Zcash (ZEC) geliştiricileri, Ocak ayında ilk adım olarak, dolaşımdaki ZEC’lerin yaklaşık %70’ini barındıran şeffaf havuza kuantuma dayanıklı imzalar eklemeyi hedefliyor. Ancak bu özelliğin ana ağda ne zaman aktive edileceğine dair kesin bir tarih bulunmuyor.
Öne Çıkanlar:
- Zakura mühendisleri, Zcash’e hash tabanlı imza desteği için hedefi Ocak olarak belirledi, fakat ağ aktivasyonu için tarih teyit edilmiş değil.
- İlk fazda, toplam 16,98 milyon ZEC’nin yaklaşık 11,96 milyonunu tutan şeffaf (transparan) ödemeler havuzu kapsanacak.
- Gizli (shielded) ödemeler için ayrı bir geliştirme gerekiyor; daha geniş kapsamlı kuantum sonrası proje ise 2027 sonu hedefiyle ilerliyor.
Zcash’te Kuantum Dönüşümü
“Ekibimiz, kuantum sonrası imza opcode’larının Ocak ayında Zcash’e girmesini planlıyor” diyor Zakura mühendisi Roman Akhtariev, bir mühendislik yazısında şöyle yazdı.
Bu yeni opcode’lar, ağın hash tabanlı imzaları doğrulamasına imkân verecek. Winternitz tek kullanımlık imzaları gibi çözümlerle, kuantum saldırılarına dayanıklı ödeme onay mekanizmaları hedefleniyor.
Söz konusu imza şemaları, bugün cüzdanlarda kullanılan eliptik eğri tabanlı anahtarlardan farklı matematiksel temellere dayanıyor. Dolayısıyla mevcut anahtar şemalarını kırabilecek bir atılım, bu imzaları otomatik olarak etkisiz bırakmıyor.
Zakura, Zcash ağını çalıştırmak için kullanılan yazılımlardan biri. Ocak ayı, geliştirme için iç hedef olarak telaffuz ediliyor; ana ağda devreye alma takvimi için ise henüz bir duyuru yapılmış değil.
Plan, ağın herkese açık yüzü olan şeffaf ödemeleri kapsıyor. Bu bölüm, adres ve tutarların blokzincir üzerinde göründüğü, Bitcoin (BTC) transferlerine benzer şekilde çalışıyor. ZecStats verilerine göre şeffaf havuz, ihraç edilmiş 16,98 milyon ZEC’nin yaklaşık 11,96 milyonunu barındırıyor; bu da kabaca her 10 coinden 7’sine karşılık geliyor. Zakura ayrıca, özel bilgi alma (private information retrieval) tekniğine dayanan ve Vizor cüzdanında deneysel olarak sunulan bir sorgu aracı geliştirdi; bu araç, kullanıcıların hangi adreslerin kendisine ait olduğunu sunucuya göstermek zorunda kalmadan bakiye kontrolü yapmasına imkân tanıyor.
Ayrıca Oku: Kripto ETF Rüzgârı 50 Milyar Dolar Girişi Sonrası Yeniden Hızlandı, JPMorgan’a Göre
Justin Drake’ten “Sığınak Modu” Uyarısı
Zakura’nın paylaşımı, perşembe günü Ethereum (ETH) araştırmacısı Justin Drake’in yaptığı uyarının hemen ardından geldi. Drake, Zcash yatırımcılarını, kripto varlıklarını korumak için olası bir “sığınak modu”na hazırlıklı olmaya çağırdı.
Drake’e göre en kötü senaryoda, yapay zekâ birkaç ay içinde —yıllar değil— Bitcoin ve Ether cüzdanlarını koruyan matematiksel yapıda bir kestirme yol bulabilir.
Bugüne kadar bu cüzdan anahtarlarını pratikte kıran bir saldırı gösterilmiş değil. Buna rağmen piyasalar tedirgin tepki verdi. CoinGecko verilerine göre ZEC, perşembe gününü yaklaşık 1.185 dolar seviyesinde, bir önceki haftaya kıyasla %11’e yakın düşüşle tamamladıktan sonra, cuma günü 1.240 dolar civarında işlem gördü.
Zcash’te Gizli İşlemlerin Yol Haritası
Göndereni, alıcıyı ve tutarı gizleyen shielded (gizli) ödemeler içinse ayrı bir teknik çalışma gerekiyor. Zcash’in kendi kuantum kurtarma taslağı, elinde bir alıcının adresi bulunan saldırganların, bugünden itibaren şifreli işlem kayıtlarını saklayıp gelecekteki olası bir matematiksel kırılma sonrasında bunları çözmeye çalışabileceği uyarısını içeriyor.
Ocak hedefi, Zcash ekosistemi genelinde aylardır süren kuantum planlamalarının bir sonucu. Zcash Open Development Lab CEO’su Josh Swihart, Mayıs ayında Miami’deki bir konferansta projelerinin 12–18 ay içinde tam kuantum sonrası duruma geçmeyi hedeflediğini söylemişti. Temmuz’daki ağ yükseltmesiyle “kuantum kurtarılabilir” Ironwood notları devreye alınırken, Shielded Labs de 1 Ekim’de Epoch projesini başlattı; hedef, 2027 sonuna kadar üretim seviyesinde kuantum sonrası kriptografiye ulaşmak.
Sırada Oku: OpenAI’nin 719 Yapay Zekâ Matematik İspatı Tartışma Konusu: Navier-Stokes Çeviride mi Kayboldu?