Justin Sun, yaklaşık 95 milyar dolarlık stablecoin ekosistemine ev sahipliği yapan TRON’un (TRX), kuantuma dayanıklı kriptografiyi ana ağa dilediği anda taşıyabilecek noktaya geldiğini açıkladı; ancak somut bir tarih vermedi.
Öne çıkanlar:
- Sun, TRON’un kuantum sonrası kriptografisinin testnette canlı olduğunu ve ana ağa hazır hale geldiğini söylerken, devreye alma tarihi paylaşmadı.
- Nile testnet’i, 30 Haziran’daki yazılım güncellemesinden bu yana iki farklı kuantum sonrası imza şemasını destekliyor.
- Önceki yol haritası, ana ağ geçişini 30 Eylül’de biten üçüncü çeyrek için öngörüyordu.
TRON ana ağında kuantum hazırlığı
Ağın kurucusu Sun, 10 Ekim’de X üzerinde yayımladığı bir paylaşımda, TRON’un kuantum sonrası kriptografisinin testnette devrede olduğunu ve ekibin kuantum hesaplama ile yapay zekâ alanlarındaki gelişmeleri yakından izlediğini belirtti. “Ana ağa kuantum direncini her an getirmeye hazırız” diye yazdı. Aktivasyon içinse tarih açıklamadı.
Sun ayrıca, TRON’un, şifreleme standartlarının kuantum bilgisayarlar tarafından kırılabileceği öngörülen sözde Q Günü’nden önce koruma sağlayabilen az sayıdaki büyük blok zincirinden biri olma yolunda olduğunu vurguladı. Testnet çalışmaları 30 Haziran’a uzanıyor: O gün TRON’un Nile testnet’i, iki kuantum sonrası imza şemasını destekleyen bir yazılım sürümü devreye aldı: Falcon tabanlı FN-DSA-512 ve Dilithium tabanlı ML-DSA-44.
Bu sürüm; işlemler, blok imzalama, eşler arası bağlantı el sıkışmaları ve akıllı sözleşme doğrulamalarını kapsıyor. Nile üzerinde her bir şema, ayrı bir komite oylamasıyla devreye alınıyor; FN-DSA-512 Temmuz ayında geliştiricilere açılan ilk şema oldu. Ana ağ tarafında benzer bir yönetişim oylaması gerekecek ve henüz tarih açıklanmış değil.
Ayrıca bkz.: Zcash Ocak’ta ZEC’in %70’i İçin Kuantum Hedefi Koydu, Eksik Olan Tek Şey Tarih
Bitcoin için kuantum tehdidi
Geliştiriciler, yeterince güçlü bir kuantum bilgisayarın Bitcoin’i (BTC), Ethereum’u (ETH) ve çok sayıda ağı koruyan eliptik eğri kriptografisini kırabileceğinden endişe ediyor. Bugün için böyle bir makine kamuoyuna açıklanmış değil.
Ethereum araştırmacısı Justin Drake, bu seviyede bir kırılmanın 2030’ların başı için düşük ama dikkate değer bir olasılık taşıdığını tahmin ediyor; ancak potansiyel saldırı takvimlerinin olasılıksal olduğunun, kesinlik içermediğinin altını çiziyor. Binance kurucusu Changpeng Zhao ise bu yıl içinde yaptığı bir açıklamada, ağların yeni algoritmalara geçerek bu riski yönetebileceğini, “kriptonun yapması gereken tek şeyin yükseltme yapmak” olduğunu savunmuş ve panik gerekmediğini söylemişti.
Ancak geçişin bir maliyeti var. FN-DSA-512 imzaları 667 bayta kadar çıkarken, ML-DSA-44 imzaları sabit 2.420 bayt boyutunda. TRON’un hâlihazırda kullandığı imzalar ise yaklaşık 64–72 bayt aralığında. Daha büyük imza boyutları; bant genişliği ve depolama yükünü artırıyor. Stablecoin arzı ise neredeyse tamamı Tether (USDT) olmak üzere TRON üzerinde yaklaşık 95 milyar dolar seviyesinde seyrediyor.
Justin Sun’ın yol haritası
Sun, 14 Nisan’da başlattığı girişimle, bu tür imzaları ana ağda devreye sokan ilk büyük halka açık zincir olma sözü verdi; Bitcoin ve Ethereum’u ise adım atmakta yavaş kalmakla konumlandırdı. Aynı ay içinde yayımladığı bir yol haritasında, testnet lansmanını ikinci çeyrek, ana ağ geçişini ise üçüncü çeyrek için planladı. Ağustos itibarıyla ise tüm ağın 2026 sonuna kadar kuantuma dayanıklı imza altyapısına geçirilmiş olacağı sözünü verdi. Ancak 30 Eylül’de kapanan üçüncü çeyrek sonunda özellik hâlâ yalnızca testnet ile sınırlı durumda.
