Çinli askeri araştırmacılar, yerli savunma sistemlerini eğitmek için OpenAI ve Anthropic modellerinin çıktılarından yararlandı. Washington merkezli Jamestown Foundation’ın katkısıyla hazırlanan ve 80’in üzerinde akademik makale ile patente dayanan inceleme, PLA bağlantılı kurumlarda bu pratiğin sistematik hâle geldiğini gösteriyor.
Öne çıkan başlıklar:
- 80’den fazla Çinli makale ve patentin incelemesi, ABD’li frontier modellerin, daha küçük yerel sistemlere “damıtıldığı” savunma projelerini ortaya çıkardı.
- PLA’ya bağlı bir siber harp birimi, GPT-3.5’e hassas askerî kaynak kodu verip özetlerini aldı; ardından bu çıktılarla yerli bir model eğitti.
- Anthropic, Çin’de ticari erişim satmadığını, damıtılmış kopyaların ise orijinal güvenlik önlemlerini kaybedebileceği uyarısında bulundu.
80 Çinli çalışmada model damıtma tablosu
Jamestown Foundation ile ortak hazırlanan inceleme, Halk Kurtuluş Ordusu’yla bağlantılı çok sayıda kurumda ABD’li büyük dil modellerinin çıktılarının sistematik biçimde kullanıldığını ortaya koydu. Araştırmacılar, bunlara ek olarak iki düzineye yakın askerî odaklı örnek olay daha tespit etti.
Belgelerde, güçlü bir yapay zekâ sisteminin ürettiği çıktıları daha hafif donanımlarda çalışacak küçük modellere dönüştürmek için eğitim verisi olarak kullanan “model damıtma” yöntemleri anlatılıyor.
Pekin merkezli, askerî istihbarat ve siber harp birimi olarak bilinen PLA Birim 96941 imzalı bir makale, OpenAI’nin GPT-3.5 modeline hassas askerî kaynak kodu verilip alınan özetlerin saklandığını aktarıyor. Araştırma ekibi, bu malzemeyle yerli bir model eğiterek, ortaya çıkan aracın tamamen Çin ordusunun iç ağlarında, yabancı sunuculara ihtiyaç duymadan çalışmasını hedefledi.
Beyaz Saray, Pentagon, Çin Dışişleri Bakanlığı, PLA ve OpenAI, konuya ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.
Ayrıca bkz.: Yapay Zekâ Altyapısı, Maaş Günü Kredicisinden Veri Merkezi Devi Olma Uğruna Umutsuz 1 Milyar Dolarlık Dönüşüm
Sunny Cheung: “Batı’nın akıl yürütmesi kopyalanıyor”
İncelemedeki 60’tan fazla makaleyi analiz eden Jamestown araştırmacısı Sunny Cheung, Çinli askerî bilim insanlarının Batılı sistemlerin akıl yürütme adımlarını sistematik biçimde yakaladığını söylüyor.
Cheung, gazetecilere yaptığı açıklamada bu çalışmaların gözetim altyapısı, siber harp ve taktik karar destek sistemlerini beslediğini belirtti. Cheung’a göre bir modele doğru cevabı öğretmek görece kolay; asıl zor olan, o cevabın arkasındaki muhakemeyi daha küçük ve yerel bir sisteme aktarmak.
Ülkenin savunma sanayiiyle yakın bağları bulunan Çin Kuzey Üniversitesi’nden araştırmacılar, Anthropic’in Claude 3 Haiku modelini, sosyal medya izleme aracı için sentetik eğitim verisi üretmek üzere kullandı. Anthropic, Claude için Çin’de ticari erişim sunmadığını, ilke ihlallerini tespit eden izleme sistemleri çalıştırdığını ve damıtılmış kopyaların orijinal modele gömülü koruma katmanlarını kaybedebileceği uyarısında bulundu.
Damıtmanın sınırları ve ihracat kontrollerindeki boşluklar
Yapay zekâ veri şirketi Sapien’in kurucu ortağı Trevor Koverko, damıtma yoluyla elde edilen modellerin hâlâ kopyaladıkları frontier sistemler kadar güçlü olmadığının altını çiziyor. Koverko, uygulamayı “seçilmiş kabiliyetlerin daha ucuz, yerel ve kontrol edilebilir modellere aktarılması” olarak tanımlıyor; bunun gerçek anlamda frontier yapay zekâdan bağımsızlık sunmadığını savunuyor.
Öte yandan Çin’de merkezi ve yerel yönetimler, model hafifletme ve uç bilişim projelerine ciddi kaynak aktarıyor; dronlar, uydular ve sınırlı donanımlı diğer platformlarda çalışacak yazılımlara yönelik teşvikler hız kazanmış durumda.
Bu tür tekniklere yönelik baskı aylardır artarken, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, temmuz ayında yaptığı açıklamada, damıtma faaliyeti yürüttüğünü düşündükleri Çinli şirketlere yaptırım uygulama tehdidinde bulundu. Çinli girişim Moonshot, Kimi K3 modelinin bu yönteme dayanmadığını geçen hafta açıkladı. Pekin yönetimi ise Washington’u “yapay zekâ hegemonyası” peşinde olmakla suçlayarak, benzer uygulamaların ABD’li şirketlerde de görüldüğünü öne sürdü.
Sıradaki Haber: Katlanabilir iPhone Söylentileri Netleşiyor: 2.500 Dolar, Face ID Yok, Telefoto Yok