Badacze nie znaleźli dowodów na to, by ukraińskie ataki dronów na trzy centra danych Yandexu wyłączyły rosyjskie boty propagandowe. Podważa to sensacyjnie rozchodzące się wpisy, które łącznie miały 6,3 mln odsłon, oraz publiczne sugestie Wołodymyra Zełenskiego.
Kluczowe wnioski:
- Analitycy nie zauważyli spadku aktywności w społecznościach AfD, MAGA i Reform UK, choć wiralowe wpisy twierdziły, że tamtejsze konta nagle „zamilkły”.
- Najczęściej udostępniany wykres dotyczył zautomatyzowanego ruchu sieciowego z Yandexu, a nie kont publikujących w mediach społecznościowych.
- Rosyjskojęzyczne kanały na Telegramie publikowały po ostatnim ataku od 5% do 15% mniej treści, ale przyczyna tego zjawiska pozostaje niejasna.
Narracja o botach Yandexu się sypie
Ukraińskie drony uderzyły w obiekty Yandexu w Sasowie, Kałudze i Włodzimierzu między 8 a 11 października, zakłócając płatności, usługi chmurowe, przewozy i inne operacje. Spółka wstrzymała wszystkie działania w swoim ośrodku we Włodzimierzu po trzecim ataku.
W sieci zaczął wówczas krążyć wykres z platformy Cloudflare Radar, pokazujący, że zautomatyzowany ruch z sieci Yandexu spadł do ok. 0,4% niedawnego maksimum. W ciągu doby w serwisie X pojawiły się wpisy sugerujące, że powiązane z Rosją konta ucichły wokół Alternatywy dla Niemiec (AfD), ruchu MAGA Donalda Trumpa oraz Reform UK. Zełenski mówił 12 października na Warsaw Security Forum, że w mediach społecznościowych „trochę łatwiej się oddycha”.
Później jego kancelaria miała tłumaczyć, że chodziło mu o odczuwalną zmianę nastrojów w sieci, a nie o twardy, policzalny spadek aktywności botów.
Firma analityczna Graphika, specjalizująca się w mapowaniu społeczności online, wyjaśniła, że dane z Cloudflare w dużej mierze odzwierciedlały zachowanie wyszukiwarki Yandex – a konkretnie jej „crawlery”, czyli oprogramowanie indeksujące strony. Gdy infrastruktura firmy przestaje działać, te automatyczne roboty po prostu gasną. Graphika skonfrontowała medialne tezy ze swoimi mapami obejmującymi tysiące społeczności. Żadna z wymienianych grup nie straciła ani kluczowych kont, ani swoich najbardziej aktywnych nadawców.
Zobacz też: Bitget umożliwia instytucjom handel bez przekazywania im kryptowalut
Renée DiResta o rosyjskich botach
Powiązane z AfD społeczności opublikowały 11 października 40 365 wpisów – o 4% mniej niż tydzień wcześniej, co mieści się w typowym przedziale wahań. Wzmianki o MAGA w serwisie X wzrosły w ciągu ośmiu godzin po ataku na ośrodek we Włodzimierzu o 25%.
Badaczka dezinformacji Renée DiResta z Uniwersytetu Georgetown zwróciła uwagę, że rosyjscy operatorzy często ukrywają się za komercyjnymi hostingami, VPN-ami i serwerami pośredniczącymi w innych krajach. Przerwy w działaniu Yandexu nie muszą więc mieć na nich większego wpływu.
Szybka analiza przeprowadzona przez badaczkę z Uniwersytetu Waszyngtońskiego, Kate Starbird, wykazała ok. 946 tys. wzmianek o AfD w badanym okresie – bez wyraźnego „urwiska” po atakach. DiResta ostrzegła przy tym, że platformy społecznościowe ucięły znaczną część danych, na których badacze jeszcze niedawno opierali podobne analizy i weryfikacje.
Zełenski określił ataki na Yandex jako odwet za rosyjskie uderzenia w ukraińskie centra danych, nasilające się od września. Jedno z rosyjskich uderzeń na kompleks biurowy w Kijowie zabiło wówczas cztery osoby i odcięło internet około 100 tys. gospodarstw domowych.
Następny artykuł: OpenAI odwraca pozew Apple’a o tajemnice, twierdząc, że wysłano na zewnątrz 100 plików