Ethereum (ETH) đồng sáng lập Vitalik Buterin đang ủng hộ một thiết kế mở rộng quy mô lấy cảm hứng từ Bitcoin (BTC), hướng tới thu hẹp dữ liệu state thanh toán lưu trữ lâu dài và gom các lô giao dịch lớn vào những bằng chứng gọn chỉ 128 kB.
Những điểm chính
- Buterin ủng hộ cách tiếp cận UTXO theo phong cách Bitcoin cho các thanh toán đơn giản trên Ethereum.
- Thiết kế này có thể cắt giảm lưu trữ lâu dài từ khoảng 150 GB cho mỗi tỷ tài khoản xuống còn khoảng 300 MB cho mỗi tỷ đầu ra đã chi tiêu.
- Cả hai đề xuất đều chưa có lịch triển khai, các đội phát triển client Ethereum cũng chưa cam kết thực hiện.
Thiết kế UTXO cho Ethereum
Trong một bài đăng trên X ngày 16/8, Buterin đã bày tỏ ủng hộ, ghi nhận đóng góp của các nhà phát triển Bitcoin với Utreexo và xem đây là một phần trong chiến lược mở rộng quy mô được đề xuất cho Ethereum. Vấn đề cốt lõi là tăng trưởng state.
Các node Ethereum hiện phải lưu toàn bộ hồ sơ tài khoản, mỗi tài khoản sử dụng khoảng 100–150 byte và vẫn nằm trong state kể cả khi không còn giao dịch. Một tỷ tài khoản có thể ngốn tới 150 GB dung lượng. Những tài khoản “chết” vẫn tiếp tục làm phình state.
Nhà nghiên cứu Ethereum Foundation Toni Wahrstatter từ tháng 7 đã đề xuất dùng cơ chế theo dõi dạng UTXO cho các thanh toán đơn giản, thay thế số dư lưu trữ lâu dài bằng các đầu ra (output) sẽ bị xóa khi đã chi tiêu. Với chi phí chỉ khoảng 1/3 byte cho mỗi đầu ra đã chi, một tỷ đầu ra chỉ cần khoảng 300 MB; mỗi lần thanh toán cũng có thể tự gánh phí của chính nó.
Đọc thêm: OpenAI đưa lịch sử máy tính lên Mac, lưu trữ ký ức ChatGPT ở dạng không mã hóa
Góc nhìn của Vitalik Buterin
Lập trình viên conall.gwei đã kết hợp ý tưởng trên với một đề xuất hồi tháng 1 của Buterin về việc gom kiểm tra giao dịch vào các bằng chứng gọn, gợi ý rằng các block builder có thể chỉ cần công bố một bản tóm tắt 128 kB cho cả một lô thanh toán lớn. Buterin đáp lại: “Cộng đồng Bitcoin xứng đáng được ghi nhận rất nhiều vì đã mở đường cho nhiều ý tưởng này (xem Utreexo).”
Mục tiêu của Buterin là để Ethereum hỗ trợ song song kiểu UTXO và mô hình account động, mà không buộc mọi node phải mang cùng một gánh nặng state ngày càng phình to. Utreexo cho phép xác minh coin mà không cần giữ toàn bộ bộ dữ liệu, trong khi các bằng chứng dựa trên STARK đã xuất hiện trong lộ trình “Lean Ethereum” mà ông theo đuổi. Hiện vẫn chưa có lịch triển khai chính thức cho bất kỳ đề xuất nào.
Charles Hoskinson, đồng sáng lập Cardano (ADA), chỉ trích rằng Ethereum đang “sao chép” mô hình theo dõi coin của Cardano sau đề xuất hồi tháng 7. Tuy nhiên, tranh cãi này được xem là thứ yếu. Quan trọng hơn, giảm yêu cầu state có thể giúp duy trì mức độ phi tập trung khi khối lượng thanh toán tăng.
Thị trường gần như không phản ứng ngay lập tức: ETH giao dịch quanh 1.903 USD, tăng 1,28% trong ngày và vẫn dưới mốc 2.000 USD sau vài tuần giằng co. Thách thức lớn nằm ở khâu triển khai. Nếu các đội client chấp nhận cả hai ý tưởng, Ethereum có thể làm chậm đà phình to vĩnh viễn của account-state mà không phải từ bỏ mô hình account linh hoạt hiện tại.
Suốt năm 2026, Buterin nhiều lần nhấn mạnh nút thắt lớn hơn của Ethereum là state và lưu trữ dữ liệu, chứ không chỉ là năng lực của các giải pháp layer-2. Ethereum Foundation cũng đã đặt lại ưu tiên giao thức từ tháng 2 và mới đây điều chỉnh lõi mật mã nhằm tăng khả năng chống lại các mối đe dọa lượng tử.
Bài viết tiếp theo: Lạm dụng địa chỉ Ethereum chạm 65.340 trường hợp, thiệt hại vượt 574,8 triệu USD
