền gửi của khách hàng đã bốc hơi khi các quỹ bị sử dụng sai mục đích cho giao dịch đòn bẩy và các khoản đầu tư rủi ro cao.
Dữ liệu từ The Block cho thấy trader ngày càng chuyển sang các lựa chọn on-chain sau những cú sập này. Sự dịch chuyển phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng về việc giao tài sản cho bên thứ ba hoạt động trong vùng xám pháp lý.
Năm yếu tố rủi ro đối với trader
Trader đánh giá nền tảng dựa trên năm ưu tiên cấu trúc: an toàn đối tác, tốc độ khớp lệnh, độ tin cậy kết nối, hiệu quả sử dụng vốn và công bằng thông tin.
Rủi ro đối tác vẫn là trung tâm của những khó khăn kéo dài trong ngành.
Nhà đầu tư nhỏ lẻ thường đối xử với sàn giao dịch như ngân hàng được quản lý, cho rằng tiền gửi được tách biệt và được bảo vệ.
Khi sàn sụp đổ, khách lẻ thường là người biết sau cùng và được hoàn trả sau cùng.
Trader tổ chức tiến hành thẩm định kỹ lưỡng nhưng nhận ra rằng các cuộc kiểm toán là không đủ trước mức độ thiếu minh bạch trong vận hành của sàn tập trung. Cả hai nhóm về lịch sử đều chấp nhận rủi ro lưu ký để đổi lấy sự tiện lợi và thanh khoản.
Ngoài rủi ro đối tác, trader chuyên nghiệp còn cân nhắc độ trễ khớp lệnh – liệu lệnh có được thực hiện đủ nhanh cho chiến lược của họ hay không – và khả năng kết nối, tức là liệu họ có thể duy trì truy cập ổn định trong giai đoạn biến động mạnh hay không.
Hiệu quả sử dụng vốn đo lường khả năng triển khai vốn hiệu quả đến đâu, trong khi khả năng tiếp cận thông tin xem xét việc tất cả người tham gia có hoạt động trên một mặt bằng công bằng, không có lợi thế ẩn hay không. Yellow cho biết họ giải quyết cả năm ưu tiên thông qua khớp lệnh độ trễ thấp, kết nối ổn định, triển khai vốn hiệu quả và khả năng giao dịch bền bỉ, đồng thời lập luận rằng việc phục vụ trader chuyên nghiệp cũng cải thiện điều kiện cho nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Tiến hóa của các sàn phi tập trung
Các sàn phi tập trung đời đầu buộc trader phải đánh đổi tốc độ và hiệu quả vốn lấy quyền tự lưu ký.
Hyperliquid và dYdX v4 đã giải quyết lời phê bình về tốc độ bằng cách vận hành như các chain chuyên dụng cho ứng dụng, cung cấp tốc độ giao dịch cao mà vẫn tự lưu ký. Tuy nhiên, tình trạng phân mảnh thanh khoản trên nhiều chain vẫn tồn tại, cùng với sự bất tiện khi phải bridge tài sản giữa các mạng.
Yellow Network đặt mục tiêu giải quyết sự phân mảnh này bằng kiến trúc mạng mesh của mình.
Hệ thống hợp nhất thanh khoản trên các blockchain Layer-1 và Layer-2 mà không yêu cầu người dùng phải trực tiếp bridge tài sản giữa các chain.
Kiến trúc kỹ thuật
Giao thức Nitrolite của nền tảng chuyển hoạt động giao dịch ra off-chain bằng cách sử dụng các kênh trạng thái, nhắm vào một vấn đề mà giới giao dịch tổ chức gọi là jitter.
Biến thiên độ trễ là mối đe dọa nghiêm trọng với các chiến lược giao dịch thuật toán.
Một độ trễ cố định 50 mili-giây có thể được đưa vào mô hình thống kê, nhưng những đột biến ngẫu nhiên lên 500 mili-giây trong giai đoạn blockchain tắc nghẽn có thể khiến các chiến lược đó phá sản.
Khớp lệnh qua kênh trạng thái tạo ra một môi trường tất định, nơi lệnh được hoàn tất tức thì, không bị ảnh hưởng bởi điều kiện mạng Layer-1.
Các sàn phi tập trung tiêu chuẩn thường gặp khó khăn trong giai đoạn biến động mạnh. Kiến trúc của Yellow được thiết kế để xử lý hàng triệu giao dịch trong khi vẫn duy trì được lớp trừu tượng về định tuyến và danh tính cần thiết để hỗ trợ khối lượng đó mà không có điểm lỗi tập trung.
Cấu trúc phí của nền tảng khác với DeFi thông thường, nơi người dùng phải trả gas cho mỗi lần lấy báo giá.
Yellow chỉ thu phí ở bước thanh toán cuối cùng, giảm chi phí cố định cho market maker và cho phép spread hẹp hơn.
Với các chiến lược giao dịch khối lượng lớn, nền tảng tách biệt lớp thực thi khỏi lớp điều khiển.
Một bộ phận quản lý rủi ro độc lập hoạt động trên message bus, giám sát vị thế theo thời gian thực với khả năng dừng các thuật toán có vấn đề mà không làm gián đoạn pipeline thực thi.
Hệ thống cũng triển khai logic đối soát theo thời gian thực, một tính năng tiêu chuẩn trong giao dịch tần suất cao truyền thống nhưng phần lớn còn thiếu trong tài chính phi tập trung.
Luồng dữ liệu song song này tạo ra một bản ghi bút toán kép cho mọi giao dịch, được bộ đối soát giao dịch xác minh tức thời.
Cách tiếp cận này đảm bảo số dư hiển thị khớp hoàn toàn với lượng nắm giữ thực tế đến từng mili-giây.
Yếu tố hạ tầng
Bên cạnh vấn đề mất khả năng thanh toán của sàn, Yellow còn giải quyết các chi phí vận hành ảnh hưởng đến lợi nhuận.
Các nhà giao dịch tần suất cao truyền thống phải trả khoản tiền lớn cho dịch vụ colocation tại các trung tâm dữ liệu như cơ sở Carteret của Nasdaq để giảm độ trễ.
Kiến trúc ngang hàng (peer-to-peer) của Yellow loại bỏ lợi thế cạnh tranh dựa trên vị trí địa lý trong giao dịch.
Thiết kế phi tập trung tránh được các kịch bản điểm lỗi đơn lẻ vốn phổ biến khi sàn tập trung gặp sự cố cloud trong giai đoạn biến động mạnh. Thực thi ngang hàng cũng loại bỏ các thỏa thuận payment-for-order-flow tạo ra xung đột lợi ích tiềm ẩn.
Giải quyết các rủi ro hạ tầng ẩn
Bên cạnh các rủi ro nổi cộm như sàn mất khả năng thanh toán, còn có nhiều yếu tố tinh vi hơn bào mòn lợi nhuận giao dịch theo thời gian.
Chi phí colocation là rào cản lớn trong tài chính truyền thống, nơi các công ty chi hàng triệu USD cho chỗ đặt máy tại các cơ sở như trung tâm dữ liệu Carteret của Nasdaq chỉ để rút ngắn vài mili-giây thời gian thực thi.
Kiến trúc ngang hàng của Yellow loại bỏ lợi thế cạnh tranh về vị trí vật lý, mở ra khả năng truy cập độ trễ thấp cho trader mà không cần hợp đồng trung tâm dữ liệu.
Thời gian uptime là một mối lo khác.
Các sàn tập trung chạy trên hạ tầng cloud đã nhiều lần bị outage trong giai đoạn khối lượng giao dịch hoặc biến động giá đạt đỉnh – chính là giai đoạn mà khả năng truy cập ổn định quan trọng nhất.
Thiết kế phi tập trung phân tán tải trên toàn mạng, tránh được tình trạng quá tải tại một điểm duy nhất.
Các thỏa thuận payment-for-order-flow, vốn phổ biến trong môi giới truyền thống, tạo ra xung đột lợi ích giữa nền tảng và người dùng. Thực thi ngang hàng loại bỏ hoàn toàn động lực này.
Lực cản trong quy trình onboaring từ lâu đã kìm hãm việc người dùng chấp nhận các nền tảng giao dịch. Yellow vận hành như một ứng dụng Web3-native, cho phép người dùng kết nối ví hiện có và bắt đầu giao dịch mà không cần quy trình đăng ký kéo dài.
Cấu trúc nền tảng và phát triển tương lai
Nền tảng giao dịch kết nối với hệ sinh thái rộng hơn của Yellow Network thông qua token YELLOW.
Giai đoạn đầu, Yellow hoạt động như broker chính để xây dựng thanh khoản và khối lượng giao dịch.
Khi mạng lưới phát triển, bộ SDK NeoDAX sẽ cho phép người dùng tạo các broker riêng của mình trên hạ tầng này.
Nền tảng đảo ngược mô hình sàn truyền thống, nơi sàn nắm giữ private key và thu phí. Người dùng giữ quyền lưu ký tài sản và có thể cung cấp thanh khoản để tự mình kiếm phí.