Đồng sáng lập Ethereum (ETH) Vitalik Buterin đang ủng hộ một thiết kế mở rộng quy mô lấy cảm hứng từ Bitcoin (BTC), có thể thu nhỏ phần trạng thái thanh toán lưu trữ lâu dài và gom các lô giao dịch lớn vào các bằng chứng chỉ khoảng 128 kB.
Các ý chính:
- Buterin ủng hộ cách tiếp cận UTXO theo phong cách Bitcoin cho các thanh toán đơn giản trên Ethereum.
- Thiết kế này có thể cắt giảm lưu trữ lâu dài từ khoảng 150 GB cho mỗi tỷ tài khoản xuống còn khoảng 300 MB cho mỗi tỷ đầu ra đã chi.
- Chưa đề xuất nào có lịch triển khai, và các đội phát triển client Ethereum chưa cam kết hiện thực hóa.
Thiết kế UTXO cho Ethereum
Trong một bài đăng trên X ngày 16/8, Buterin bày tỏ ủng hộ, ghi nhận đóng góp của các nhà phát triển Bitcoin với Utreexo và xem đây là một phần trong chiến lược mở rộng quy mô được đề xuất cho Ethereum. Trọng tâm là bài toán phình to của “trạng thái” mạng lưới.
Hiện tại, các node Ethereum phải lưu toàn bộ hồ sơ tài khoản. Mỗi mục chiếm khoảng 100–150 byte và vẫn tồn tại trong cơ sở dữ liệu ngay cả khi tài khoản không còn hoạt động. Một tỷ tài khoản có thể ngốn tới 150 GB dung lượng. Tài khoản “chết” vẫn là gánh nặng cho toàn mạng.
Từ tháng 7, nhà nghiên cứu Toni Wahrstatter thuộc Ethereum Foundation đề xuất áp dụng mô hình theo dõi dạng UTXO cho các khoản thanh toán đơn giản, thay vì giữ số dư thường trực, chuyển sang các “đầu ra” bị xóa khỏi trạng thái sau khi được chi tiêu. Với mức xấp xỉ một phần ba byte cho mỗi đầu ra đã chi, một tỷ đầu ra chỉ cần khoảng 300 MB; bản thân giao dịch thanh toán cũng có thể tự gánh phí.
Xem thêm: OpenAI mang lịch sử máy tính lên Mac, lưu trữ ký ức ChatGPT không mã hóa
Quan điểm của Vitalik Buterin
Lập trình viên conall.gwei kết hợp ý tưởng trên với một đề xuất hồi tháng 1 của Buterin về việc gom kiểm tra giao dịch vào các bằng chứng gọn nhẹ, gợi ý rằng các block builder có thể chỉ cần công bố một bản tóm tắt 128 kB cho cả một lô thanh toán lớn. Buterin phản hồi: “Bitcoiners xứng đáng được ghi nhận rất nhiều vì đã khai phá những ý tưởng này (xem Utreexo).”
Mục tiêu của Buterin là để Ethereum vừa hỗ trợ kiểu theo dõi UTXO, vừa giữ được trạng thái tài khoản động, nhưng không buộc mọi node phải gánh cùng một khối dữ liệu ngày càng phình to. Utreexo cho phép xác minh đồng coin mà không phải lưu toàn bộ tập đầu ra, trong khi các bằng chứng dựa trên STARK đã xuất hiện trong lộ trình “Lean Ethereum” của ông. Cả hai đề xuất hiện chưa có lịch trình triển khai cụ thể.
Phía Charles Hoskinson, đồng sáng lập Cardano (ADA), chỉ trích rằng Ethereum đang “sao chép” mô hình theo dõi coin của Cardano sau đề xuất tháng 7. Tuy vậy, tranh cãi này mang tính thứ yếu. Việc cắt giảm yêu cầu về trạng thái có thể là chìa khóa để duy trì tính phi tập trung khi khối lượng thanh toán tiếp tục tăng.
Thị trường hầu như không phản ứng ngay lập tức; ETH dao động quanh 1.903 USD, tăng 1,28% trong ngày nhưng vẫn dưới mốc 2.000 USD sau nhiều tuần. Bài kiểm tra thực sự là khâu triển khai. Nếu các đội phát triển client chấp nhận cả hai ý tưởng, Ethereum có thể kìm hãm đà tăng của trạng thái tài khoản vĩnh viễn mà không phải từ bỏ mô hình tài khoản linh hoạt hiện nay.
Suốt năm 2026, Buterin nhiều lần nhấn mạnh “điểm nghẽn sâu” của Ethereum không chỉ nằm ở sức chứa layer-2 mà nằm ở lưu trữ trạng thái và dữ liệu. Ethereum Foundation cũng đã đặt ưu tiên cho các thay đổi giao thức từ tháng 2 và mới đây điều chỉnh lõi mật mã học nhằm tăng khả năng chống chịu trước máy tính lượng tử.
Bài tiếp theo: Lạm dụng địa chỉ Ethereum chạm 65.340 vụ, thiệt hại vượt 574,8 triệu USD
