Các nhà nghiên cứu tại Alloc Init vừa giới thiệu một cơ chế giúp che giấu danh tính người gửi Bitcoin (BTC), người nhận và giá trị chuyển, bằng cách vay mượn mật mã của Zcash (ZEC) mà không cần triển khai soft fork trên mạng Bitcoin.
Các ý chính:
- Đề xuất Shielded Bitcoin của Alloc Init sử dụng “ghi chú” (notes) được mã hóa và bằng chứng không kiến thức (zero-knowledge proofs) để ẩn thông tin giao dịch trên Bitcoin.
- Thợ đào không cần tham gia xác thực các bằng chứng; thay vào đó là các indexer, nên bộ quy tắc đồng thuận của Bitcoin vẫn giữ nguyên.
- Giới phê bình lo ngại tập ẩn danh quá mỏng khi khởi động và thiết kế không có khả năng kháng máy tính lượng tử.
Thiết kế Shielded Bitcoin
Bộ ba Clara Shikhelman, Mikhail Komarov và Aleksei Moskvin đã công bố bản thảo kỹ thuật mang tên Shielded Bitcoin hôm thứ Năm. Hệ thống sử dụng ghi chú mã hóa, “nullifier” công khai và bằng chứng zero-knowledge để che giấu số tiền, danh tính người gửi, người nhận cũng như mối liên hệ với các đồng coin đã chi tiêu trước đó. Khác với Zcash, hệ thống này không vận hành một blockchain hay cơ chế đồng thuận riêng.
Trong mô hình mới, thợ đào không đảm nhận vai trò thực thi quy tắc riêng tư: các giao dịch vẫn được ghi lên Bitcoin như dữ liệu thô, còn phần mềm riêng gọi là “indexer” chịu trách nhiệm kiểm tra bằng chứng, loại bỏ chi tiêu kép và tái dựng trạng thái của hệ thống. Người dùng nạp 1 BTC sẽ nhận được một ghi chú riêng tư tương ứng; khi gửi 0,2 BTC, ghi chú này sẽ được tách thành hai ghi chú mã hóa mới.
Thiết kế hiện vẫn thiếu cơ chế “cầu nối” hoàn chỉnh để đưa coin vào/ra hệ thống, và nhóm tác giả thừa nhận các bước ra – vào đó chưa chắc đã được che giấu hoàn toàn. Họ dự định xây dựng phần này dựa trên PIPEs v2, một dạng mã hóa theo nhân chứng (witness encryption), và hứa công bố một bài nghiên cứu riêng. Một đánh giá kỹ thuật độc lập đã chấm điểm thuộc tính riêng tư của đề xuất ở mức tương đương với các “bể” (pool) shielded trên Zcash.
Đọc thêm: Cổ phiếu token hóa có thể lên XRPL? Lệnh của SEC đặt ra câu hỏi
Phản ứng từ Zavodil và Ben-Sasson
Nhà phát triển Vadim Zavodil đã chỉ trích kế hoạch này, cho rằng Zcash đã xây gần như đầy đủ “ngăn xếp” riêng tư đó, còn một pool mới sẽ không có tập ẩn danh dày dạn mà Zcash tích lũy qua nhiều năm. Ông viết: “Một metaprotocol hoàn toàn mới bắt đầu từ con số không, nên giao dịch riêng tư đầu tiên của bạn chỉ ‘ẩn’ trong đám đông đúng… một người.”
Nhóm nghiên cứu cũng thừa nhận điểm yếu tương tự trong một bài viết đi kèm, nhấn mạnh rằng các khoản nạp lớn không tự động tạo nên một tập ẩn danh lớn. Người quan sát vẫn có thể lần dấu giao dịch nếu chỉ vài tác nhân tạo ra hầu hết ghi chú, hoặc ví hoạt động với các mẫu hành vi dễ nhận diện. Pierre-Luc Dallaire-Demers, nhà sáng lập công ty mật mã hậu lượng tử Pauli Group, nêu thêm một quan ngại khác khi cho rằng cấu trúc này “hoàn toàn không kháng máy tính lượng tử.”
Eli Ben-Sasson, CEO StarkWare, có góc nhìn tích cực hơn, nhắc lại rằng mục tiêu ban đầu của bài báo Zerocash năm 2014 mà ông đồng tác giả chính là đưa riêng tư lên Bitcoin. Dù chưa đọc chi tiết đề xuất mới, ông cho biết muốn thấy cả riêng tư lẫn khả năng mở rộng dựa trên bằng chứng zero-knowledge được triển khai ngay trên lớp nền (L1) của Bitcoin.
Về phía Zcash – dự án xuất phát từ chính dòng nghiên cứu đó – mạng lưới cũng đang chuẩn bị một cuộc đại tu. Nâng cấp NU7 sẽ giảm thời gian tạo khối mục tiêu từ 75 giây xuống 25 giây và ngừng cho phép chi tiêu từ pool shielded đời đầu Sprout. Kích hoạt trên testnet được ấn định vào ngày 6/10, và các nhà phát triển dự kiến quyết định vào 20/10 liệu có triển khai mainnet vào 5/11 hay không.
Bài tiếp theo: Ethereum có thể đón làn sóng nhu cầu mới từ thanh toán AI, theo BlackRock
