Quyền riêng tư tài chính nên là tuyệt đối hay phải nhượng bộ cơ quan quản lý khi cần thiết, là câu hỏi đã âm ỉ từ lâu trong giới crypto, nhưng các cuộc trò chuyện gần đây với người trong ngành cho thấy lằn ranh đang sâu sắc đến mức nào.
Một bên là các builder tin rằng quyền riêng tư phải tiến hóa thành các hệ thống tiết lộ có chọn lọc đáp ứng yêu cầu tuân thủ trong khi vẫn bảo vệ người dùng; bên còn lại là những người cho rằng quyền riêng tư có thể bị tắt thì không còn là quyền riêng tư, mà chỉ là giám sát được thêm vài lớp.
Cả hai phía đều tuyên bố mình đại diện cho tương lai của crypto. Cả hai không thể cùng đúng.
Lập luận ủng hộ tiến hóa
Một phe tin rằng các đồng tiền riêng tư đã chứng minh được luận điểm nhưng giờ đang chạm trần.
Lập luận của họ là: mật mã mạnh và giao dịch không thể truy vết là khả thi về mặt kỹ thuật, nhưng các hệ thống hoàn toàn mờ đục đã bị loại khỏi tài chính được quản lý.
Khung pháp lý MiCA của EU, lệnh cấm từ tháng 1/2026 của Dubai và 73 lần bị sàn giao dịch hủy niêm yết chỉ riêng trong năm 2025 đã gửi đi thông điệp rõ ràng.
Câu trả lời, theo những người ủng hộ, là tiết lộ có chọn lọc hoặc quyền riêng tư theo mặc định, với mức độ minh bạch được kiểm soát khi tuân thủ quy định đòi hỏi.
Bằng chứng không kiến thức có thể xác minh các điều kiện chống rửa tiền đã được đáp ứng mà không cần tiết lộ dữ liệu giao dịch bên dưới.
Rob Viglione, nhà sáng lập zkVerify và CEO Horizen Labs, cho biết sự quan tâm đến quyền riêng tư phản ánh một sự dịch chuyển mang tính cấu trúc hơn là các chu kỳ đầu cơ.
Theo ông, quyền riêng tư ngày càng được coi là yêu cầu cho việc sử dụng tài chính trong thế giới thực, không còn là tính năng ngách gắn với từng token riêng lẻ.
“Con đường đến tính chính danh không phải là ‘không có quyền riêng tư’, mà là tiết lộ có chọn lọc: quyền riêng tư theo mặc định cho người dùng, với tiết lộ có kiểm soát để tuân thủ quy định,” ông nói.
Lacie Zhang, nhà phân tích thị trường tại Bitget Wallet, cho rằng quyền riêng tư đang chuyển từ cấp độ tài sản sang cấp độ hệ thống.
Cô lưu ý rằng các blockchain hoàn toàn minh bạch gặp khó khăn khi hỗ trợ thanh toán, bảng lương và hoạt động thương mại ở quy mô lớn, buộc ngành phải nghĩ lại quyền riêng tư như một lớp hạ tầng nền tảng.
Cô nói, các công cụ như bằng chứng không kiến thức và “view key” đang định hình lại quyền riêng tư như thứ tương thích với quy định thay vì đối lập với nó.
Cô lập luận rằng ngành này không chống lại sự giám sát, mà đang tái định nghĩa tính bảo mật thông tin là tương thích với quy định thay vì đối nghịch.
Đọc thêm: The Crypto Millionaire Who Just Bought One Of London's Most Expensive Homes
Lập luận ủng hộ kháng cự
Phe đối lập xem việc thỏa hiệp là đầu hàng.
Các công cụ bảo vệ quyền riêng tư phải hoạt động bất chấp chính phủ, chứ không phải cùng với họ, giống như Tor đã làm trong nhiều thập kỷ.
Họ chỉ ra hiệu suất thị trường của Monero (XMR) như một sự minh chứng.
Đồng tiền riêng tư này lập đỉnh mới trên 797,73 đô la vào đầu năm 2026, tăng 400% kể từ khi bị Binance hủy niêm yết năm 2024. Càng bị nhà quản lý siết, giá càng leo cao.
Seth for Privacy, COO tại CakeWallet, bác bỏ quan điểm rằng quyền riêng tư phải uốn theo yêu cầu tuân thủ.
Anh mô tả Monero là công nghệ tự do tài chính, tương tự Tor, được thiết kế để vận hành bất chấp sức ép địa chính trị hay sự chấp thuận của cơ quan quản lý.
Từ góc nhìn đó, sự giám sát ngày càng tăng không làm suy yếu các đồng tiền riêng tư, mà củng cố tính phù hợp của chúng khi Bitcoin (BTC) và Ethereum (ETH) ngày càng tích hợp sâu hơn vào hệ thống tài chính truyền thống.
“Trong khi một số đồng như Bitcoin và Ethereum ngày càng được ghép vào hệ thống tài chính cũ, thì các đồng như Monero lại đi theo hướng ngược lại,” anh nói. “Sự chấp thuận từ cơ quan quản lý có thể đến rồi đi, nhưng nhu cầu thị trường rõ ràng cho các khoản thanh toán riêng tư là không biến mất."
Đọc tiếp: Solana Is Stuck In Meme Coin Mode And That Is Costing It Dearly, Says Standard Chartered