Nowy Jork, 11 listopada 2026 r., Chainwire
Napędzany technologią ElmonX, FungibullX stawia tezę, że kolejny rozdział w historii cyfrowej sztuki będzie przypominał nie tyle platformę handlową, co klasyczny dom aukcyjny. Na inaugurację wybrał twórczość Patricka Hughesa – brytyjskiego artysty, który wynalazł „reverspective” – w postaci dwóch generatywnych kolekcji przywracających jego tęcze i światło słoneczne na ekran.
Przez większość swojej krótkiej historii rynek cyfrowej sztuki działał według logiki parkietu giełdowego, a nie sali aukcyjnej. Kolekcje wypuszczano w tysiącach egzemplarzy, ceny ustalał ten, kto zdążył pierwszy, a kolekcjonerzy często sami musieli dociec, co właściwie kupują i dlaczego ma to znaczenie. FungibullX – nowy dom aukcyjny wyspecjalizowany w wysokiej klasy cyfrowej sztuce i kolekcjonerskich aktywach – powstaje na przeciwnym założeniu: dzieło jest więcej warte, gdy ktoś je świadomie wybrał, a jego cenę ustala przejrzysta licytacja.
Platforma, działająca w oparciu o ElmonX, sprzedaje starannie wyselekcjonowane prace uznanych artystów, początkowo wyłącznie w formacie aukcji rankingowych, z jasno pokazanymi: ceną wywoławczą, bieżącą ofertą i terminem zakończenia licytacji przy każdym obiekcie. Opisuje się jako miejsce „dla artystów, którzy kształtowali sztukę, i dla kolekcjonerów, którzy chcą ją zatrzymać”. Inauguracyjna sprzedaż jest testem tej filozofii: dwie generatywne kolekcje oparte na Sunshine (1974) i Colour Process (1984), oryginalnych grafikach Patricka Hughesa, malarza, który od ponad sześćdziesięciu lat tworzy obrazy odmawiające pozostania w bezruchu.
Dom aukcyjny
Wybór formatu jest tu kluczowy. Rynek masowy tylko „wystawia” oferty; dom aukcyjny wybiera, kataloguje i bierze odpowiedzialność za to, co sprzedaje, a cena wyłoniona w rywalizacji licytantów mówi rynkowi coś, czego sztywna oferta nigdy nie pokaże. Tradycyjne domy spędziły całe stulecia, budując zaufanie dokładnie na takich zasadach. FungibullX próbuje przenieść ten model do świata dzieł, które żyją na ekranie – w momencie, gdy wielu kolekcjonerów, którzy pojawili się w czasie spekulacyjnego boomu na cyfrową sztukę, szuka powodów, by zostać, wykraczających poza szybki obrót.
> „Cyfrowa sztuka nie cierpi na brak miejsc, > gdzie można kupować i sprzedawać. My chcieliśmy zbudować dom aukcyjny > w tradycyjnym znaczeniu: miejsce, które decyduje, co trafia do oferty, > pokazuje każde dzieło z jego historią i oddaje resztę w ręce licytujących” > – mówi Jacob Elmon, współzałożyciel FungibullX. – „Zależało nam, aby > już pierwsza sprzedaż pokazała, jak to ma wyglądać – i nie mogliśmy > lepiej zacząć niż od Patricka. Od sześciu dekad bawi się tym, > jak widzimy światło i przestrzeń”.
Start nie odbywa się jednak od zera. ElmonX, firma stojąca za platformą, powstała w 2020 r. z inicjatywy Jacoba i Brandona Elmonów, budując markę w segmencie licencjonowanych, wysokiej klasy cyfrowych kolekcjonariów. Wspólnie z Bridgeman Images, wyspecjalizowaną agencją licencji na dzieła sztuki, wprowadziła oficjalnie licencjonowane cyfrowe edycje „Gwiaździstej nocy” van Gogha i „Myśliciela” Rodina, a także prace związane z Leonardem, Monetem i Hokusaiem. Ostatnio połączyła Piet Mondrian / Holtzman Trust and Doodles we wspólnej kolekcji, reklamowanej jako pierwszy przypadek, gdy Trust zgodził się na reinterpretację dzieł Mondriana jako cyfrowych i fizycznych kolekcjonariów.
Również relacja z Hughesem nie jest nowa. ElmonX wcześniej wypuszczał cyfrowe edycje jego prac – zarówno na własnej platformie, jak i na VeVe, gdzie jego pierwsza seria z 2022 r. sprzedała się w ponad 3 000 cyfrowych egzemplarzy. Debiutancka aukcja FungibullX jest więc nie tyle chłodnym wejściem w nową współpracę, co kolejnym etapem istniejącej relacji.
Malarz paradoksu
Hughes urodził się w Birmingham w 1939 r., od lat mieszka i tworzy w Londynie. Pierwszą indywidualną wystawę pokazał w 1961 r. w londyńskiej Portal Gallery, a w 1964 r. stworzył pierwsze dzieła, które zdefiniowały jego karierę: reverspective – trójwymiarowe obrazy reliefowe, w których elementy wydające się najdalsze fizycznie znajdują się najbliżej widza. Gdy przechodzimy obok, obraz „obraca się” razem z nami – to złudzenie, na które oko nabiera się wciąż na nowo, nawet po wytłumaczeniu mechanizmu.
Od lat 70. do połowy lat 80. jego drugim wielkim tematem stała się tęcza, traktowana z podobnym poczuciem humoru. Tęcze Hughesa są „materialne”: wystają z otworów na listy, lądują w koszach na śmieci, są pakowane w paczki i rzucają cień – robią wszystko to, czego prawdziwa tęcza nie robi. Wielu odbiorców widziało w nich pogodny motyw, sam Hughes woli traktować je jako wizualne kalambury o niemożności schwytania ulotnego doświadczenia w trwały obiekt.
Jego prace trafiły do zbiorów Tate, Victoria and Albert Museum oraz British Library, a w 2014 r. Uniwersytet Londyński przyznał mu tytuł doktora nauk ścisłych za wkład w badania nad psychologią percepcji. Przez sześć dekad jego temat pozostawał zaskakująco stały: luka między tym, co widzimy, a tym, co naprawdę istnieje. To czyni go naturalnym partnerem dla cyfrowej sztuki, medium, w którym obraz dosłownie składa się ze światła.
Pierwsza sprzedaż
Inauguracyjna aukcja przenosi dwie oryginalne grafiki Hughesa – Sunshine (1974) i Colour Process (1984) – w świat sztuki generatywnej. Każda seria liczy po 100 unikalnych prac.
Sunshine (1974) wychodzi z grafiki, na której Hughes rysuje pusty pokój kilkoma cienkimi liniami. Przez okno wpada światło – nie jako miękka poświata, lecz ciężkie, grube bloki żółci, opadające na podłogę na tyle „masywnie”, że rzucają własny cień. W generatywnej kolekcji pokój pozostaje dokładnie taki, jak w oryginale – zmienia się wyłącznie światło. Prace korzystają z 64 palet, które przenoszą wnętrze od pełnego dnia po głęboką noc, z 9 typami ruchu i 6 rytmami.
Colour Process (1984) zaczęło się jako grafika przedstawiająca tęczę, która wpada przez okno do domowego komputera i wychodzi z drugiej strony jako grube piksele. Ponad czterdzieści lat później maszyna znów się „włącza”. Generator łączy 16 motywów, 10 palet i 9 efektów, a za oknem świat zmienia się od szarego jesiennego światła po gwiaździste noce i fajerwerki. Spośród 100 prac 78 jest animowanych, a 22 pozostają statyczne. Jedna z prac reaguje na widza.
> „Colour Process powstał w 1984 roku, ponad czterdzieści lat temu. > Te pradawne piksele pojawiają się na ekranie, by przypomnieć nam, > że rzeczywistość tęczy (będącej sama w sobie iluzją) można przedstawić > za pomocą innej formy kolorowego światła” > – komentuje Patrick Hughes.
Sprzedać światło
Sunshine (1974) w pewnym sensie tłumaczy całą tę ofertę. Hughes od zawsze traktuje światło jak coś na tyle „materialnego”, że można to posiadać, a FungibullX argumentuje, że dzieła artysty tej klasy powinny być sprzedawane tak jak jego obrazy: starannie wybrane, z rzetelnie przedstawioną historią i z ceną ustalaną w otwartej licytacji, a nie wrzucane na listę i pozostawiane same sobie. To właśnie aukcje od lat są kanałem obrotu jego obrazami, m.in. w Christie's, Sotheby's, Phillips i Bonhams. W Phillips obraz Appropriately z 2018 r. sprzedał się za 35 560 funtów przy estymacji 20 000–30 000 funtów.
> „Sunshine wpadło przez okno jak cegła” – wspomina Hughes. > „Badanie światła jest dla artystów kluczowe – dzienne światło jest jak > substancja, która wlewa się do naszych pokoi przez okna. Jego kolor > potrafi się zmienić od złotej poświaty słońca po błękit północy”.
Jak działa aukcja
Obie kolekcje trafią na aukcję rankingową na FungibullX, która rozpocznie się w środę 11 listopada 2026 r. o 17:00 UTC (12:00 EST). Ten format dobrze pasuje do edycji tego typu: zamiast jednego zwycięzcy i jednego obiektu, licytujący rywalizują o miejsca w całej puli 100 prac, a końcowy ranking decyduje, kto co otrzyma. Po zakończeniu każdej aukcji 100 najwyższych ofert wygrywa, a wszyscy zwycięzcy płacą tę samą cenę – najniższą z ofert, które znalazły się w zwycięskiej setce.
Licytacja na fungibullx.com zaczyna się od 0,01974 ETH dla Sunshine i 0,01984 ETH dla Colour Process – poziomy startowe nawiązują do roku powstania grafik. Dwie aukcje zakończą się w odstępie 30 minut 12 listopada: Sunshine o 17:00 UTC (12:00 EST), a Colour Process o 17:30 UTC (12:30 EST).
Warto obserwować
Czy model domu aukcyjnego jest w stanie przywrócić część zaufania, które cyfrowa sztuka utraciła po latach boomu – tego jedna sprzedaż nie rozstrzygnie. Z czasem kolekcjonerzy ocenią FungibullX po tym, jakich artystów zaprosi po Hughesie, jak jego aukcje będą się broniły, gdy minie efekt nowości i czy kuracja okaże się czymś więcej niż słowem na stronie głównej. To zasadne kryteria, a platforma – pokazując ceny wywoławcze i oferty w pełni jawnie – sama zaprasza do takiej oceny.
Start od Hughesa jest jednak jasnym sygnałem ambicji. To artysta obecny w kolekcji Tate, z sześcioma dekadami wystaw i rynkową historią, która to potwierdza. Jego rekord aukcyjny padł w 2015 r., kiedy For the Venice Biennale, konstrukcja z 2005 r., sprzedała się w londyńskim Christie's za 98 500 funtów, zdecydowanie przebijając estymację 20 000–30 000 funtów. Rok później trzy jego prace znalazły się wśród dzieł z kolekcji Davida Bowiego, które trafiły na aukcję w Sotheby's. Jego twórczość nieustannie pyta, czy to, co widzimy, naprawdę istnieje – a teraz proponuje dwie kolekcje, które to samo pytanie zadają poprzez światło. Dla platformy, która dowodzi, że cyfrowa sztuka zasługuje na powagę sali aukcyjnej, trudno o bardziej adekwatną pierwszą pozycję katalogową.
O FungibullX
FungibullX to dom aukcyjny wyspecjalizowany w wysokiej klasy cyfrowej sztuce i kolekcjonerskich aktywach, zasilany przez ElmonX. Współpracuje z uznanymi artystami, przygotowując kuratorskie sprzedaże, które na starcie odbywają się w formacie aukcji rankingowych. Inauguracyjna aukcja obejmuje dwie generatywne kolekcje oparte na Sunshine (1974) i Colour Process (1984), oryginalnych grafikach brytyjskiego artysty Patricka Hughesa. Osobna platforma Fungibull, przeznaczona do analityki rynku cyfrowej sztuki i dodatkowych usług, jest również w przygotowaniu. …w ramach aukcji cyfrowych kolekcjonerskich aktywów FungibullX, opartych na oryginalnych dziełach Pieta Mondriana i autoryzowanych przez Mondrian / Holtzman Trust.
Więcej informacji na fungibullx.com. Śledź FungibullX na platformie X: @FungibullX.
Kontakt
FungibullX
[email protected]