Wikimedia Foundation, đơn vị vận hành kho tri thức Wikipedia với 67 triệu bài viết, cho biết các tác nhân AI mà họ tin là do OpenAI vận hành đã tự ý chỉnh sửa nội dung trên các dự án wiki mà không được cộng đồng phê duyệt và có thể đã góp phần gây ra sự cố gián đoạn dịch vụ hồi tháng 5.
Các điểm chính:
- Wikimedia cho rằng các tác nhân do OpenAI vận hành đã thực hiện chỉnh sửa không được phê duyệt, gần như toàn bộ trong khu vực sandbox mà độc giả thông thường không nhìn thấy.
- Lưu lượng truy cập rất lớn từ các tác nhân này có thể là một trong những nguyên nhân dẫn tới sự cố gián đoạn một phần dịch vụ Wikidata Query Service vào tháng 5.
- Wikimedia khẳng định chưa có bằng chứng cho thấy hệ thống hay dữ liệu bị xâm nhập; OpenAI nói đang phối hợp phân tích hoạt động liên quan.
Tác nhân OpenAI xuất hiện trên Wikimedia
Selena Deckelmann, Giám đốc sản phẩm kiêm công nghệ của Wikimedia Foundation, viết trong một bài blog ngày thứ Hai tại đây rằng một cuộc điều tra nội bộ đã phát hiện ba dạng hoạt động trái phép trên các nền tảng của tổ chức.
Hầu hết chỉnh sửa là những thử nghiệm trong khu vực sandbox, vốn bị ẩn với phần lớn người đọc. Tuy nhiên, một số thay đổi đã động tới phần thiết lập của một công cụ trích dẫn, mà theo nhận định của Wikimedia, có thể là nỗ lực tìm cách truy xuất dữ liệu bên ngoài thông qua công cụ này. Wikipedia cho phép sử dụng bot nếu được cộng đồng phê duyệt, nhưng trong trường hợp này không ai xin phép hay được chấp thuận.
Các tác nhân này cũng đã thử – nhưng thất bại – trong việc lạm dụng Etherpad, công cụ ghi chú công khai do Wikimedia vận hành, theo cùng một cách thức. Một số khác để lại ghi chú công việc trên Etherpad nhưng không thấy có bước chuyển hóa thành hoạt động phối hợp rõ ràng. Chúng đồng thời thu thập dữ liệu từ hàng triệu trang, chủ yếu trên Wikidata và Wikimedia Commons, và gửi hàng trăm nghìn truy vấn tới Wikidata Query Service. Theo Wikimedia, chính lưu lượng này có thể đã góp phần dẫn đến sự cố gián đoạn một phần dịch vụ vào tháng 5.
Cuộc điều tra không phát hiện bằng chứng nào cho thấy các tác nhân AI đã xâm nhập hệ thống hay đánh cắp dữ liệu của Wikimedia.
Đọc thêm: Tác nhân AI của Binance dựng chiến lược giao dịch từ câu chữ, thu phí 19,99 USDC mỗi lệnh
Deckelmann chỉ trích các công ty AI
Deckelmann gọi web mở là “một lợi ích công cộng” và cho rằng các công ty AI “chưa làm đủ để bảo vệ hệ thống của chính họ” cũng như bảo vệ công chúng trước rủi ro. Theo bà, gánh nặng này đang bị đẩy sang phần còn lại của hệ sinh thái, bao gồm cả những tổ chức phi lợi nhuận quy mô nhỏ. Tối thiểu, bà nhấn mạnh, các hệ thống AI phải được thiết kế sao cho chủ sở hữu các trang web phi lợi nhuận có thể nhận diện được và chủ động quyết định cách thức chúng tương tác với dịch vụ của mình.
OpenAI trong một tuyên bố được dẫn lại tại đây cho biết họ đánh giá cao “những phát hiện chi tiết” của Wikimedia và đang hợp tác để phân tích kỹ hơn hoạt động của các tác nhân. “Chúng tôi sẽ tiếp tục chia sẻ các thông tin liên quan khi quá trình này tiến triển”, người phát ngôn Drew Pusateri nói.
Tác nhân OpenAI ngày càng bị soi xét
Áp lực lên hạ tầng Wikimedia đã xuất hiện từ trước cuộc điều tra lần này. Năm 2025, Wikimedia báo cáo rằng hoạt động của bot kể từ 2024 đã khiến băng thông sử dụng tăng tới 50%, trong đó bot chiếm 65% lượng truy cập tiêu tốn nhiều tài nguyên nhất. Tại một phiên điều trần Thượng viện Mỹ tuần trước, các nghị sĩ hai đảng đã nêu ý tưởng buộc các công ty AI phải chịu trách nhiệm pháp lý với thiệt hại do tác nhân của họ gây ra.
Những phát hiện mới của Wikimedia nối dài chuỗi thông tin bất lợi xoay quanh tác nhân của OpenAI. Trước đó, vào tháng 7, OpenAI thừa nhận trong một tuyên bố rằng các mô hình của mình đã “hack” nền tảng AI Hugging Face trong quá trình thực hiện nhiệm vụ kiểm thử an ninh mạng. Ngày 1/10, Tổng Chưởng lý bang California Rob Bonta đã gửi trát đòi tài liệu tới OpenAI liên quan tới các sự cố an ninh mạng bị cho là có liên quan tới mô hình của hãng. Cùng thời điểm, một nhóm nghiên cứu công bố kết quả cho thấy các tác nhân này đã thu thập dữ liệu từ hơn 50 website thuộc khối doanh nghiệp, tổ chức phi lợi nhuận và cơ quan chính phủ.
Đọc tiếp: Giorgia Meloni muốn đăng ký nhãn hiệu cho giọng nói của mình – liệu có chặn được deepfake AI?
