Beyaz Saray ile Federal Rezerv arasındaki kamuoyu önündeki bir çatışma, ekonomistler ve yatırımcılar arasında ABD para politikası üzerindeki siyasi etkinin risklerine dair uzun süredir devam eden endişeleri yeniden canlandırdı; bu tartışma, Fed’in modern bağımsızlığını şekillendiren tarihsel dönemlere dayanıyor.
Konu bu hafta yeniden gündeme geldi; çünkü Federal Rezerv Başkanı Jerome Powell, Adalet Bakanlığı’nın kendisine karşı yönelttiği olası ceza davası tehdidinin, faiz indirimlerine zorlamaya yönelik baskının daha geniş bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Powell, resmî olarak Fed’in merkez binasındaki bir tadilat projesine bağlanan hukuki girişimin, para politikası kararlarını etkilemek için bir bahane olduğunu belirtti.
Powell tarihsel örnekler vermese de, ekonomistler ve politika tarihçileri, bu olayın merkez bankasına yönelik siyasi baskının kalıcı ekonomik hasara ve politika güvenilirliğinin kaybına katkıda bulunduğu 1970’lerin başındaki dönemi anımsattığını vurguluyor.
Merkez Bankası Bağımsızlığı İçin Bir Sınav
Bir açıklamasında, Powell, anlaşmazlığın Kongre denetimi ya da inşaat harcamalarıyla ilgili değil, Federal Rezerv’in faiz oranlarını ekonomik koşullara göre mi, yoksa siyasi taleplere göre mi belirlemeye devam edebileceğiyle ilgili olduğunu söyledi.
“Bu mesele, Fed’in faiz oranlarını kanıtlara ve ekonomik koşullara göre belirlemeye devam edip edemeyeceğiyle ilgilidir” diyen Powell, gözdağının kurumun fiyat istikrarı ve azami istihdam şeklindeki görevini baltalayacağını ekledi.
Federal Rezerv, para politikasını seçim döngülerinden yalıtmak amacıyla, sabit sürelerle görev yapan guvernörlerle yürütme erkinin dışında çalışacak şekilde tasarlanmıştır.
Bu bağımsızlık, uzun süredir piyasalar tarafından ABD dolarına ve Hazine tahvili piyasasına güveni destekleyen temel bir sütun olarak görülüyor.
Powell’ın açıklamalarının ardından ABD doları zayıflarken altın fiyatları yükseldi; bu da yatırımcıların para politikasının siyasi saiklerle yönlendirilebileceği algısına ne kadar hassas olduğunu gösterdi.
1970'lerden Çıkan Dersler
Tarihsel endişeler, Richard Nixon başkanlığı döneminde, Beyaz Saray’ın dönemin Fed Başkanı Arthur Burns üzerinde gevşek para politikasını sürdürmesi için uzun süreli baskı kurduğu olaylardan kaynaklanıyor.
Gizliliği kaldırılan Beyaz Saray ses kayıtları ve arşiv belgeleri, Nixon’ın 1972 seçimleri öncesinde büyüme ve istihdamın önceliklendirilmesi için Burns’e tekrar tekrar baskı yaptığını gösteriyor.
Ayrıca Oku: X Moves To Own Financial News And Trading As Smart Cashtags Cement Its Grip On Market Sentiment
Önde gelen bir ekonomist ve Nixon’ın uzun süreli danışmanı olan Burns, Fed’in resmî bağımsızlığına rağmen ciddi siyasi kısıtlamalarla karşı karşıya kaldı.
On yıl boyunca enflasyonu tetikleyen faktörler arasında petrol fiyat şokları ve mali genişleme bulunsa da, Federal Rezerv bankaları ve iktisat tarihçileri tarafından yapılan akademik araştırmalar, siyasi baskıyı Fed’in yükselen enflasyona verdiği tepkinin gecikmesinde sürekli olarak katkıda bulunan bir unsur olarak tanımladı.
1974’e gelindiğinde ABD enflasyonu %12’nin üzerine çıkarak hanehalkının alım gücünü aşındırdı ve finansal piyasaları istikrarsızlaştırdı.
Güvenilirliğin kaybı, politika yapıcıları on yılın ilerleyen dönemlerinde çok daha agresif önlemler almaya zorladı.
Fed Başkanı Paul Volcker döneminde, faiz oranları 1980’lerin başında neredeyse %20’ye yükseltildi; bu, derin bir durgunluğu tetikledi ancak nihayetinde ABD para politikasına duyulan güveni yeniden tesis etti.
Bu dönem, Federal Rezerv araştırmalarında artık merkez bankası bağımsızlığının neden önemli olduğuna dair belirleyici bir ders olarak sıkça atıf yapılan bir örnek; siyasi baskı enflasyonu garanti ettiği için değil, kurumun enflasyon riskleri ortaya çıktığında kararlı biçimde yanıt verme kapasitesini zayıflattığı için.
Piyasalar Neden Şimdi Yakından İzliyor?
Ekonomistler, mevcut anlaşmazlığın, ABD borç seviyelerinin yükseldiği, enflasyonun pandemi öncesi normların üzerinde seyrettiği ve bütçe açıklarının finansmanı için Hazine ihraçlarına giderek daha fazla bağımlı kalındığı bir döneme denk geldiği için yakından izlendiğini söylüyor.
Böyle bir ortamda, para politikasının yönetimine duyulan güven, enflasyon beklentilerinin ve ABD borcuna yönelik yabancı talebin çıpalanmasında olağanüstü bir rol oynuyor.
Yatırımcılar, faiz kararlarının siyasi baskıyla şekillenebileceğine inanmaya başlarsa, analistlere göre, kısa vadeli faizler düşse bile uzun vadeli borçlanma maliyetleri yükselebilir; bu da ekonomik temellerden ziyade güvenilirlik primi yansıtacaktır.
Beyaz Saray, bu endişeleri küçümsemeye çalıştı.
Ekonomi danışmanı Kevin Hassett, Adalet Bakanlığı’nın eylemlerine dahil olmadığını söyleyerek, konuyu federal harcamalar üzerindeki denetim çerçevesinde tanımladı.
Powell ise bu nitelemesi reddederek, tadilat meselesini bir bahane olarak gördüğünü, görevini siyasi korku ya da kayırma olmaksızın sürdürmeye devam edeceğini vurguladı.
Sıradaki Haber: Why Bitcoin Refuses To Break Despite Massive ETF Outflows: The Hidden Strength Behind $90K Floor