CEO Anthropic Dario Amodei kêu gọi hãm tốc phát triển AI trong khuôn khổ một kế hoạch giám sát ba lớp, nhận được sự ủng hộ từ đối thủ nhưng kéo theo loạt câu hỏi về cơ chế thực thi, cạnh tranh thị trường và chi phí kinh tế.
Các điểm chính:
- Amodei đề xuất giám sát độc lập trong quá trình phát triển mô hình, thiết lập quy tắc chung toàn ngành và xây dựng khung quản lý toàn cầu.
- Sam Altman và Elon Musk ủng hộ lời kêu gọi “giảm tốc”, nhưng giới phê bình nói đề xuất thiếu giới hạn ràng buộc thực sự.
- Cạnh tranh Mỹ–Trung và sự phụ thuộc vào vốn đầu tư cho AI khiến mọi nỗ lực “tạm dừng” đồng bộ trở nên phức tạp.
Amodei kêu gọi hãm tốc AI
Ngày 12/9, Amodei kêu gọi làm chậm nhịp độ phát triển AI, lập trường được CEO OpenAI Sam Altman và Elon Musk công khai ủng hộ. Cựu nhà nghiên cứu Anthropic Jacob Coxon nói với đài truyền hình rằng những người trực tiếp xây các hệ thống tiên tiến “thực sự hoảng sợ” về tương lai của nhân loại.
Amodei đề xuất: giám sát độc lập các mô hình trong suốt quá trình phát triển, áp dụng bộ quy tắc chung cho toàn ngành và thiết lập cơ chế quản lý toàn cầu. Kế hoạch này xử lý bài toán “ai giám sát”, nhưng chưa trả lời được câu hỏi ai sẽ có quyền áp trần, cũng như làm thế nào để ngăn các công ty và quốc gia đối thủ tiếp tục cuộc đua công nghệ.
Cuộc chạy đua quốc tế là trở ngại trọng yếu, khi Mỹ tập trung giữ vị thế dẫn trước Trung Quốc, còn doanh nghiệp lo ngại việc “tự giảm tốc đơn phương” sẽ khiến mình tụt lại. Ngày 13/9, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ đang dẫn Trung Quốc về AI. “Ai thắng AI, người đó thắng cuộc,” ông nói.
Xem thêm: Bitcoin giữ quanh 77.000 USD khi tín hiệu thị trường giá lên vẫn chưa được xác nhận
Nghi ngờ về khả năng thực thi của đề xuất
Ed Zitron, CEO EZ Primary Research, nhận định bản đề xuất còn quá mơ hồ để đánh giá. “Chưa ai đưa ra được một định nghĩa có nội dung cụ thể về ‘làm chậm lại’ là gì,” ông nói, đồng thời cảnh báo nếu đóng băng huấn luyện mô hình, các phòng lab Trung Quốc có thể tranh thủ bắt kịp và sao chép những sản phẩm đang bị kìm hãm.
Zitron cũng lưu ý việc cố ý phát triển chậm đi có thể làm biến dạng mặt bằng giá và gây tổn thương cho mô hình kinh tế AI vốn đã mong manh. “Đây có thể là cái kim châm vỡ bong bóng,” ông nhận định, cho rằng ngành vẫn thiếu một định nghĩa khả thi về “giảm tốc”.
Sự bất định không chỉ nằm ở chính sách an toàn. Lãnh đạo Synthesia Alexander Voica cho rằng nhà quản lý hiện vẫn chưa rõ các hệ thống ngày càng mạnh sẽ được sử dụng như thế nào, cảnh báo việc vội vã ban hành quy định “có thể phản tác dụng”. Trong khi đó, nhà sáng lập Sustainable AI Sasha Luccioni nói bà lo ngại động cơ lợi nhuận doanh nghiệp hơn là các rủi ro “tận thế”.
Tại Anh, AI được quảng bá là đòn bẩy cho y tế, năng suất lao động và hoạch định kinh tế, khiến mọi đề xuất “hãm tốc diện rộng” trở thành câu hỏi về tăng trưởng không kém gì câu hỏi về an toàn. Nhà khoa học máy tính Wendy Hall cho rằng doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm giữ hệ thống trong tầm kiểm soát, ví von câu chuyện này giống một người nông dân không buộc nổi con bò mộng phá phách.
Hoài nghi cũng xuất hiện ở chiều ngược lại. Nhà nghiên cứu Parker Thayer thuộc Capital Research Centre cáo buộc tồn tại một chiến dịch chính trị nhằm “siết chặt quản lý để giết chết AI”, lập luận mà BBC mô tả là cực đoan và chưa được chứng minh. Cuộc tranh luận hiện trải dài từ an toàn, cạnh tranh quốc gia, dòng vốn đầu tư đến trách nhiệm doanh nghiệp, nhưng chưa có cơ chế chung nào quy định “phải chậm đi đến mức nào”.
Sự dịch chuyển này đáng chú ý bởi hội nghị thượng đỉnh an toàn AI toàn cầu đầu tiên tại Bletchley Park tháng 11/2023 từng tập trung mạnh vào các rủi ro cực đoan, khi đó vẫn bị nhiều nhà quan sát xem là xa vời. Ba năm sau, chính các lãnh đạo AI hàng đầu lại công khai bàn chuyện giảm tốc, trong khi những câu hỏi gai góc về việc làm, quản lý và kiểm soát vẫn chưa có lời giải.
Đọc tiếp: DeepSeek và Moonshot bị cáo buộc dùng câu trả lời của Claude nhưng ghi tên mình, Anthropic nói
