Ethereum (ETH) kurucu ortağı Vitalik Buterin, Çarşamba günü 2021–2024 arasındaki çoğu kripto token teşvik programının, gerçek kullanıcı kazanımından çok spekülasyonu meşrulaştıran bir tür "galaxy brain gerekçelendirmesi" olarak işlediğini söyledi.
X'te yayımladığı uzun bir gönderide, sektörün bugün başarılı olan uygulamalarının artık insanların rastgele teşviklerle içeri çekilmesiyle değil, gerçekten faydalı olarak büyüdüğünü savundu.
Yorumlar, bir kripto kullanıcısının, uygulamaların airdrop ya da token ödülleri olmadan anlamlı kullanım çekemeyeceğini iddia etmesine yanıt olarak geldi.
Buterin bu görüşe karşı çıkarak, babasının merkeziyetsiz bir doküman platformu olan Fileverse’i düzenli kullanımını, kripto para uygulamalarının finansal teşvikler olmadan da organik olarak benimsenebileceğine dair kanıt olarak gösterdi.
İyi Teşvikler ve Kötü Teşvikler
Buterin iki kategori arasında ayrım yaptı. Henüz olgunlaşmamış teknolojiyi kullanmanın geçici ve kaçınılmaz maliyetlerini telafi eden teşvikler – örneğin erken aşama protokollerdeki hack riskini dengeleyen DeFi likidite ödülleri – ekonomik açıdan tutarlı, dedi.
Ürünün olgun bir hâline asla ilgi duymayacak kullanıcıları çeken teşvikler ise yıkıcı. İnsanlara tanıtım içerikleri paylaşmaları için ödeme yapmak, en net örneklerden biri; çünkü bu, ödüller kesilir kesilmez ayrılan ve "maksimum tembellik için optimize eden" katılımcıları çekiyor, diye yazdı.
Sübvanse edilen kullanıcılar kalsa bile zarar çoktan verilmiş olabilir. Buterin, topluluğun niceliği ile niteliğinin farklı hedefler olduğunu savundu. DeFi’de bir likidite havuzundaki bir ETH, kimin yatırdığı fark etmeksizin aynı işlevi görür.
Sosyal platformlarda ya da topluluk odaklı projelerde ise bu mantık bozulur – daha nitelikli katılımcılar açık kaynak araçlar yazar, soruları yanıtlar ve potansiyel ekip üyelerine dönüşür.
Ayrıca oku: Bitget Wants 40% Of Tokenized Stock Trading By 2030 - But The Market Barely Exists Yet
Balon Tezi
Buterin, "daha sinik bir bakış" dediği görüşüyle daha ileri gitti. 2021–2024 döneminde birçok proje için asıl ürünün spekülatif bir balon yaratmak olduğunu yazdı. Teşvik programları, ağları gerçekten başlatmaktan çok anlatıları şişirmek için vardı.
2025 Kasım’ında kaleme aldığı "galaxy brain direnci" başlıklı makalesine atıf yaparak, yeterince zeki görünen akıl yürütmelerin neredeyse her şeyi meşrulaştırabileceği fikrine döndü.
Token teşviklerinin kullanıcı kazanımına yardımcı olduğunu iddia eden her argümanın, teşviklerin aslında sadece şuna hizmet ettiği daha basit açıklamayla, yani "takım elbiseli bir pump and dump" olmakla test edilmesi gerektiğini söyledi.
Neden Önemli?
Gönderi, airdrop avcılığının kripto para ekosisteminde önemli bir faaliyet olmaya devam ettiği bir dönemde geldi. Birçok DeFi protokolü ve layer-2 ağ, 2024 ve 2025 boyunca yüz milyonlarca dolar değerinde token dağıttı; bu tokenlar çoğu zaman, paylarını hızla satan cüzdanlara gitti.
Buterin’in vardığı sonuç açıktı: Çabanın büyük kısmı gerçekten faydalı bir uygulama geliştirmeye harcanmalı. Geçmişte bu göz ardı edildi; çünkü spekülatif döngülere ürün kalitesi değil, anlatı mühendisliği yön veriyordu.
Ancak artık kripto kullanıcılarının "en çok takdir edip saygı duyduğu" projeler, kullanıcı kazanımlarının çoğunu bu yolla gerçekleştiriyor, diye yazdı.
Ayrıca oku: Malaysia's BNM Dives Into Stablecoin Sandboxes: A Cautious Bet on Tokenized Assets