Ethereum (ETH) đồng sáng lập Vitalik Buterin ngày 11/7 đã kêu gọi Elon Musk tái thiết X thành một trung tâm điều phối, nơi người dùng bình thường có thể góp tiếng nói định hình luật chơi toàn cầu cho trí tuệ nhân tạo (AI).
Những điểm chính:
- Buterin muốn X được “tái cấu trúc” thành nền tảng thương lượng các thỏa thuận AI, vận hành song song và vượt ra ngoài kênh của chính phủ, tập đoàn và giới tinh hoa.
- Ông ủng hộ cơ chế “kích hoạt tạm dừng” đã thỏa thuận trước, chẳng hạn tỷ lệ thất nghiệp vượt 25%, siêu đại dịch, hoặc triển khai hàng loạt drone tự động sát thương.
- Đề xuất này có thể thổi bùng sự quan tâm tới thị trường dự đoán, mô hình quản trị on-chain và các công cụ zero-knowledge.
Buterin muốn X thành “đầu não” quản trị AI toàn cầu
Nhà sáng lập Ethereum viết trong một chuỗi bài dài ngày 11/7 rằng cuộc tranh luận về siêu trí tuệ đang bị chia đôi thành hai phe với thế giới quan khó dung hòa. Một bên tin rằng một dạng siêu trí tuệ sẽ xuất hiện trước năm 2040. Bên còn lại coi AI chỉ là một lớp công nghệ mới, xem nhẹ cả các cảnh báo “tận thế” lẫn nguy cơ tập trung quyền lực.
Chuỗi bài này phản hồi kịch bản AI 2040: Plan A do AI Futures Project vừa công bố trong tuần, kêu gọi Washington và Bắc Kinh hợp tác trì hoãn siêu trí tuệ tới năm 2040. Buterin thừa nhận ông không có lập trường chắc chắn về tốc độ tiến hóa của công nghệ, nói rằng bản thân “cảm thấy bất định sâu sắc về việc rốt cuộc chúng ta đang sống trong thế giới nào”.
Câu trả lời của ông là bộ kích hoạt đã thống nhất trước. Nếu thất nghiệp tăng trên 25%, bùng phát một siêu đại dịch, hoặc vũ khí tự động sát thương như drone được triển khai trên diện rộng, cả hai phe sẽ cam kết từ đầu là phải mở lại “hồ sơ” để bàn chuyện hãm phanh hoặc tạm dừng AI. Bên hoài nghi tham gia với kỳ vọng các ngưỡng này sẽ không bao giờ bị kích hoạt, trong khi phe lo ngại thì đặt cược điều ngược lại. Buterin cũng nhấn mạnh ông không thoải mái với xu hướng một số công ty AI muốn gom quyền kiểm soát toàn cầu vào tay một nhóm duy nhất.
Thông điệp gửi tới Musk khá thẳng thừng, được đóng khung như một lời kêu gọi “phối hợp” hơn là “siết quy định”. Buterin lập luận rằng X nên được tái thiết thành nền tảng trung gian cho các “thỏa ước lớn”, vượt qua kênh chính phủ các cường quốc, lãnh đạo doanh nghiệp và giới tư tưởng phi lợi nhuận, với mục tiêu “trao thêm tiếng nói cho nhiều người hơn”.
Đọc thêm: Charles Hoskinson có rời Cardano? Anh gọi cáo buộc này là trò bịa đặt hoàn toàn
Thị trường dự đoán nhắm vai trò mới trong giám sát AI
Đề xuất của Buterin phát triển từ khuôn khổ “tăng tốc phòng thủ” (defensive acceleration) mang nhãn d/acc, hướng dòng vốn vào các lĩnh vực như chuẩn bị đối phó đại dịch, phần cứng mở an toàn, kiểm chứng hình thức và mật mã. Tháng 1/2025, ông từng đề xuất cắt giảm tới 99% năng lực tính toán toàn cầu trong vòng một đến hai năm, coi đó là “phanh tay” cuối cùng trước AI nguy hiểm. Logic này hiện được ông dùng để xây dựng đề xuất về vai trò mới của X.
Nếu Musk lắng nghe, hạ tầng tiền mã hóa có thể là bên hưởng lợi. Các dự báo có thể kiểm chứng về những sự kiện kích hoạt có thể được triển khai qua các thị trường dự đoán như Polymarket, trong khi bằng chứng không tiết lộ (zero-knowledge proofs) và cơ chế bỏ phiếu on-chain sẽ cung cấp lớp “đường ống” mở, có thể kiểm toán như Buterin hình dung.
Lời kêu gọi này khép lại một giai đoạn quan hệ nhiều biến động giữa hai nhân vật. Năm 2024, Buterin từng ca ngợi Community Notes và các thị trường dự đoán là “hai công nghệ nhận thức xã hội chủ lực” của thập kỷ, nhưng tới tháng 12 lại cảnh báo X có nguy cơ trở thành “tia laser của siêu vũ khí hủy diệt cho các chiến dịch thù hằn phối hợp”. Tháng 1, ông tiếp tục thúc giục Musk dùng mật mã zero-knowledge để xác minh thay đổi thuật toán, thay vì chỉ đơn giản công bố mã nguồn.
Bài tiếp theo: Palantir sa thải 50 kỹ sư và mất một phần tư giá trị thị trường: Điều gì đã xảy ra?