New York, New York, ngày 11 tháng 11 năm 2026, Chainwire
Được vận hành bởi ElmonX, FungibullX đang đưa ra một luận điểm táo bạo: chương tiếp theo của nghệ thuật số sẽ giống nhà đấu giá hơn là sàn giao dịch. Phiên bán đầu tiên thuộc về Patrick Hughes, họa sĩ người Anh – “cha đẻ” của kỹ thuật reverspective – với hai bộ sưu tập generative đưa cầu vồng và ánh nắng của ông trở lại màn hình.
Trong phần lớn lịch sử còn rất ngắn của mình, thị trường nghệ thuật số vận hành giống sàn trading hơn phòng đấu giá. Bộ sưu tập được phát hành hàng nghìn bản, giá bị quyết định bởi người “ra tay” đầu tiên, và nhà sưu tầm thường phải tự mày mò xem mình đang mua gì và tại sao nó quan trọng. FungibullX – một nhà đấu giá mới dành cho nghệ thuật số cao cấp và đồ sưu tầm – được xây dựng trên giả định ngược lại: một tác phẩm có giá trị hơn khi được tuyển chọn kỹ lưỡng và khi mức giá được hình thành công khai qua cạnh tranh.
Nền tảng, do ElmonX cung cấp công nghệ, chỉ bán các tác phẩm được giám tuyển từ những nghệ sĩ đã khẳng định tên tuổi, bắt đầu với mô hình đấu giá xếp hạng, trong đó giá khởi điểm, giá chào hiện tại và thời điểm đóng thầu được hiển thị rõ ràng với từng lô. Nền tảng tự mô tả mình được xây cho các nghệ sĩ đã định hình nghệ thuật, và cho những nhà sưu tầm đủ kiên nhẫn giữ nó. Phiên bán khai mạc là phép thử trực diện cho ý tưởng đó: hai bộ sưu tập generative phát triển từ Sunshine (1974) và Colour Process (1984), hai bản in gốc của Patrick Hughes – họa sĩ đã dành hơn sáu thập kỷ tạo nên những bức tranh… không chịu đứng yên.
Nhà đấu giá
Việc chọn mô hình không phải chi tiết phụ, mà là cốt lõi. Một marketplace chỉ liệt kê; nhà đấu giá thì tuyển chọn, thẩm định, lập catalogue và đứng ra bảo chứng cho thứ mình bán; mức giá được tạo ra từ cạnh tranh giữa người mua gửi một tín hiệu thị trường mà niêm yết cố định không bao giờ làm được. Các nhà đấu giá truyền thống mất hàng thế kỷ để xây dựng niềm tin từ chính những thói quen đó. FungibullX đang cố gắng mang chúng vào thế giới tác phẩm sống trên màn hình, trong một giai đoạn mà nhiều nhà sưu tầm bước vào thị trường thời đầu cơ đang tìm lý do ở lại gắn với nghệ thuật nhiều hơn là việc “lướt sóng”.
> "Nghệ thuật số không thiếu chỗ để mua bán. Điều chúng tôi muốn xây dựng là > một nhà đấu giá theo đúng nghĩa truyền thống: nơi lựa chọn tác phẩm để đưa > lên sàn, giới thiệu đầy đủ bối cảnh, và để phần còn lại cho phiên đấu giá > quyết định," Jacob Elmon, đồng sáng lập FungibullX, chia sẻ. "Chúng tôi > muốn phiên bán đầu tiên cho thấy điều đó trông như thế nào, và không ai phù > hợp hơn Patrick. Sáu mươi năm qua ông không ngừng đùa nghịch với cách chúng > ta nhìn thấy ánh sáng và không gian."
FungibullX không bắt đầu từ con số 0. ElmonX – công ty cung cấp hạ tầng cho nền tảng – được Jacob và Brandon Elmon thành lập năm 2020, đã gây dựng tên tuổi nhờ các bộ sưu tập nghệ thuật số cao cấp có bản quyền. Hợp tác với Bridgeman Images, đơn vị chuyên cấp phép mỹ thuật, ElmonX đã phát hành các phiên bản số được cấp phép chính thức của Đêm đầy sao (The Starry Night) của Van Gogh và Nhà tư tưởng (The Thinker) của Rodin, cùng những tác phẩm gắn với Leonardo, Monet và Hokusai. Gần đây, họ kết nối Piet Mondrian / Holtzman Trust và Doodles trong một bộ sưu tập được giới thiệu là lần đầu tiên Quỹ chấp thuận cho tái diễn giải các nguyên tác Mondrian dưới dạng tác phẩm sưu tầm kỹ thuật số và vật lý.
Quan hệ với Hughes cũng không phải mới. ElmonX từng phát hành các phiên bản số tác phẩm của ông, cả trên nền tảng riêng và trên VeVe, nơi series đầu tiên năm 2022 của ông bán được hơn 3.000 tác phẩm số. Vì vậy, phiên mở màn của FungibullX là bước tiếp theo tự nhiên của một hợp tác sẵn có, chứ không phải màn “chào sân lạnh”.
Họa sĩ của nghịch lý
Patrick Hughes sinh năm 1939 tại Birmingham, nhiều năm sống và làm việc tại London. Ông tổ chức triển lãm cá nhân đầu tiên năm 1961 tại Portal Gallery (London), và năm 1964 tạo ra tác phẩm thuộc dạng sẽ định danh sự nghiệp mình: một reverspective – bức tranh phù điêu ba chiều trong đó những phần trông xa nhất lại là những phần… gần mắt người xem nhất. Khi bạn bước ngang, bức tranh dường như quay theo, một cú đánh lừa thị giác mà não bộ vẫn liên tục mắc bẫy ngay cả sau khi đã hiểu nguyên lý.
Từ thập niên 1970 tới giữa thập niên 1980, cầu vồng trở thành chủ đề lớn còn lại của ông – và ông cũng “tinh quái” như vậy với nó. Cầu vồng của Hughes là những vật thể rắn: bị nhét qua khe hòm thư, ném vào thùng rác, gói lại như bưu kiện và nằm đó đổ bóng, tất cả những điều một cầu vồng “thật” không thể nào làm được. Nhiều người thấy chúng vui tươi, rực rỡ; còn Hughes thường coi đó là những câu đố thị giác về sự bất khả trong việc đóng khung một trải nghiệm thoáng qua thành một vật thể.
Tác phẩm của ông có mặt trong bộ sưu tập của Tate, Bảo tàng Victoria & Albert và Thư viện Anh. Năm 2014, Đại học London trao cho Hughes bằng Tiến sĩ Khoa học vì đóng góp của ông cho ngành tâm lý học tri giác. Suốt sáu thập kỷ, chủ đề của ông gần như không đổi: khoảng cách giữa những gì ta nhìn thấy và những gì thực sự tồn tại. Điều này khiến ông trở thành mảnh ghép tự nhiên hiếm thấy với nghệ thuật số – nơi bức tranh theo đúng nghĩa đen được cấu thành từ ánh sáng.
Phiên bán đầu tiên
Phiên đấu giá khai mạc tái diễn giải hai bản in gốc Sunshine (1974) và Colour Process (1984) của Hughes thành nghệ thuật generative, với 100 tác phẩm độc bản từ mỗi bản in.
Sunshine (1974) khởi đi từ một bản in, trong đó Hughes vẽ một căn phòng trống bằng ít nét mảnh. Qua khung cửa sổ, ánh nắng không ùa vào như một vệt sáng mơ hồ mà là những tảng vàng đặc, dày, rơi xuống sàn nặng đến mức tự đổ bóng. Trong bộ sưu tập generative, căn phòng giữ nguyên như ông vẽ, chỉ có ánh sáng thay đổi. Tác phẩm sử dụng 64 bảng màu, đưa căn phòng từ giữa trưa chói chang tới đêm sâu, với 9 kiểu chuyển động và 6 nhịp điệu khác nhau.
Colour Process (1984) bắt đầu là một bản in trong đó cầu vồng chảy qua khung cửa sổ vào một chiếc máy tính gia đình rồi bước ra phía bên kia dưới dạng những điểm ảnh vuông thô. Hơn 40 năm sau, cỗ máy được “bật lại”. Bộ generator kết hợp 16 mô-típ, 10 bảng màu và 9 hiệu ứng, còn thế giới bên ngoài khung cửa sổ dịch chuyển từ ánh sáng thu xám xịt sang đêm sao và pháo hoa. Trong 100 tác phẩm, 78 là dạng động, 22 là tĩnh – trong đó có một tác phẩm phản hồi với người xem.
> "Colour Process được tạo ra năm 1984, hơn bốn mươi năm trước. Những điểm > ảnh ‘cổ lỗ’ này xuất hiện trên màn hình để nhắc chúng ta rằng thực tại của > cầu vồng (vốn dĩ cũng là ảo ảnh) có thể được biểu đạt bằng một dạng ánh > sáng màu khác," Patrick Hughes nói.
Bán ánh sáng
Sunshine (1974), theo một nghĩa nào đó, giải thích cho cả phiên bán. Hughes từ lâu đã coi ánh sáng như thứ đủ “rắn” để sở hữu, và FungibullX lập luận rằng tác phẩm của một nghệ sĩ tầm cỡ như ông xứng đáng được bán theo cách tranh của ông vẫn được bán: được tuyển chọn, trình bày với đầy đủ lịch sử và định giá công khai, thay vì “treo” lên sàn rồi… để đó. Từ lâu tranh của ông đã đổi chủ qua các nhà đấu giá như Christie’s, Sotheby’s, Phillips hay Bonhams. Tại Phillips, bức tranh năm 2018 mang tên Appropriately được bán với giá 35.560 bảng, cao hơn khung ước tính 20.000–30.000 bảng.
> "Sunshine lao vào phòng qua cửa sổ như một viên gạch," Hughes nói. "Nghiên cứu ánh sáng vô cùng quan trọng với nghệ sĩ; ánh sáng ban ngày giống như một khối vật chất đổ vào phòng qua cửa sổ. Màu sắc của ánh sáng có thể đổi từ sắc vàng mặt trời sang xanh thẫm nửa đêm."
Cách thức đấu giá
Cả hai bộ sưu tập đều được đưa lên đấu giá xếp hạng trên FungibullX, mở cửa vào thứ Tư, ngày 11 tháng 11 năm 2026 lúc 17:00 UTC (12:00 trưa giờ miền Đông Hoa Kỳ – EST). Định dạng này rất hợp với một ấn bản kiểu này: thay vì một người thắng một lô, người tham gia cạnh tranh vị trí trên toàn bộ 100 tác phẩm; thứ hạng cuối cùng quyết định ai mang tác phẩm nào về. Khi mỗi phiên đóng lại, 100 mức giá thầu cao nhất thắng, và tất cả người thắng đều trả cùng một mức giá: giá thấp nhất trong số các mức giá thắng.
Đấu giá mở trên fungibullx.com ở mức 0,01974 ETH cho Sunshine và 0,01984 ETH cho Colour Process, mức khởi điểm được “neo” theo năm ra đời mỗi bản in. Hai phiên đấu giá kết thúc cách nhau 30 phút ngày 12 tháng 11: Sunshine đóng lúc 17:00 UTC (12:00 trưa EST), Colour Process đóng lúc 17:30 UTC (12:30 trưa EST).
Đáng để giới đầu tư dõi theo
Liệu mô hình nhà đấu giá có thể khôi phục phần nào niềm tin đã bào mòn trên thị trường nghệ thuật số sau thời kỳ bùng nổ hay không là câu hỏi mà một phiên bán duy nhất không thể trả lời. Về lâu dài, các nhà sưu tầm sẽ đánh giá FungibullX dựa trên những nghệ sĩ xuất hiện sau Hughes, trên sức bền thanh khoản các phiên đấu giá khi yếu tố “lạ” nhạt dần, và trên việc “giám tuyển” có thực sự là giá trị cốt lõi hay chỉ là một từ khóa trang trí. Đó đều là những phép thử công bằng – và bằng việc công khai giá khởi điểm cùng diễn biến đấu giá, nền tảng đang chủ động mời gọi chúng.
Dù vậy, khởi đầu với Hughes là một tuyên ngôn rõ ràng. Đây là nghệ sĩ có tác phẩm trong bộ sưu tập của Tate, với sáu thập kỷ triển lãm và một lịch sử đấu giá tương xứng. Kỷ lục của ông lập năm 2015 khi tác phẩm For the Venice Biennale (2005) được Christie’s London bán với giá 98.500 bảng, vượt xa khung ước tính 20.000–30.000 bảng. Một năm sau, ba tác phẩm của ông nằm trong số những hiện vật từ bộ sưu tập của David Bowie được Sotheby’s đưa lên sàn. Nghệ thuật của ông luôn đặt câu hỏi về việc liệu những gì ta thấy có thực sự tồn tại hay không; giờ đây, ông đưa ra hai bộ sưu tập đặt lại chính câu hỏi đó bằng ánh sáng. Với một nền tảng đang nêu luận điểm rằng nghệ thuật số xứng đáng được đối xử nghiêm túc như trong phòng đấu giá, thật khó tìm được “lô mở màn” phù hợp hơn.
Về FungibullX
FungibullX là nhà đấu giá chuyên về nghệ thuật số cao cấp và đồ sưu tầm, vận hành trên hạ tầng của ElmonX. Nền tảng hợp tác với các nghệ sĩ tên tuổi để tổ chức những phiên bán được giám tuyển, ban đầu vận hành dưới dạng đấu giá xếp hạng. Phiên khai mạc giới thiệu hai bộ sưu tập generative phát triển từ Sunshine (1974) và Colour Process (1984), hai bản in gốc của họa sĩ người Anh Patrick Hughes. Fungibull – một nền tảng riêng dành cho phân tích dữ liệu nghệ thuật số và nhiều tính năng khác – cũng sẽ sớm ra mắt. thông qua phiên đấu giá bộ sưu tập số FungibullX gồm các tác phẩm nguyên bản của Piet Mondrian, được Mondrian / Holtzman Trust phê chuẩn.
Tìm hiểu thêm tại fungibullx.com và theo dõi FungibullX trên X tại @FungibullX.
Liên hệ
FungibullX
[email protected]