Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo một cú điều chỉnh trên thị trường liên quan đến AI có thể kéo theo hệ quả toàn cầu, trong bối cảnh các “hyperscaler” – những tập đoàn hạ tầng điện toán đám mây và AI quy mô khổng lồ – hiện đứng sau 10% lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp hạng đầu tư trên thế giới.
Các điểm chính:
- IMF liệt kê nguy cơ bán tháo cổ phiếu AI, lợi suất trái phiếu tăng và tấn công mạng là những rủi ro cận kề với thị trường.
- Thị phần của các hyperscaler trong tổng lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp hạng đầu tư toàn cầu đã tăng vọt từ dưới 1% năm 2024 lên 10%.
- Các ngân hàng nắm giữ 22% tổng tài sản hệ thống ngân hàng toàn cầu bị đánh giá có mức vốn đệm yếu trong bài kiểm tra sức chịu đựng mới nhất của IMF.
IMF gióng hồi chuông rủi ro về cú bán tháo AI
Trong chương chính của báo cáo Global Financial Stability Report công bố ngày thứ Ba bên lề cuộc họp thường niên tại Bangkok, IMF cảnh báo nguy cơ tự mãn trên các thị trường, dù bề ngoài vẫn tỏ ra khá vững.
IMF lưu ý rằng lợi nhuận hoặc chi tiêu cho AI suy yếu có thể kéo giảm giá trị tài sản liên quan và lan sang các thị trường rộng hơn, coi đây là một trong nhiều kịch bản có thể châm ngòi cho bất ổn trong ngắn hạn.
Theo IMF, làn sóng đầu tư vào AI đến nay đã giúp bù đắp phần nào sức ép từ xung đột ở Trung Đông và môi trường chính sách thiếu chắc chắn. Tuy vậy, quỹ chỉ ra bằng chứng ngày càng rõ hơn rằng lĩnh vực AI có thể cần ít vốn đầu tư hơn so với kế hoạch ban đầu, hoặc mang lại hiệu quả kinh tế khiêm tốn hơn kỳ vọng – khiến bên đi vay dễ bị tổn thương.
IMF nhận định đòn bẩy tài chính có thể khuếch đại cú sốc thông qua bán giải chấp và biến động gia tăng. Thị phần của các hyperscaler trong tổng lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp hạng đầu tư toàn cầu đã leo từ dưới 1% năm 2024 lên 10% hiện nay.
Đọc thêm: GPT-6.1 Sol giúp Asana giảm chi phí agent 76 lần, nhưng cái giá phải trả là gì?
Núi nợ AI
“Hệ quả của một cú điều chỉnh trong lĩnh vực AI có thể mang tính toàn cầu”, IMF nhấn mạnh, đồng thời kêu gọi các nhà hoạch định chính sách kiềm chế đòn bẩy quá mức – bao gồm cả công cụ phái sinh và vay ký quỹ – và đưa nợ công về quỹ đạo bền vững hơn.
Thị trường trái phiếu là tầng áp lực bổ sung. IMF cho biết rủi ro tại đây đã xấu đi so với tháng 4, khi giá năng lượng tăng đẩy lợi suất đi lên, trong lúc mức nợ công cao kỷ lục và thâm hụt ngân sách chưa được xử lý ở nhiều nền kinh tế lớn tiếp tục gây sức ép.
Marc Seidner, Giám đốc đầu tư mảng chiến lược phi truyền thống tại Pacific Investment Management, nhận định quy mô vay nợ phục vụ AI hiện “đã lớn tới mức cạnh tranh trực tiếp với trái phiếu chính phủ để hút vốn nhà đầu tư”.
IMF cũng cảnh báo một vụ tấn công mạng quy mô lớn có thể làm lung lay niềm tin thị trường. Trong bài kiểm tra sức chịu đựng mô phỏng cú suy thoái bắt nguồn từ tăng trưởng AI chậm lại và áp lực trên thị trường trái phiếu, vốn của hệ thống ngân hàng nhìn chung vẫn trụ vững, nhưng nhóm tổ chức cho vay nắm giữ 22% tài sản ngân hàng toàn cầu bị đánh giá có bộ đệm vốn yếu – tăng từ mức 18% năm 2025.
IMF không phải lần đầu phát tín hiệu cảnh báo. Ngày 30/6, Tobias Adrian, người đứng đầu Vụ Thị trường Tiền tệ và Vốn của quỹ, tại một diễn đàn của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) ở Bồ Đào Nha, đã phát biểu rằng nợ liên quan đến AI có thể là rủi ro lớn hơn đối với ổn định tài chính so với định giá cổ phiếu. Ông cho rằng thị trường chưa hẳn đang trong bong bóng, nhưng mức độ vay mượn khiến ông lo ngại.
Bài tiếp theo: Nhà đầu tư crypto Pháp có thể bị phạt tới 10.000 euro nếu giấu ví
