Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) kêu gọi các chính phủ mạnh tay thu hẹp thâm hụt ngân sách, cảnh báo lợi suất trái phiếu đi lên đang đẩy chi phí vay mượn tăng vọt trong bối cảnh nợ công toàn cầu áp sát ngưỡng 100% GDP – mức cao nhất kể từ sau Thế chiến II.
Những điểm chính:
- IMF cho biết lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm bình quân của nhóm G7 đã tăng hơn 110 điểm cơ bản từ tháng 2 đến tháng 9.
- Tại Mỹ, chi trả lãi nợ dự kiến vượt 5% GDP vào năm 2031, gần tương đương quy mô chi cho an sinh xã hội.
- Giới chức IMF cảnh báo trì hoãn thắt chặt tài khóa sẽ chỉ khiến điều chỉnh sau này trở nên đau đớn hơn.
Cảnh báo nợ công từ IMF
Tổ chức này kêu gọi các nền kinh tế phát triển cùng nhiều quốc gia khác nhanh chóng cắt giảm chi tiêu, thu hẹp thâm hụt và đưa tỷ lệ nợ công xuống, nhấn mạnh rằng mọi sự chậm trễ đều làm bài toán điều chỉnh trở nên khó khăn hơn.
Rodrigo Valdes, Giám đốc Vụ Tài khóa của IMF, và cấp phó Era Dabla-Norris viết trong một bài blog rằng chi phí vay vốn tăng cao khiến việc củng cố tài khóa một cách đáng tin cậy trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Tuần này, các quan chức tài chính đang tụ họp tại Bangkok trong khuôn khổ Hội nghị thường niên IMF và Ngân hàng Thế giới.
IMF cho biết lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm bình quân của G7 đã tăng hơn 110 điểm cơ bản trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 9, lên mức cao nhất gần 20 năm. Giá dầu neo cao, lạm phát dai dẳng, nhu cầu đầu tư mạnh hơn và tăng trưởng AI vượt kỳ vọng là những yếu tố chính thúc đẩy đà tăng này.
Theo dự báo, chi phí lãi vay của chính phủ toàn cầu sẽ bình quân lên tới 3,7% GDP vào năm 2031, so với mức 2,3% năm 2021. Riêng tại Mỹ, chi trả lãi nợ được dự báo vượt 5% GDP vào năm 2031, tăng mạnh từ mức 2,8% trước đại dịch và gần tương đương với quy mô chi an sinh xã hội. Ở các nước thu nhập thấp, khoản lãi nợ hiện đã “ăn” hơn 15% thu ngân sách từ thuế, so với mức trung bình khoảng 9% giai đoạn 2011–2019.
Đọc thêm: Sàn XRP Ledger che giấu lỗi cho phép “đúc coin” từ 2015, nhà phát triển nay mới công bố
Valdes thúc giục thắt chặt tài khóa
Trong một cuộc phỏng vấn, Valdes cho biết kết quả tài khóa năm nay kém hơn kỳ vọng cách đây 6 tháng và thậm chí còn yếu hơn so với một năm trước. Theo ông, đa số chính phủ vẫn muốn tăng chi tiêu thay vì cắt giảm.
Valdes nói thẳng: “Không có lối thoát nào khỏi quỹ đạo tài khóa hiện tại.”
Dabla-Norris nhấn mạnh các quốc gia “cần hành động ngay, đặc biệt nếu đang gánh mức nợ cao”, để tạo dư địa cho nhu cầu chi tiêu gia tăng vào quốc phòng và dân số già hóa.
Các nền kinh tế giàu còn đang tái cấp vốn nợ với kỳ hạn ngày càng ngắn, khiến tác động của lãi suất cao ngấm vào ngân sách nhanh hơn; gần 30% khối nợ của G7 và Tây Ban Nha hiện sẽ đáo hạn trong vòng một năm. Lạm phát vẫn trên mục tiêu đồng nghĩa các ngân hàng trung ương có khả năng duy trì lãi suất ở vùng cao thêm một thời gian, theo IMF.
Cảnh báo mới này nối dài báo cáo Fiscal Monitor công bố tháng 4 của IMF, trong đó quỹ này dự báo nợ công toàn cầu sẽ chạm ngưỡng 100% GDP vào năm 2029 – sớm hơn một năm so với dự phóng đưa ra năm 2025. Báo cáo đó cũng ước tính tỷ lệ nợ năm 2025 ở mức chỉ dưới 94% GDP, đồng thời lưu ý “phần bù an toàn” của trái phiếu Kho bạc Mỹ đang bị xói mòn, trở thành rủi ro ngày càng lớn đối với hệ thống tài chính.
Bài tiếp theo: New York Times đứng về phía nhà xuất bản, yêu cầu các công ty AI trả phí tin tức
