Một bài nghiên cứu kinh tế vĩ mô mang tính suy đoán, được công bố ngày 22/2 bởi Citrini Research và Alap Shah của LOTUS, xây dựng một kịch bản trong đó việc AI thay thế lao động không được kiểm soát kích hoạt một cuộc khủng hoảng kinh tế dây chuyền vào năm 2028 — với stablecoin trên Solana (SOL) và các L2 của Ethereum (ETH) thay thế thanh toán thẻ khi AI agents né phí interchange, và chỉ số S&P 500 sụt 38% từ đỉnh.
Chuyện Gì Đã Xảy Ra: Kịch Bản Khủng Hoảng AI
Bài nghiên cứu, được đóng khung như một “bản ghi nhớ vĩ mô” hư cấu viết từ tháng 6/2028, truy vết cách làn sóng sa thải lao động văn phòng do AI thúc đẩy có thể xoáy thành một cuộc suy sụp kinh tế toàn diện. Kịch bản bắt đầu khi các công cụ lập trình tác nhân (agentic coding) đạt ngưỡng năng lực vào cuối 2025, cho phép lập trình viên sao chép các sản phẩm SaaS phân khúc trung bình chỉ trong vài tuần.
Trong mô hình của các tác giả, S&P 500 chạm mốc 8.000 và Nasdaq vượt 30.000 vào tháng 10/2026 trước khi quá trình đổ vỡ bắt đầu. Các đợt sa thải doanh nghiệp ban đầu làm biên lợi nhuận và lợi nhuận tăng lên, nhưng những lao động văn phòng bị thay thế — mà bài viết lưu ý là chi phối khoảng 75% chi tiêu tiêu dùng tùy ý — ngừng chi tiêu, khởi phát điều mà các tác giả gọi là “vòng xoáy thay thế trí tuệ con người”.
Kịch bản mô tả các AI agent tiếp quản giao dịch tiêu dùng vào đầu năm 2027, tháo gỡ các mô hình kinh doanh vốn dựa vào “ma sát” từ con người.
Các nền tảng du lịch, gia hạn bảo hiểm và hoa hồng môi giới bất động sản đều bị ép biên lợi nhuận khi AI agent tối ưu theo giá. Bài viết hình dung các agent thanh toán bằng stablecoin trên Solana và các L2 của Ethereum để tránh phí interchange thẻ 2–3%, gây thiệt hại cho Mastercard, Visa và các ngân hàng tập trung vào thẻ. Trong kịch bản, American Express chịu cú đánh nặng nề nhất do kết hợp giữa việc mất khách hàng văn phòng và xói mòn doanh thu interchange.
Tiếp theo là sự rạn nứt của thị trường tín dụng tư nhân. Dòng thời gian hư cấu đặt Zendesk vào tâm điểm: khoản vay trực tiếp 5 tỷ USD, do Blackstone dẫn đầu cùng với Apollo, Blue Owl và HPS, vỡ nợ sau khi AI agent thay thế mảng dịch vụ khách hàng mà Zendesk từng định hình. Bài viết mô tả thua lỗ lan truyền sang các công ty bảo hiểm mà các nhà quản lý tài sản thay thế đã mua lại để làm phương tiện huy động vốn, đe dọa các khoản tiết kiệm hộ gia đình được cấu trúc dưới dạng niên kim (annuities).
Kịch bản lên đỉnh điểm với việc thị trường thế chấp nhà ở Mỹ rơi vào căng thẳng.
Các tác giả mô phỏng mức giảm giá nhà 11% theo năm tại San Francisco và tỷ lệ quá hạn tăng lên trong nhóm người vay “prime” với điểm tín dụng từ 780 trở lên. Nếu những lo ngại này trở thành hiện thực, bài viết cho rằng thị trường cổ phiếu có thể rơi về mức S&P 500 khoảng 3.500, tương đương tháng trước khi ChatGPT ra mắt vào tháng 11/2022.
Cũng nên đọc: Ex-Coinbase CTO Calls Zcash Key Weapon To Fight AI Surveillance
Tại Sao Quan Trọng: Rủi Ro Cấu Trúc Với Nền Kinh Tế
Lập luận trung tâm của bài nghiên cứu là sự đứt gãy do AI gây ra khác căn bản với các chu kỳ công nghệ trước đây. Các tác giả viết rằng mọi làn sóng công nghệ trước đều tạo ra các công việc mới cần lao động con người, nhưng “AI giờ là một trí tuệ tổng quát, liên tục giỏi hơn chính ở những nhiệm vụ mà con người thường được tái bố trí sang.”
Kịch bản dự phóng tỷ trọng lao động trong GDP giảm từ 56% năm 2024 xuống 46% vào năm 2028, mà các tác giả gọi là “mức sụt giảm mạnh nhất từng được ghi nhận.”
Trong mô hình, thu ngân sách liên bang thấp hơn dự báo 12% do dòng thu nhập chảy qua hộ gia đình — và theo đó là qua IRS — bị co hẹp. Bài viết đặt ra mâu thuẫn cốt lõi: “chính phủ cần chuyển giao nhiều tiền hơn cho các hộ gia đình đúng vào thời điểm họ thu được ít tiền thuế hơn từ chính các hộ này.”
Các tác giả nhấn mạnh đây không phải là một dự báo chắc chắn.
“Đây không phải là ‘bear porn’ hay tiểu thuyết tận thế về AI,” họ viết. “Mục đích duy nhất của bài viết là mô hình hóa một kịch bản còn tương đối ít được khai thác.”
Họ kết lại bằng lời kêu gọi trực tiếp tới độc giả vào tháng 2/2026, lưu ý rằng “S&P đang gần mức đỉnh lịch sử” và “các vòng phản hồi tiêu cực vẫn chưa bắt đầu”, kêu gọi nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách đánh giá liệu các giả định của mình có thể trụ vững qua thập kỷ hay không.
Đọc tiếp: Can Ethereum Break Through Bearish Trend Line Blocking $2K Path?