Các cuộc tấn công của Mỹ - Israel vào cơ sở hạ tầng hạt nhân của Iran hôm thứ Bảy đã thu hút sự chú ý đến một hệ thống tài chính song song mà Tehran xây dựng trong sáu năm qua, sử dụng hoạt động khai thác Bitcoin (BTC) do nhà nước tài trợ và stablecoin để chuyển giá trị ra ngoài hệ thống ngân hàng do đồng USD kiểm soát.
Công ty phân tích chuỗi khối Chainalysis cho biết tổng hệ sinh thái tiền mã hóa của Iran đã đạt 7,78 tỷ USD vào năm 2025 – một con số tăng nhanh hơn năm trước và sánh ngang GDP của các quốc gia có chủ quyền nhỏ.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) chiếm hơn một nửa hoạt động trong số đó.
Iran hợp pháp hóa hoạt động khai thác tiền mã hóa vào năm 2019, cho phép các đơn vị được cấp phép sử dụng điện trợ giá để đổi lấy việc bán Bitcoin đào được cho ngân hàng trung ương.
Mô hình này thực chất biến năng lượng nội địa giá rẻ thành tài sản xuyên biên giới: thợ đào tạo ra Bitcoin (BTC), chuyển nó cho ngân hàng trung ương, và ngân hàng gửi cho các đối tác nước ngoài để thanh toán nhập khẩu – bỏ qua SWIFT và hạ tầng thanh toán do Mỹ kiểm soát.
Iran được ước tính chiếm từ 2% tới 5% hashrate khai thác Bitcoin toàn cầu, dù phần lớn hoạt động là không được cấp phép và thiếu minh bạch.
Dấu chân on-chain ngày càng lớn của IRGC
Chainalysis ước tính các địa chỉ liên quan IRGC nhận hơn 3 tỷ USD vào năm 2025, tăng từ 2 tỷ USD năm 2024, và chiếm hơn 50% tổng dòng tiền mã hóa chảy vào Iran trong quý IV.
Công ty lưu ý các con số này chỉ là mức tối thiểu – phân tích chỉ bao gồm các ví đã được Bộ Tài chính Mỹ và giới chức Israel công khai liệt kê, không tính các công ty bình phong và trung gian chưa được nhận diện.
Một báo cáo riêng của Elliptic cho thấy ngân hàng trung ương Iran đã tích lũy ít nhất 507 triệu USD USDT trong năm 2025, nhiều khả năng để ổn định thương mại và phần nào bù đắp cho sự mất giá của đồng rial.
Nỗ lực này vẫn không ngăn được đồng tiền suy sụp – rial đã mất hơn 96% giá trị so với USD.
Đọc thêm: Kalshi Refused To Let Traders Profit From Khamenei's Death - Then Refunded Everyone On A $36M Market
Người dân và rủi ro hạ tầng
Người dân Iran bình thường cũng đang sử dụng mạng lưới này. Trong làn sóng biểu tình quy mô lớn bắt đầu từ ngày 28/12/2025 và đợt cắt internet sau đó, lượng Bitcoin rút ra từ các sàn Iran về ví cá nhân đã tăng vọt, theo Chainalysis.
Mô hình này phản ánh xu hướng đã được ghi nhận tại các quốc gia khác đang trải qua siêu lạm phát hoặc bất ổn chính trị: người dân chuyển tài sản sang tự lưu ký khi việc tiếp cận ngân hàng truyền thống trở nên thiếu tin cậy. Xung đột hiện tại đưa rủi ro hạ tầng vào phía nhà nước của phương trình.
Hoạt động khai thác tiêu tốn rất nhiều năng lượng, và Iran từng áp dụng lệnh cấm khai thác theo mùa khi lưới điện chịu áp lực.
Các đòn tấn công kéo dài vào hạ tầng điện có thể tạm thời làm giảm đóng góp hashrate của Iran cho mạng lưới, dù mạng Bitcoin toàn cầu sẽ tự động điều chỉnh độ khó khi các thợ đào khác hấp thụ phần công suất bị thiếu hụt.