Các nhà nghiên cứu cho rằng mức giảm 94% lưu lượng tự động từ Yandex sau các đòn UAV của Ukraine chủ yếu phản ánh việc trình thu thập dữ liệu tìm kiếm (web crawler) bị đánh sập, chứ không phải mạng lưới bot tuyên truyền Nga bị “tắt tiếng”, qua đó phủ nhận tuyên bố của Volodymyr Zelenskyy.
Các điểm chính:
- Ông Zelenskyy nói các cuộc tấn công vào trung tâm dữ liệu Yandex đã khiến mạng xã hội ít bot và ít phát ngôn thù hận hơn.
- Dữ liệu mạng cho thấy lưu lượng tự động từ Yandex giảm sâu, chủ yếu là từ các crawler của chính hãng.
- Các nhóm theo dõi troll thân Điện Kremlin, cũng như tài khoản AfD và MAGA, không ghi nhận mức sụt giảm đáng kể nào.
Tuyên bố của Zelenskyy về Yandex
Phát biểu trực tuyến tại Diễn đàn An ninh Warsaw ngày 12/10, Tổng thống Ukraine nói với các đại biểu rằng mạng xã hội “đột nhiên dễ thở hơn một chút” sau khi các đòn tấn công của Ukraine đánh trúng trung tâm dữ liệu của Yandex. Theo ông, trên mạng “ít hận thù hơn, ít chia rẽ hơn và ít hành động khiêu khích hơn vì bot ít đi”. Ông nói thêm, “khá rõ ràng” là những đội bot đó xuất phát từ đâu.
UAV Ukraine đã tấn công ba trung tâm dữ liệu của hãng công nghệ thường được ví như “Google của Nga” này trong giai đoạn 8–11/10 tại các vùng Ryazan, Kaluga và Vladimir. Yandex phải ngừng hoạt động hoàn toàn cơ sở tại Vladimir sau đòn tập kích cuối cùng, còn ứng dụng gọi xe và giao hàng Yandex Go cũng gặp trục trặc tại Armenia, Kazakhstan, Uzbekistan và một số nước láng giềng.
Dữ liệu của Cloudflare cho thấy lưu lượng tự động từ mạng lưới của Yandex giảm khoảng 94% vào ngày 11/10, so với mức trung bình nửa cuối tháng 9. Một bài đăng lan truyền còn đi xa hơn, khẳng định lượng ủng hộ trực tuyến dành cho đảng cực hữu AfD tại Đức đã giảm 56% sau các cuộc tấn công. Bài viết này thu hút hàng triệu lượt xem trước khi tác giả xóa nó.
Đọc thêm: Sổ cái XRP che giấu lỗ hổng “đúc coin” từ 2015, nay nhà phát triển mới tiết lộ
DiResta phản biện
Giới nghiên cứu nhận định biểu đồ đã bị diễn giải sai.
Phần lớn lưu lượng đó đến từ các web crawler của Yandex – những chương trình tự động quét website để lập chỉ mục cho công cụ tìm kiếm – chứ không phải từ các tài khoản chuyên phát tán tuyên truyền. Thuật ngữ “bot” thường được “dùng tắt cho cả crawler lẫn các tài khoản troll trực tuyến”, Renee DiResta, phó giáo sư nghiên cứu tại Đại học Georgetown, nhận định. Bà bổ sung, các mạng troll thực thụ thường vận hành trên hạ tầng vững chắc hơn nhiều.
Nhóm ẩn danh Antibot4Navalny không ghi nhận “mức sụt giảm kịch tính” nào trong hoạt động của các troll thân Điện Kremlin mà họ đã theo dõi suốt nhiều năm. Trong khi đó, Valdemar Osted của Common Consultancy chỉ thấy biến động thông thường theo ngày trong các bài đăng của 76 chính trị gia AfD và 136 tài khoản MAGA trên Facebook. Tại Ukraine, nhà phân tích Yevhen Luzan thuộc tổ chức phi lợi nhuận CAT-UA không thấy thay đổi đáng kể nào trong khoảng 10.000 lượt nhắc đến mỗi ngày trên mạng xã hội.
Ông Zelenskyy mô tả các cuộc tập kích là hành động trả đũa. Từ cuối tháng 9, các đòn tấn công của Nga đã làm hư hại hoặc phá hủy trung tâm dữ liệu của ít nhất tám doanh nghiệp Ukraine, một chiến dịch mà Bộ Quốc phòng Nga gọi là “liệu pháp cai nghiện kỹ thuật số bất đắc dĩ”.
Một vụ tấn công bằng UAV hôm 23/9 đã khiến khoảng 100.000 hộ gia đình tại Kyiv và vùng phụ cận bị gián đoạn kết nối internet.
Bài tiếp theo: New York Times đứng về phía các nhà xuất bản, yêu cầu công ty AI trả phí tin tức
