Giới nghiên cứu cho rằng cú giảm 94% lưu lượng tự động từ Yandex sau các đòn UAV của Ukraine chủ yếu phản ánh hệ thống trình thu thập dữ liệu tìm kiếm bị đánh sập, chứ không phải mạng lưới bot tuyên truyền của Nga bị “bịt miệng”, trái với tuyên bố của Volodymyr Zelenskyy.
Điểm đáng chú ý:
- Ông Zelenskyy nói các đòn đánh vào trung tâm dữ liệu Yandex khiến mạng xã hội bớt bot và giảm ngôn từ thù hằn.
- Dữ liệu mạng cho thấy lưu lượng tự động của Yandex lao dốc mạnh, chủ yếu đến từ chính các trình thu thập dữ liệu web của hãng.
- Các nhóm nghiên cứu theo dõi tài khoản thân Điện Kremlin, AfD và MAGA không ghi nhận mức suy giảm đáng kể nào.
Tuyên bố của Zelenskyy về Yandex
Phát biểu trực tuyến tại Diễn đàn An ninh Warsaw ngày 12/10, tổng thống Ukraine nói với các đại biểu rằng mạng xã hội “dễ thở hơn một chút” sau khi Ukraine đánh trúng các trung tâm dữ liệu của Yandex. Theo ông, trên mạng “ít hận thù hơn, ít chia rẽ hơn, ít khiêu khích hơn vì số lượng bot giảm đi”, và “khá rõ ràng” là những bot đó xuất phát từ đâu.
Các UAV Ukraine đã tấn công ba trung tâm dữ liệu của doanh nghiệp thường được ví như “Google của Nga” trong khoảng thời gian 8–11/10 tại các vùng Ryazan, Kaluga và Vladimir. Sau đòn đánh cuối, Yandex buộc phải ngừng hoàn toàn trung tâm dữ liệu tại Vladimir; ứng dụng gọi xe và giao hàng Yandex Go cũng gặp trục trặc tại Armenia, Kazakhstan, Uzbekistan và một số nước láng giềng.
Dữ liệu từ Cloudflare cho thấy lưu lượng tự động xuất phát từ mạng lưới Yandex giảm khoảng 94% trong ngày 11/10 so với mức bình quân nửa cuối tháng 9. Một bài đăng lan truyền còn đi xa hơn khi khẳng định mức độ ủng hộ trên mạng dành cho đảng cực hữu AfD ở Đức lao dốc 56% sau các cuộc tấn công. Bài viết thu hút hàng triệu lượt xem trước khi tác giả xóa bỏ.
Xem thêm: Sổ cái XRP che giấu lỗ hổng đúc coin từ 2015, giờ đây nhà phát triển mới công bố
DiResta bác bỏ lập luận
Các nhà nghiên cứu cho rằng biểu đồ đã bị diễn giải sai.
Phần lớn lưu lượng nêu trên đến từ các trình thu thập dữ liệu (web crawler) của chính Yandex – những chương trình quét website để lập chỉ mục cho công cụ tìm kiếm – chứ không phải từ các tài khoản dùng để phát tán tuyên truyền. Thuật ngữ “bot” thường bị dùng “gộp chung cho cả trình thu thập dữ liệu web lẫn tài khoản troll trên mạng”, Renee DiResta, phó giáo sư nghiên cứu tại Đại học Georgetown, nhận định. Bà bổ sung, các “troll” chính trị thường vận hành trên hạ tầng vững chắc hơn nhiều.
Nhóm ẩn danh Antibot4Navalny không ghi nhận “cú rơi ngoạn mục” nào trong hoạt động của các tài khoản troll thân Điện Kremlin mà họ theo dõi nhiều năm qua. Trong khi đó, Valdemar Osted thuộc Common Consultancy chỉ thấy mức biến động “nhiễu” thường ngày trong các bài đăng của 76 chính trị gia AfD và 136 tài khoản MAGA trên Facebook. Tại Ukraine, chuyên gia Yevhen Luzan của tổ chức phi lợi nhuận CAT-UA không thấy thay đổi đáng kể nào trong khoảng 10.000 lượt nhắc đến mạng xã hội mỗi ngày.
Ông Zelenskyy mô tả các đòn đánh là động thái “ăn miếng trả miếng”. Từ cuối tháng 9, Nga đã tấn công, gây hư hại hoặc phá hủy trung tâm dữ liệu của ít nhất tám doanh nghiệp Ukraine – chiến dịch mà Bộ Quốc phòng Nga gọi là một “liệu pháp cai nghiện số bắt buộc”.
Một cuộc tấn công bằng UAV ngày 23/9 đã làm gián đoạn dịch vụ internet của khoảng 100.000 hộ gia đình tại Kyiv và vùng phụ cận.
Đọc tiếp: New York Times đứng về phía các nhà xuất bản, đòi công ty AI trả tiền cho tin tức
