Giới nghiên cứu không phát hiện dấu hiệu cho thấy các đòn UAV của Ukraine vào ba trung tâm dữ liệu Yandex đã làm câm lặng mạng lưới bot tuyên truyền Nga, đi ngược lại các bài đăng lan truyền đạt 6,3 triệu lượt xem và tuyên bố của Volodymyr Zelenskyy.
Các điểm chính:
- Các nhà phân tích không ghi nhận sự sụt giảm trong các cộng đồng ủng hộ AfD, MAGA và Reform UK như các bài đăng lan truyền khẳng định.
- Biểu đồ được chia sẻ nhiều nhất chỉ theo dõi lưu lượng web tự động từ Yandex, không phải số tài khoản đang đăng bài trên mạng xã hội.
- Các kênh Telegram tiếng Nga giảm tần suất đăng bài 5% đến 15% sau đợt tấn công cuối, nhưng nguyên nhân chưa rõ ràng.
Lời đồn về “bot Yandex” sụp đổ
UAV Ukraine đã tấn công các cơ sở Yandex tại Sasovo, Kaluga và Vladimir trong các ngày 8–11/10, làm gián đoạn dịch vụ thanh toán, điện toán đám mây, gọi xe và nhiều mảng kinh doanh khác. Công ty sau đó đã dừng toàn bộ hoạt động tại cơ sở Vladimir sau đòn tấn công thứ ba.
Một biểu đồ từ Cloudflare Radar sau đó lan truyền trên mạng, cho thấy lưu lượng tự động từ mạng lưới của Yandex rơi xuống còn khoảng 0,4% so với đỉnh gần nhất. Chỉ trong vòng một ngày, các bài đăng trên X khẳng định những tài khoản do Nga điều khiển xung quanh chủ đề đảng Sự lựa chọn cho nước Đức (AfD), phong trào MAGA của Donald Trump và Reform UK đã “im bặt”. Zelenskyy phát biểu tại Warsaw Security Forum ngày 12/10 rằng môi trường mạng xã hội “dễ thở hơn một chút”.
Văn phòng tổng thống sau đó được cho là giải thích rằng ông chỉ muốn nói về “không khí” trên mạng, chứ không viện dẫn số liệu cho thấy bot giảm thực sự.
Công ty phân tích cộng đồng trực tuyến Graphika cho biết các con số của Cloudflare chủ yếu phản ánh hoạt động của trình thu thập dữ liệu tìm kiếm (crawler) của chính Yandex – phần mềm index các trang web và sẽ dừng lại khi hệ thống của công ty ngoại tuyến. Graphika kiểm tra từng tuyên bố dựa trên bản đồ hàng nghìn cộng đồng trực tuyến mà họ theo dõi. Kết quả: không cộng đồng nào được nêu tên trong các bài đăng lan truyền bị mất tài khoản chủ lực hay nhóm người dùng đăng bài nhiều nhất.
Đọc thêm: Bitget cho phép tổ chức giao dịch mà không phải giao tài sản crypto
Renée DiResta nói gì về bot Nga
Các cộng đồng liên quan đến AfD đăng 40.365 bài trong ngày 11/10, giảm 4% so với một tuần trước đó – vẫn nằm trong biên độ dao động thông thường. Lượng đề cập MAGA trên X thậm chí tăng 25% trong 8 giờ sau đòn tấn công vào cơ sở Vladimir.
Chuyên gia nghiên cứu thông tin sai lệch Renée DiResta thuộc Đại học Georgetown nhận định các nhà điều hành chiến dịch Nga thường ẩn mình sau các nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ thương mại, VPN và proxy ở nước ngoài, nên việc Yandex gặp sự cố chưa chắc đã chạm tới hạ tầng của họ.
Kiểm tra nhanh của nhà nghiên cứu Kate Starbird (Đại học Washington) ghi nhận khoảng 946.000 lượt đề cập AfD trong giai đoạn được phân tích, không xuất hiện “vực thẳm” dữ liệu sau các đòn tấn công. DiResta cũng cảnh báo các nền tảng hiện đã siết chặt việc cung cấp dữ liệu, khiến giới học giả khó kiểm chứng những tuyên bố như vậy hơn trước.
Zelenskyy mô tả các đòn tập kích Yandex là hành động “ăn miếng trả miếng” trước việc Nga gia tăng tấn công các trung tâm dữ liệu tại Ukraine từ tháng 9. Một cuộc tấn công của Nga nhằm vào trung tâm thương mại tại Kyiv trong tháng đó đã khiến bốn người thiệt mạng và cắt kết nối internet của khoảng 100.000 hộ gia đình.
Bài tiếp theo: OpenAI phản đòn vụ kiện bí mật thương mại của Apple, cáo buộc 100 tệp đã bị gửi ra ngoài