นักวิจัยไม่พบสัญญาณว่าปฏิบัติการบอตโฆษณาชวนเชื่อของรัสเซียในโซเชียลมีเดียซบเซาลง หลังยูเครนโจมตีดาต้าเซ็นเตอร์ของ Yandex สามแห่ง ด้วยโดรน ย้อนแย้งกับโพสต์ไวรัลที่กวาดยอดเข้าชม 6.3 ล้านครั้ง และถ้อยแถลงของประธานาธิบดี โวโลดิมีร์ เซเลนสกี แห่งยูเครน
ประเด็นสำคัญ:
- นักวิเคราะห์ไม่พบการชะลอตัวของกิจกรรมในชุมชนออนไลน์สาย AfD, MAGA และ Reform UK ตามที่โพสต์ไวรัลกล่าวอ้าง
- ชาร์ตยอดฮิตที่ถูกแชร์กว้างวัด “ทราฟฟิกอัตโนมัติจากเครือข่าย Yandex” ไม่ใช่จำนวนบัญชีที่โพสต์บนโซเชียล
- ช่อง Telegram ภาษารัสเซียมีกิจกรรมลดลงราว 5%–15% หลังการโจมตีครั้งสุดท้าย แต่สาเหตุยังไม่ชัดเจน
ข้ออ้างเรื่อง “กองบอต Yandex” ถูกหักล้าง
โดรนยูเครนถล่มไซต์ของ Yandex ในเมืองซาซอโว คาลูกา และวลาดีมีร์ ระหว่างวันที่ 8–11 ต.ค. สร้างผลกระทบเป็นวงกว้างต่อระบบชำระเงิน คลาวด์คอมพิวติ้ง บริการเรียกรถ และธุรกิจออนไลน์อื่น ๆ บริษัทถึงขั้น หยุดดำเนินงาน ทั้งหมดที่ศูนย์ข้อมูลวลาดีมีร์หลังถูกโจมตีครั้งที่สาม
จากนั้นกราฟบน Cloudflare Radar ถูกกระจายต่ออย่างรวดเร็ว แสดงให้เห็นว่าทราฟฟิกอัตโนมัติจากเครือข่ายของ Yandex ร่วงลงเหลือราว 0.4% ของจุดพีคล่าสุด ภายในหนึ่งวัน โพสต์บน X ก็อ้างว่าบัญชีที่รัสเซียควบคุมซึ่งปฏิบัติการในประเด็นพรรคขวาจัดเยอรมัน Alternative for Germany (AfD) ฐานเสียง MAGA ของ โดนัลด์ ทรัมป์ และพรรค Reform UK “เงียบสนิท”
เซเลนสกีถึงกับ ระบุ บนเวที Warsaw Security Forum เมื่อวันที่ 12 ต.ค. ว่า “หายใจบนโซเชียลมีเดียได้โล่งขึ้นเล็กน้อย”
ภายหลัง ทีมงานประธานาธิบดีกล่าวอธิบายว่า เซเลนสกีหมายถึง “บรรยากาศบนโลกออนไลน์” มากกว่าจะเป็นตัวเลขบอตที่ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ
บริษัทวิเคราะห์โครงข่ายออนไลน์ Graphika เผยแพร่รายงาน ชี้ว่า ตัวเลขจาก Cloudflare สะท้อนกิจกรรมของ “เว็บครอว์เลอร์” หรือซอฟต์แวร์รวบรวมข้อมูลค้นหาของ Yandex เป็นหลัก ซึ่งจะหยุดทำงานทุกครั้งที่ระบบของบริษัทล่ม มากกว่าจะเป็นการหยุดปฏิบัติการของเครือข่ายบอตที่ครอบงำโซเชียลมีเดีย
Graphika ตรวจสอบข้ออ้างที่ถูกแชร์เทียบกับแผนที่เครือข่ายของชุมชนออนไลน์นับพันกลุ่มที่ติดตามมานาน ไม่พบว่ากลุ่มใดในโพสต์ไวรัลสูญเสียบัญชีหลัก หรือนักโพสต์หนัก ๆ (top posters) แต่อย่างใด
อ่านเพิ่มเติม: Bitget เปิดทางสถาบันเทรดคริปโตโดยไม่ต้องโอนเหรียญออกจากกระเป๋า
มุมมอง Renée DiResta ต่อ “บอตรัสเซีย”
ชุมชนออนไลน์ที่เกี่ยวข้องกับ AfD โพสต์เนื้อหา 40,365 รายการในวันที่ 11 ต.ค. ลดลงราว 4% จากสัปดาห์ก่อนหน้า แต่ยังอยู่ในกรอบความผันผวนปกติ ขณะที่การกล่าวถึง MAGA บน X กลับพุ่งขึ้น 25% ในช่วง 8 ชั่วโมงถัดจากการโจมตีดาต้าเซ็นเตอร์วลาดีมีร์
นักวิจัยด้านข้อมูลบิดเบือน เรเน่ ดาเรสตา (Renée DiResta) แห่งมหาวิทยาลัยจอร์จทาวน์ เขียนไว้ ว่า เครือข่ายปฏิบัติการข้อมูลของรัสเซียมักซ่อนร่องรอยอยู่หลังผู้ให้บริการโฮสติ้งเชิงพาณิชย์, VPN และพร็อกซีในต่างประเทศ ดังนั้นการล่มของระบบ Yandex ในประเทศรัสเซียจึงไม่จำเป็นต้องส่งผลถึงโครงข่ายเหล่านี้โดยตรง
ด้าน เคต สตาร์เบิร์ด (Kate Starbird) นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยวอชิงตัน ตรวจสอบแบบเร็ว ๆ พบว่ามีการกล่าวถึง AfD ราว 946,000 ครั้งในช่วงเวลาดังกล่าว โดยไม่มีสัญญาณ “ร่วงลงเหว” หลังการโจมตี เธอและดาเรสตายังเตือนว่า แพลตฟอร์มโซเชียลรายใหญ่ได้จำกัดการเข้าถึงข้อมูลสาธารณะลงมาก ทำให้นักวิจัยตรวจสอบข้ออ้างทำนองนี้ได้ยากขึ้น
เซเลนสกีอธิบายเหตุผลเชิงยุทธศาสตร์ว่า การโจมตีดาต้าเซ็นเตอร์ของ Yandex เป็นการ “ตอบโต้แบบตาต่อตา” ต่อการโจมตีดาต้าเซ็นเตอร์ยูเครนของรัสเซีย ซึ่งมีความถี่ถี่ขึ้นตั้งแต่กันยายน หนึ่งในการโจมตีของรัสเซียในเดือนดังกล่าวพุ่งเป้าไปที่อาคารสำนักงานธุรกิจในเคียฟ คร่าชีวิตประชาชน 4 ราย และ ตัดขาด การเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตของครัวเรือนราว 100,000 หลัง
อ่านต่อ: OpenAI พลิกเกมคดีความลับ Apple อ้างมีไฟล์ 100 รายการถูกส่งออก