Nhà sáng lập Morgan Creek Capital Mark Yusko ví SpaceX với Dogecoin (DOGE), cho rằng cấu trúc sau IPO có thể khiến nhà đầu tư nhỏ lẻ gánh lỗ trong khi người nội bộ tranh thủ “thoát hàng”.
Các ý chính:
- Yusko cho rằng lượng cổ phiếu tự do quá ít giúp người nội bộ có ảnh hưởng bất thường lên nguồn cung cổ phiếu và câu chuyện thị trường.
- Ông nghi ngờ khả năng định giá hiện tại có thể nâng đỡ kỳ vọng tăng thêm 10 lần nữa.
- Cảnh báo của ông xoay quanh định giá, dòng tiền tự do âm và rủi ro nhà đầu tư cá nhân trở thành nguồn thanh khoản cho nhà đầu tư sớm.
Định giá SpaceX
Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, Yusko đưa ra lập luận chỉ trích, tập trung vào tỷ lệ nhỏ cổ phiếu SpaceX được tự do giao dịch và mức độ tập trung sở hữu trong tay Elon Musk cùng nhóm nhà đầu tư đầu tiên.
Ông cho rằng cấu trúc này tạo ra “sự khan hiếm nhân tạo” đối với cổ phiếu, nâng đỡ giá trên thị trường, trong khi nhà đầu tư công chúng sẽ là bên hứng rủi ro khi các cổ đông lớn lần lượt bán ra.
“SpaceX tương đương Dogecoin,” Yusko nói, so sánh mô hình sở hữu cô đặc của công ty với thị trường mang nặng yếu tố tâm lý của đồng meme coin này.
Theo ông, những cổ đông có tầm ảnh hưởng có thể dẫn dắt câu chuyện xoay quanh tài sản, còn cộng đồng nhà đầu tư đông đảo lại mua vào dựa trên kỳ vọng lợi nhuận tương lai. Yusko thừa nhận SpaceX là doanh nghiệp vệ tinh “có thật”, nhưng ông đặt dấu hỏi với câu chuyện tăng trưởng dài hạn và nhấn mạnh dòng tiền tự do âm vẫn là điểm trừ đáng kể.
Vấn đề khiến ông phản đối mạnh nhất là mức định giá.
Yusko cho rằng những nhà đầu tư kỳ vọng cổ phiếu SpaceX tăng thêm 10 lần từ vùng định giá khoảng 2 nghìn tỷ USD đang dựa vào phép tính “viển vông”. “GDP Mỹ hiện vào khoảng 31 nghìn tỷ USD. Nếu SpaceX tăng 10 lần, bạn đang nói một công ty chưa có lợi nhuận sẽ bằng một nửa GDP Mỹ. Điều đó sẽ không xảy ra,” ông nói.
Đọc thêm: Ethereum chấm dứt chuỗi 8 tuần bị rút vốn ETF với cú hồi 84 triệu USD
Cảnh báo của Yusko
Lập luận của Yusko thách thức một giả định cốt lõi của chiến lược săn IPO tăng trưởng cao: rằng một công ty tư nhân thành công có thể lặp lại mức sinh lời như những “ông lớn” công nghệ đời đầu sau khi lên sàn.
Ông bác so sánh SpaceX với Microsoft hay Apple thời kỳ đầu, lập luận rằng SpaceX bước vào thị trường với điểm xuất phát định giá cao hơn rất nhiều. Theo ông, điều này để lại rất ít dư địa cho việc mở rộng hệ số định giá – yếu tố từng mang lại “cú nhân bội” cho nhà đầu tư trong các chu kỳ công nghệ trước.
Lời chỉ trích cũng làm nổi bật rủi ro chung ở các doanh nghiệp mới niêm yết sở hữu thương hiệu mạnh nhưng lượng cổ phiếu lưu hành tự do hạn chế.
Nguồn cung có thể giao dịch khan hiếm thường khiến nhu cầu bùng nổ tại thời điểm IPO, trong khi các đợt bán ra sau đó của người nội bộ lại làm tăng nguồn cung và gây sức ép lên giá cổ phiếu.
SpaceX lên sàn tháng 6/2026 trong một trong những thương vụ chào sàn lớn nhất lịch sử, có thời điểm định giá vượt 2 nghìn tỷ USD trước khi cổ phiếu quay đầu về gần giá IPO vào tháng 7. Cú đảo chiều này làm dấy lên tranh luận gay gắt về định giá, cấu trúc sở hữu nội bộ và triển vọng sinh lời trong tương lai.
Bài tiếp theo: Hướng dẫn Prompting GPT-5.6 giúp giảm 66% lượng token, OpenAI gửi tới nhà phát triển