Justin Sun, yaklaşık 95 milyar dolarlık stablecoin hacmine ev sahipliği yapan TRON’un (TRX) ağında kuantuma dayanıklı kriptografiyi ana ağa (mainnet) “istendiği an” taşıyabilecek durumda olduklarını açıkladı; ancak herhangi bir tarih paylaşmadı.
Öne çıkanlar:
- Sun, TRON’un kuantum sonrası kriptografisinin testnet’te canlı olduğunu ve mainnet için hazır bulunduğunu, fakat lansman tarihi vermediğini söyledi.
- Nile testnet’i, 30 Haziran’daki yazılım yükseltmesinden bu yana iki farklı kuantum sonrası imza şemasını destekliyor.
- Önceki takvim, mainnet geçişini 30 Eylül’de sona eren üçüncü çeyrek içine koyuyordu.
TRON mainnet ne kadar hazır?
Ağın kurucusu Sun, 10 Ekim’de X üzerinde yaptığı paylaşımda TRON’un kuantum sonrası kriptografisinin artık testnet’te çalıştığını, ekibin de kuantum bilişim ve yapay zekâdaki gelişmeleri yakından izlediğini belirtti. “Kuantum direncini istediğimiz an mainnet’e getirebilecek durumdayız” diye yazdı. Ancak aktivasyon için tarih vermedi.
Sun, yaptığı diğer açıklamalarda TRON’un, sözde Q-Günü’nden — kuantum bilgisayarların günümüz şifreleme standartlarını kırabilecek güce ulaştığı andan — önce korumaya geçmiş az sayıdaki büyük blokzincirden biri olacağını savundu. Testnet tarafındaki çalışmalar 30 Haziran’a uzanıyor; o tarihte TRON’un Nile testnet’i, iki kuantum sonrası imza şemasını destekleyen bir yazılım sürümüne geçti: Falcon tabanlı FN-DSA-512 ve Dilithium tabanlı ML-DSA-44.
Bu sürüm; işlem imzalarını, blok imzalamayı, eşler arası (P2P) bağlantılardaki el sıkışma süreçlerini ve akıllı kontrat doğrulamalarını kapsıyor. Nile üzerinde her bir imza şeması, ayrı bir komite oylamasıyla devreye alınıyor; FN-DSA-512 Temmuz ayında geliştiricilere açılan ilk seçenek oldu. Mainnet tarafındaki aktivasyon ise ayrı bir yönetişim onayı gerektiriyor ve şu ana kadar net bir tarih paylaşılmış değil.
Ayrıca bakınız: Zcash Has A January Quantum Target For 70% Of ZEC, What It Lacks Is A Date
Bitcoin için kuantum riski
Geliştiriciler, yeterince güçlü bir kuantum bilgisayarın Bitcoin’i (BTC), Ethereum’u (ETH) ve daha birçok ağı koruyan eliptik eğri kriptografisini kırmasından endişe ediyor. Bugün itibarıyla kamuya açık olarak bilinen hiçbir makine bu seviyeye ulaşabilmiş değil.
Ethereum araştırmacısı Justin Drake, böyle bir kırılmanın 2030’ların başında gerçekleşme ihtimalinin düşük ama kayda değer olduğunu, saldırı takvimlerinin olasılıksal olduğunu ve kesin tarih öngörülemeyeceğini vurguluyor. Binance kurucusu Changpeng Zhao ise bu yılın başlarında, ağların yeni algoritmalara geçerek bu riske cevap verebileceğini söyleyip “kriptonun yapması gereken tek şey yükseltme” diyerek görüş bildirmişti. Zhao, paniğe gerek olmadığını savunuyor.
Ancak geçişin maliyeti var. FN-DSA-512 imzaları 667 bayta kadar çıkarken ML-DSA-44 imzaları sabit 2.420 bayt uzunluğunda. TRON’un şu an kullandığı imzalar ise yaklaşık 64–72 bayt aralığında. Daha iri imzalar, neredeyse tamamı Tether (USDT) olan ve yaklaşık 95 milyar dolara ulaşan stablecoin arzına sahip bir zincirde bant genişliği ve depolama maliyetlerini yukarı çekiyor.
Justin Sun’ın zaman çizelgesi
Sun, 14 Nisan’da başlattığı girişimde, TRON’un bu tür imza şemalarını mainnet’te devreye alan ilk büyük halka açık blokzincir olacağı sözünü verdi; Bitcoin ve Ethereum’u ise bu alanda geriden gelen aktörler olarak konumlandırdı. Aynı ay içinde, testnet lansmanını ikinci çeyreğe, mainnet geçişini ise üçüncü çeyreğe koyan bir takvim paylaştı.
Ağustos’a gelindiğinde Sun, 2026 sonuna kadar ağın tamamını kapsayan bir yükseltme sözü veriyordu. Ancak 30 Eylül’de kapanan üçüncü çeyrek itibarıyla kuantum sonrası imza özelliği hâlâ yalnızca testnet ile sınırlı durumda; mainnet tarafında henüz somut bir tarih bulunmuyor.
Sıradaki haber: Bezos Says AI Could Mean Three-Day Workweeks After Amazon Shed 30,000 Jobs
