22 września Coinbase dał handlowym agentom AI nową umiejętność: możliwość samodzielnego kupowania badań rynkowych. Agent może dziś zapłacić w USDC (USDC) kilka centów za podsumowanie wyników spółki, przeczytać je i – w ramach limitów nadanych przez właściciela – złożyć zlecenie na akcje. Według Coinbase, stojący za tym protokół x402 przetworzył w niewiele ponad rok ponad 230 mln transakcji.
W połączeniu z Agent Payments Protocol (AP2) od Google, x402 zamienia zapomniany kod błędu internetu w infrastrukturę do rozliczeń machine-to-machine. Poniżej wyjaśniamy, jak to działa, kto nad tym pracuje i gdzie mogą pojawić się pęknięcia.
- Aktualizacja Coinbase z 22 września pozwala agentom AI handlować akcjami z USA i płacić za dane per żądanie przez x402 – protokół, który według spółki obsłużył ponad 230 mln transakcji i 54 mln USD obrotu.
- x402 przenosi płatności w stablecoinach do zwykłych zapytań HTTP, podczas gdy AP2 Google wykorzystuje podpisane „mandaty” do potwierdzania, że agent miał prawo wydać środki; oba rozwiązania są zaprojektowane tak, by współdziałać.
- Wspólny raport Visa i Artemis obciął łączny wolumen x402 do ok. 15 mln USD z wcześniej szacowanych ok. 135,7 mln USD – realny popyt organiczny jest więc znacznie niższy od nagłówków. Regulacje stablecoinów w USA i UE dopiero się klarują, więc to wciąż infrastruktura w budowie, a nie dojrzały rynek.
Czym są płatności agentowe i po co agentom AI własne portfele?
Płatności agentowe to transakcje, które inicjuje i finalizuje oprogramowanie – agent działający w imieniu osoby fizycznej lub firmy. Agent wyszukuje usługę, akceptuje cenę i płaci, często w środku bardziej złożonego zadania.
Koncepcja brzmi banalnie. Warstwa techniczna – już nie.
Sieci kartowe, przelewy bankowe i klasyczne ekrany checkout powstawały z myślą o człowieku siedzącym przed ekranem. Google napisał to wprost, ogłaszając AP2: dzisiejsze systemy płatności „zwykle zakładają, że człowiek bezpośrednio klika ‘kup’ na zaufanej powierzchni”.
Agenci autonomiczni łamią to założenie na dwa sposoby. Po pierwsze, muszą kupować wiele drobnych rzeczy – pojedynczy punkt danych, jedno wywołanie modelu – a po drugie, robić to o dowolnej porze, bez ręcznego wpisywania danych karty.
Rynek obszedł to abonamentami i kluczami API. Programista zakłada konto, przechowuje klucz i opłaca miesięczną fakturę, nawet jeśli agent potrzebuje tylko jednego zapytania.
Coinbase opisał ten problem przy premierze Coinbase for Agents 22 września. Pętla „research – decyzja – zlecenie”, jak podkreślono, jest „żmudna dla człowieka, a trywialna dla agenta”.
Tematem interesują się już banki centralne. Członek zarządu Fed Christopher Waller powiedział na konferencji Sibos w Miami 29 września, że mikropłatności machine-to-machine „mogą osiągnąć zupełnie inną skalę, jeśli agenci zakupowi będą działać 24/7 z prędkością maszyn”.
Czytaj też: Gemini Agent Runs On Claude Too As Google Says Nearly 80% Of Clients Use Its AI
Źródło: Shutterstock
Jak działa x402 i co wspólnego ma z tym HTTP 402?
Każde żądanie w sieci kończy się kodem statusu. Wszyscy znają 404 „not found”, mało kto zwraca uwagę na 200, gdy wszystko działa poprawnie.
Kod 402 „Payment Required” pierwotnie zarezerwowano w protokole HTTP na potrzeby płatności cyfrowych, ale nigdy nie doczekał się jednolitego zastosowania. Coinbase w maju 2025 r. wypuścił x402, aby tę lukę wypełnić – przenosząc płatności w stablecoinach wewnątrz zwykłego ruchu HTTP.
Mechanizm jest prosty: serwer, który chce wynagrodzenia, odpowiada kodem 402 i ceną, a klient dokonuje płatności i ponawia zapytanie.
Deweloperzy wypuścili x402 w wersji V2 11 grudnia 2025 r., ok. pół roku po starcie. Aktualizacja sprawiła, że protokół stał się „z definicji multichain”, obsługując natywne tokeny na Base czy Solanie (SOL), a także integrując się z tradycyjnymi szynami płatniczymi – ACH i sieciami kartowymi.
V2 dodała również sesje oparte na portfelu, dzięki czemu agent po pierwszej płatności może wracać bez powtarzania pełnego on-chainowego przepływu. Dynamiczne routowanie adresu odbiorcy otworzyło drogę do rozliczeń zużyciowych, subskrypcji i prepaidów.
Zmieniło się też zarządzanie projektem. Coinbase i Cloudflare 23 września 2025 r. zapowiedziały powołanie x402 Foundation, a inicjatywa ostatecznie przeszła pod skrzydła Linux Foundation.
Linux Foundation ogłosiła operacyjny start x402 Foundation 14 lipca, z 40 członkami. Wśród członków premier są m.in. Adyen, Amazon Web Services, American Express, Circle, Cloudflare, Coinbase, Fiserv, Google, Mastercard, MoonPay, Ripple, Shopify, Stripe i Visa, a także Monad Foundation, Solana Foundation i Stellar Development Foundation.
Protokół nie jest już przywiązany do jednego aktywa. Ripple przekonywał w komunikacie, że jego wsparcie dla x402 pozwala agentom „dokonywać transakcji przy użyciu XRP (XRP) i RLUSD (RLUSD) już dziś”.
Czytaj też: Vitalik Buterin Sees AI Threat To Cryptography, Rejects Rushed Wallet Moves
Co dokładnie dzieje się przy płatności machine-to-machine?
W x402 płatne wywołanie API wygląda niemal identycznie jak darmowe. Różnica to krótka negocjacja zaszyta w nagłówkach HTTP.
Dokumentacja deweloperska Circle opisuje ten przebieg w pięciu krokach:
- Agent żąda zasobu – np. kwotowania akcji lub odpowiedzi modelu.
- Serwer odpowiada statusem 402 i nagłówkiem PAYMENT-REQUIRED z listą akceptowanych schematów, ceną, siecią i adresem docelowym.
- Agent wybiera opcję, podpisuje ładunek płatności swoim portfelem i wysyła żądanie ponownie, dołączając nagłówek PAYMENT-SIGNATURE.
- Serwer weryfikuje płatność samodzielnie lub przez „facilitatora”, który sprawdza podpis i rozlicza transfer on-chain.
- Serwer odsyła dane wraz z nagłówkiem PAYMENT-RESPONSE potwierdzającym płatność.
Najcięższą pracę wykonują właśnie facilitatorzy. Pozwalają oni sprzedawcy danych przyjmować stablecoiny bez utrzymywania własnej infrastruktury blockchain. Coinbase w nocie z 22 września określa siebie jako „facilitatora nr 1, obsługującego ponad połowę wszystkich transakcji x402”.
W przypadku USDC podpis opiera się na standardzie tokena EIP-3009, czyli transferWithAuthorization. Pozwala to facilitatorowi złożyć na łańcuchu zatwierdzenie podpisane przez agenta bez osobnego ustawiania allowance, co w praktyce tłumaczy, dlaczego USDC stał się domyślnym aktywem w x402.
Jesienią pojawił się konkretny use case. Dostawca danych rynkowych Massive uruchomił 1 września dostęp do danych o akcjach z USA przez x402, we współpracy z Coinbase, „bez zakładania konta i bez zarządzania kluczem API”.
Agenci płacą per żądanie w USDC na dedykowanych trasach, a facilitator z Coinbase Developer Platform weryfikuje i rozlicza każdą płatność, zanim Massive odeśle dane. Kevin Leffew, odpowiedzialny za partnerstwa deweloperskie w Coinbase i współautor x402, nazwał tę integrację „kluczowym klockiem dla przyszłości agentowego finansu i handlu”.
Ten sam schemat można zastosować do mocy obliczeniowej i inferencji – z tym że kwoty robią się mikroskopijne. Nanopayments Circle, dostępne już w mainnecie, umożliwiają bezgazowe transfery USDC nawet o wartości 0,000001 USD dzięki agregowaniu płatności off-chain i hurtowemu rozliczaniu ich on-chain.
Dyrektor Circle Gagan Mac powiedział w komunikacie Linux Foundation, że agenci korzystający z x402 i USDC „mogą dokonywać płatności rozliczanych w kilka sekund za ułamek centa”.
Czytaj też: Tesla, Apple And Nvidia Tokens Hit Solana As Securitize Starts 12-Stock Trading
Czym AP2 Google różni się od x402?
Google ogłosił AP2 16 września 2025 r., wraz z ponad 60 organizacjami, w tym Adyen, American Express, Coinbase, Etsy, Mastercard, PayPal, Revolut, Salesforce i Worldpay. Protokół może działać jako rozszerzenie Agent2Agent (A2A) Google oraz Model Context Protocol (MCP).
Oba rozwiązania adresują inne warstwy problemu. x402 opisuje, jak pieniądz porusza się w ramach żądania HTTP, a AP2 – czy agent w ogóle miał prawo ten pieniądz wydać.
Google budował AP2 wokół trzech pytań. Autoryzacja: czy użytkownik rzeczywiście upoważnił agenta do tej konkretnej płatności? Autentyczność: czy żądanie odzwierciedla realną intencję użytkownika? Odpowiedzialność: kto odpowiada za błędną lub oszukańczą transakcję?
Odpowiedzią jest zestaw „mandatów” – opisywanych przez Google jako odporne na manipulacje, kryptograficznie podpisane kontrakty cyfrowe oparte na weryfikowalnych poświadczeniach. Intent Mandate zapisuje, o co prosił użytkownik, a Cart Mandate „zamraża” dokładne pozycje i cenę, które użytkownik zaakceptował.
AP2 jest neutralny względem metody płatności: obejmuje karty, przelewy natychmiastowe i stablecoiny. W obszarze krypto Google współpracował z Coinbase, MetaMask i innymi nad rozszerzeniem A2A x402, które nazwano „produkcyjnym rozwiązaniem dla płatności kryptowalutami dokonywanych przez agentów”.
Później Google przekazał protokół organizacji standaryzacyjnej. Podarował AP2 FIDO Alliance 28 kwietnia i jednocześnie wypuścił wersję 0.2, dodając obsługę płatności „Human Not Present” opartych na wcześniejszych dyspozycjach użytkownika.
W dużym uproszczeniu: AP2 to podpisana zgoda, a x402 – kasa fiskalna.
Czytaj też: OpenAI's 719 AI Math Proofs Under Fire: Was Navier-Stokes Zagubione w tłumaczeniu?
Jak agenci AI udowadniają uprawnienia i trzymają się limitów wydatków?
Cała branża agentów płatniczych ściga dziś jedno pytanie: skąd sprzedawca ma wiedzieć, że maszyna wydaje pieniądze za prawdziwą zgodą właściciela?
W AP2 odpowiedź zależy od tego, czy człowiek patrzy agentowi na ręce. Gdy użytkownik deleguje zadanie – np. zakup biletów na koncert w chwili startu sprzedaży – podpisany Mandat Intencji z góry określa limity cenowe, ramy czasowe i inne warunki. Na tej podstawie agent może już automatycznie wygenerować Mandat Koszyka.
Coinbase stawia raczej na „barierki” na poziomie rachunku. W nocie z 22 września spółka wymienia cztery kluczowe ustawienia, które właściciel może narzucić agentowi:
- odizolowanie agenta w osobnym portfelu, przeznaczonym tylko do handlu krypto,
- zdefiniowanie, do jakich aktywów agent ma dostęp,
- ustawienie limitów wydatków,
- wymóg akceptacji każdej pojedynczej akcji.
Spółka zapowiada, że „wkrótce” pojawią się także wydzielone rachunki do handlu akcjami. Zlecenia na akcje i ETF-y przechodzą przez Coinbase Capital Markets Corp., a rozliczenia i przechowywanie papierów obsługuje Apex Fintech Solutions.
Sieci kartowe budują tymczasem własne warstwy uprawnień. Mastercard w ramach Agent Pay for Machines, uruchomionego 10 czerwca, zapisuje zgody udzielone agentom przez ludzi w sieciach blockchain – na początek w Polygon (POL), Solanie i Base, informował Fortune.
Visa w komunikacie z 18 grudnia 2025 r. podała, że wraz z ponad 10 partnerami wprowadziła w październiku 2025 r. Trusted Agent Protocol. Ramy te mają pomóc sprzedawcom odróżniać legalnych agentów AI działających w imieniu konsumentów od złośliwych botów.
Same uprawnienia nie rozstrzygają jednak kwestii odpowiedzialności. Coinbase w swoim disclaimerze ostrzega, że „agenci AI mogą popełniać błędy lub zawodzić”, a użytkownicy „ponoszą pełne ryzyko za transakcje wykonywane przez ich agentów”.
Zobacz też: Model Bitget–Block Scholes: tokenizowane akcje niemal o połowę zmniejszają wymogi kapitałowe
Źródło: Shutterstock
Czym płatności agentów różnią się od kart kredytowych i klasycznych API płatniczych?
Płatność kartą zakłada zidentyfikowanego człowieka, zapisany numer karty, konto akceptanta i ścieżkę reklamacji. Taka konstrukcja dobrze obsługuje jednorazowy rachunek na 50 dolarów, ale zupełnie nie skaluje się do mikropłatności po 1 cent, wykonywanych tysiące razy dziennie.
Klasyczne API płatnicze nadal wymaga pełnego onboardingu. Kupujący zakłada konto, dostaje dane dostępowe i jest rozliczany później, a sprzedawca musi zarządzać kluczami, fakturami i windykacją.
x402 większość tej warstwy upraszcza. Płacącym staje się portfel, cena jest zaszyta w samym żądaniu, a rozrachunek następuje on-chain, zanim dane wrócą do odbiorcy.
Dotychczasowi gracze nie schodzą jednak ze sceny, tylko ją przebudowują. Stripe i OpenAI udostępniły we wrześniu 2025 r. Agentic Commerce Protocol – fundament funkcji Instant Checkout w ChatGPT. Wykorzystuje ona Shared Payment Token, który pozwala ChatGPT zainicjować płatność, nie ujawniając szczegółów karty kupującego.
Dokumentacja OpenAI wyjaśnia, że generowane jest jednorazowe, delegowane zlecenie płatnicze z „maksymalną kwotą obciążenia i datą wygaśnięcia”. To w praktyce zabezpieczenia z epoki kart przełożone na świat agentów.
Stripe jednocześnie zabezpiecza się, wychodząc w stronę kryptograficznych szyn płatniczych. Tempo, blockchain płatniczy inkubowany przez Stripe i Paradigm, uruchomił mainnet 18 marca wraz z Machine Payments Protocol – otwartym standardem współtworzonym ze Stripe, wspierającym zarówno stablecoiny, jak i karty.
Jak podawał Fortune, Visa dołożyła do tego protokołu własną specyfikację płatności kartami kredytowymi i debetowymi. Kevin Miller, szef płatności w Stripe, mówił w komunikacie x402 Foundation, że celem Stripe jest „pomóc firmom przyjmować płatności od agentów i pozwolić agentom stać się pełnoprawnymi uczestnikami gospodarki internetowej”.
Podział ról rysuje się dość klarownie: karty i tokeny płatnicze prawdopodobnie utrzymają dominację przy wysokich kwotach w klasycznym e-commerce, natomiast tory stablecoinów będą naturalne dla wysokoczęstotliwościowych, niskokwotowych wywołań maszynowych, gdzie sztywne opłaty kartowe zwyczajnie się nie bronią.
Zobacz też: JPMorgan: napływy 50 mld USD znów rozkręcają rynek ETF-ów na kryptowaluty
Jak x402 może zmienić płatne treści, research i dane finansowe?
To wydawcy jako jedni z pierwszych testowali w praktyce kod statusu 402. Cloudflare w lipcu 2025 r. ruszył z prywatną betą Pay Per Crawl – rozwiązania, które pozwala serwisom naliczać opłaty od żądań wysyłanych przez crawlery AI. Boty, które nie zgodziły się na płatność, otrzymują w odpowiedzi status 402 z ceną.
1 lipca Cloudflare przekształcił ten model w Pay Per Use, tak aby wydawcy zarabiali dopiero wtedy, gdy treść „faktycznie tworzy wartość, a nie tylko jest pobierana”. W gronie wczesnych partnerów znalazły się m.in. Ceramic.ai, która płaci wydawcom wtedy, gdy ich treści pojawiają się w wynikach jej wyszukiwarki AI, oraz You.com, planująca umożliwić agentom płacenie na żądanie za treści premium.
Spółka zmieniła również ustawienia domyślne. Od 15 września Cloudflare zaczął blokować „mieszanego użytku” crawlery AI na stronach finansowanych reklamami – dla nowych klientów i planu darmowego – o ile dana firma AI nie płaci.
Jak pisał Search Engine Journal, Pay Per Use wraz z Monetization Gateway weszły już w fazę publicznej bety. W modelu Pay Per Use to firma AI definiuje, na czym polega „użycie” i ustala cenę, a wydawca decyduje, czy takie warunki przyjmuje.
Nie każdy bot chce jednak współpracować. Stack Overflow, wczesny użytkownik Pay Per Crawl, raportował, że część crawlerów po prostu przestała wysyłać ruch, gdy zamiast blokady otrzymała zwrotkę 402.
Jeszcze lepiej ten model może pasować do danych finansowych. Dane rynkowe, nastroje analityków czy przepływy na rynku opcji są warte najwięcej przez minuty. W swoim demo Coinbase pokazał agenta, który płaci „kilka centów” za takie dane, by następnie składać zlecenia na ułamkowe części akcji.
To otwiera drogę do nowej warstwy wyceny dla dostawców researchu i wyspecjalizowanych wydawców. Pojedynczy raport, wykres czy zapytanie on-chain może mieć własną metkę cenową dla maszyn – obok klasycznych abonamentów dla ludzi, a nie zamiast nich.
Zobacz też: Szef Cursor Europe, Ismail Elmas, odchodzi ze SpaceX, by sprzedawać dla OpenAI
Jakie wyzwania przynoszą bezpieczeństwo, oszustwa, regulacje i koszty transakcyjne?
Pierwszym problemem jest sama miara. Nagłówkowe dane o wolumenie x402 są pełne szumu. Artemis Analytics ujęło to na X bez ogródek: „Większość liczb x402, które krążą po rynku, to hałas”.
Analityk Artemis, Lucas Shin, zbudował filtr transakcji typu wash trading, który wyłapuje portfele płacące same sobie lub krążące środkami między własnymi adresami. Zastosowany do jednego 30-dniowego okna na początku 2026 r. ściął wolumen x402 do 1,6 mln USD – wobec 24 mln USD raportowanych przez x402.org i cytowanych przez Bloomberga 7 marca – oraz ok. 3 mln USD mierzonych przez Allium Labs.
W raporcie zamówionym przez Visę, przygotowanym z Artemis i opublikowanym 14 lipca, odrzucono 39% transakcji x402 i aż 89% wolumenu dolarowego jako wash trading, testy lub transfery wewnętrzne. Visa sfinansowała badanie, a sam filtr nie jest publiczny, więc dane wymagają ostrożnej interpretacji – w obie strony.
Na to nakładają się ryzyka bezpieczeństwa i prawa. W notatce MFW z kwietnia 2026 r. „How Agentic AI Will Reshape Payments” oraz w pracach akademickich pojawia się kilka powtarzających się wątków:
- manipulacja danymi wejściowymi agenta, która może przekierować płatności lub wywołać nieautoryzowane zakupy,
- słaba ścieżka dowodowa między instrukcją użytkownika a finalną transakcją,
- skorelowane zachowania, gdy wiele agentów reaguje naraz na ten sam sygnał,
- luki w odpowiedzialności, bo większość regulacji zakłada, że każdą płatność autoryzował człowiek,
- wycieki prywatności – częste mikropłatności mogą łączyć metadane webowe z portfelami on-chain.
Regulacje dopiero się dostosowują. GENIUS Act, podpisana 18 lipca 2025 r., wchodzi w życie najpóźniej 18 stycznia 2027 r. lub 120 dni po publikacji finalnych przepisów wykonawczych – w zależności co nastąpi wcześniej – i zakazuje emitentom wypłacania odsetek czy innych form dochodu posiadaczom.
Na razie agencje nadzorcze ograniczyły się do projektów regulacji. Office of the Comptroller of the Currency 25 lutego opublikował główną propozycję, ale do ustawowego deadline’u 18 lipca 2026 r. żadne reguły nie zostały sfinalizowane – wskazują branżowe monitory. W UE przepisy MiCA dla stablecoinów obowiązują od 30 czerwca 2024 r., a okres przejściowy dla dostawców usług kryptowalutowych skończył się 1 lipca 2026 r.
Circle w lipcu 2024 r. uzyskał licencję instytucji pieniądza elektronicznego od francuskiego nadzoru bankowego, co czyni USDC zgodnym z MiCA. To istotne, bo domyślny asset w x402 jest dzięki temu „legalny” po obu stronach Atlantyku.
Koszty transakcyjne spadają, ale nie znikają. Operator Coinbase reklamuje rozrachunek bez prowizji na Base i Solanie, ale ktoś wciąż musi zapłacić za gas, dlatego Circle i Cloudflare forsują mechanizmy łączenia wielu mikropłatności i odroczonego rozliczania.
Ryzykiem staje się też sama kontrola dostępu. Członek zarządu Fed Christopher Waller ostrzegał, że sprzedawca internetowy „może wymagać, aby klienci używali wyłącznie jego własnego agenta AI i blokować innych”.
Zobacz też: Projekt: podatek od kryptowalut w Grecji spada do 10% po wcześniejszej, wyższej propozycji
Czy protokoły płatności agentów staną się standardową infrastrukturą autonomicznego handlu?
Sygnały instytucjonalne wskazują, że tak może się stać. Linux Foundation powołała 1 października weterana branży płatności, Michaela Hursta, na dyrektora wykonawczego x402 Foundation, podkreślając, że organizacja ma już ponad 50 aktywnych członków.
Visa, Mastercard, Stripe, Google i Coinbase działają dziś pod jednym dachem x402 – choć równolegle rozwijają własne, konkurencyjne warstwy agentów i uprawnień.Własne protokoły. AP2 rozwijany jest w ramach FIDO Alliance, a x402 trafił pod skrzydła Linux Foundation – to typowa ścieżka dla technologii, które aspirują do roli neutralnych standardów.
Na naszych oczach powstaje cały stos rozwiązań, a nie jeden zwycięzca. Trusted Agent Protocol od Visy i tokeny Mastercarda weryfikują agenta, AP2 potwierdza intencję użytkownika, a x402 lub protokół Tempo odpowiadają za faktyczny ruch pieniędzy.
Słabym punktem pozostaje popyt. Przefiltrowany wolumen jest wciąż niewielki, a znaczną część aktywności generują deweloperzy testujący własne narzędzia. Nowa infrastruktura rzadko udowadnia swoją wartość wolumenem w dolarach już w pierwszym roku. Prawdziwym sprawdzianem będzie to, czy dostawcy danych, wydawcy i firmy z branży AI nadal będą „odpowiadać” na kody 402 płatnościami, gdy efekt nowości wygaśnie.
Dotychczasowe sygnały sprzyjają ostrożnemu optymizmowi. Agentowe płatności najprawdopodobniej staną się standardową warstwą dla niskokwotowych wywołań maszynowych, podczas gdy karty zachowają dominację w typowych płatnościach konsumenckich – te dwa światy będą współistnieć jeszcze przez wiele lat.
Czytaj dalej: Akcje Yandex spadają o ponad 3% po pożarze drona, który wyłączył największe centrum danych spółki
