Đồng sáng lập Ethereum (ETH) Vitalik Buterin ngày 11/7 kêu gọi Elon Musk tái thiết X thành một trung tâm điều phối, nơi người dùng bình thường có thể tham gia định hình luật chơi toàn cầu cho trí tuệ nhân tạo.
Các ý chính:
- Buterin muốn X được thiết kế lại để làm “sàn đàm phán” các thỏa thuận AI, đi vòng qua chính phủ, lãnh đạo doanh nghiệp và giới tinh hoa.
- Ông ủng hộ các cơ chế “kích hoạt tạm dừng” được thống nhất trước, như tỷ lệ thất nghiệp trên 25%, siêu đại dịch hoặc triển khai ồ ạt máy bay không người lái sát thương tự động.
- Đề xuất có thể kích thích nhu cầu với thị trường dự đoán, quản trị on-chain và công nghệ zero-knowledge.
Buterin đề xuất biến X thành trung tâm quản trị AI toàn cầu
Trong một chuỗi bài đăng dài ngày 11/7, nhà sáng lập Ethereum viết rằng cuộc tranh luận về siêu trí tuệ đang phân cực thành hai phe với thế giới quan khó dung hòa. Một phe tin rằng dạng siêu trí tuệ nào đó sẽ xuất hiện trước năm 2040. Phe còn lại coi AI chỉ là một lớp công nghệ mới, và coi nhẹ cả cảnh báo về rủi ro tồn vong lẫn lo ngại về tập trung quyền lực.
Chuỗi bài đăng này phản hồi kịch bản “AI 2040: Plan A” do AI Futures Project công bố tuần này, trong đó kêu gọi Washington và Bắc Kinh hợp tác trì hoãn siêu trí tuệ đến năm 2040. Buterin thừa nhận ông không có quan điểm chắc chắn về tốc độ phát triển của công nghệ, mà “rất bất định” về việc chúng ta đang sống trong kịch bản nào.
Câu trả lời của ông là một bộ “kích hoạt” được hai bên chấp thuận trước. Nếu thất nghiệp vượt 25%, bùng phát một siêu đại dịch, hoặc vũ khí tự hành sát thương được triển khai trên quy mô lớn, cả hai phe sẽ cam kết từ trước là phải mở lại cuộc thảo luận về việc làm chậm hoặc tạm dừng AI. Những người hoài nghi ký vào kỳ vọng các ngưỡng này sẽ không bao giờ bị kích hoạt, trong khi phe lo ngại lại cược vào điều ngược lại. Buterin đồng thời nhấn mạnh ông khó chấp nhận việc một nhóm công ty AI đang muốn tập trung quyền kiểm soát toàn cầu vào tay một số ít chủ thể.
Thông điệp gửi tới Musk khá trực diện, được đóng khung như một “lời kêu gọi điều phối” thay vì siết chặt quản lý. Buterin lập luận X nên được tái thiết để đứng ra môi giới những “thỏa thuận lớn”, vượt ra ngoài ảnh hưởng của chính phủ các cường quốc, CEO tập đoàn và tầng lớp trí thức phi lợi nhuận, với mục tiêu “trao tiếng nói cho nhiều người hơn”.
Đọc thêm: Charles Hoskinson rời Cardano? Ông gọi tuyên bố này là ‘hoàn toàn bịa đặt’
Thị trường dự đoán nhìn thấy vai trò mới trong giám sát AI
Đề xuất của Buterin xuất phát từ khung “tăng tốc phòng thủ” (defensive acceleration), còn gọi là d/acc, tập trung vốn vào các lĩnh vực như chuẩn bị chống đại dịch, phần cứng mở an toàn, kiểm chứng hình thức và mật mã học. Tháng 1/2025, ông từng đề xuất cắt giảm tới 99% công suất tính toán toàn cầu trong 1–2 năm như “phanh khẩn cấp” cuối cùng cho AI rủi ro cao. Cùng logic này nay được ông dùng để xây dựng đề xuất dành cho X.
Nếu Musk lắng nghe, hạ tầng crypto có thể hưởng lợi. Các dự báo có thể kiểm chứng về các sự kiện “kích hoạt” có thể được giao dịch trên những thị trường dự đoán như Polymarket, trong khi công nghệ bằng chứng không tiết lộ (zero-knowledge proofs) và bỏ phiếu on-chain có thể cung cấp lớp hạ tầng mở, minh bạch đúng như Buterin mô tả.
Lời kêu gọi mới đánh dấu một giai đoạn quan hệ nhiều biến động giữa hai người. Năm 2024, Buterin từng ca ngợi Community Notes và thị trường dự đoán trên X là “hai công nghệ nhận thức xã hội chủ lực” của thập kỷ, nhưng đến tháng 12 lại cảnh báo X có nguy cơ biến thành “tia laser ngôi sao chết cho các chiến dịch thù hận phối hợp”. Tháng 1 năm nay, ông thúc giục Musk dùng mật mã zero-knowledge để xác minh mọi thay đổi thuật toán, thay vì chỉ đơn giản là công bố mã nguồn.
Bài tiếp theo: Palantir sa thải 50 kỹ sư và bốc hơi 1/4 giá trị: Điều gì đã xảy ra?