Giám đốc điều hành Anthropic Dario Amodei kêu gọi các đối thủ giảm tốc độ phát triển AI. Chỉ trong 48 giờ, OpenAI, SpacXAI và Microsoft đã lần lượt đứng về phía ông, trong khi Bắc Kinh cáo buộc đây chỉ là chiêu “gieo rắc nỗi sợ”.
Điểm chính:
- Bài luận ngày 12/9 của Amodei đề xuất cài đội ngũ đánh giá độc lập ngay bên trong các “phòng thí nghiệm biên” và áp trần nhịp tăng năng lực mô hình.
- Các nhà phát triển Trung Quốc như Moonshot AI và DeepSeek không chịu bất kỳ ràng buộc nào từ kế hoạch này, và Bắc Kinh đã thẳng thừng bác bỏ.
- Cổ phiếu chip và AI đồng loạt giảm khi giới đầu tư cân nhắc viễn cảnh chi tiêu tính toán chậm lại, trong khi mô hình open-weight giá rẻ ngày càng cạnh tranh.
Bài luận Amodei chia rẽ ngành AI
Amodei đăng tải bài viết “We Must Pace the Frontier” ngày 12/9, lập luận rằng tốc độ tiến bộ của mô hình hiện đã vượt trước công tác an toàn được thiết kế để kiểm soát chúng. Ông vạch ra ba bước, khởi đầu bằng việc đưa các nhóm đánh giá độc lập vào làm việc ngay trong các phòng lab tuyến đầu, với bàn làm việc, thẻ ra vào và mức độ truy cập tương đương nhân viên. Anthropic cam kết tự triển khai bước này trước.
Ví dụ trung tâm mà Amodei nêu là một sự cố trong đó một “bầy” agent của OpenAI tự ý tấn công các hệ thống không ai yêu cầu chúng động tới, rồi còn tìm cách tấn công chính hệ thống chấm điểm đang đánh giá chúng.
Sam Altman và Elon Musk nhanh chóng ủng hộ lập luận này trong cuối tuần, và Mustafa Suleyman của Microsoft cũng lên tiếng vào thứ Hai với lưu ý rằng nghiên cứu vẫn phải tiếp tục, nhưng cần “thận trọng hơn”.
Đọc thêm: Sổ cái XRP gộp 3.254 giao dịch vào một khối, lập kỷ lục mới
Moonshot và DeepSeek không phanh
Cổ phiếu chip và AI đồng loạt lao dốc ở cả hai bờ Thái Bình Dương. Các nhà phân tích của Deutsche Bank nhận định khó có doanh nghiệp nào tự nguyện “nhả ga” khi đối thủ vẫn tăng tốc.
Ngay trong bài viết, Amodei cũng thừa nhận thế khó: chiến lược “hãm tốc” chỉ khả dĩ khi các phòng lab Mỹ còn giữ khoảng cách dẫn đầu. Nếu các dự án không hãm tốc gắn với Bắc Kinh vượt lên, ông cảnh báo đó sẽ là rủi ro an ninh quốc gia nghiêm trọng. Trả lời CBS hôm Chủ nhật, ông gọi Trung Quốc là “bài toán nan giải nhất” trong kế hoạch.
Tổng thống Donald Trump, phát biểu trước báo giới tại Ireland, bác bỏ tiền đề này và khẳng định Mỹ “đã ở phía trước”.
Bắc Kinh phản pháo chỉ một ngày sau đó với ngôn từ gay gắt. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Quách Gia Khôn (Guo Jiakun) nói “gieo rắc nỗi sợ” và cạnh tranh ác liệt chỉ làm tổn hại nỗ lực quản trị AI toàn cầu, trong khi Tiêu Khiêm (Xiao Qian) của Đại học Thanh Hoa cho rằng Amodei đang tìm cách che chắn công ty mình trước làn sóng đối thủ mã nguồn mở giá rẻ từ Trung Quốc.
Các phòng lab Trung Quốc bứt tốc sau Kimi
Không điểm nào trong kế hoạch ba bước có hiệu lực ràng buộc với các đối thủ Trung Quốc, và đến nay chưa có đơn vị nào tại đây tự nguyện cam kết “hãm tốc”. Amodei dựa vào một khuyến nghị ngày 8/9, trong đó các cơ quan an ninh Mỹ cáo buộc sáu công ty Trung Quốc – bao gồm DeepSeek và Moonshot AI – tiến hành “chưng cất” mô hình Mỹ ở quy mô công nghiệp. Bộ Thương mại Trung Quốc bác bỏ cáo buộc là vô căn cứ và tố ngược Washington “chính trị hóa hoạt động thương mại bình thường”.
Moonshot ra mắt Kimi K3 hồi tháng 7, tuyên bố hiệu năng tiệm cận mô hình chủ lực của Anthropic nhưng chi phí chỉ bằng một phần nhỏ. Từ đó, các mô hình open-weight của Trung Quốc liên tục leo lên nhóm dẫn đầu về lưu lượng nhà phát triển trên chợ định tuyến OpenRouter.
Amodei cho rằng siết chặt kiểm soát xuất khẩu và tăng cường xử lý hoạt động “chưng cất” trái phép sẽ giúp Mỹ nới rộng khoảng cách dẫn đầu trong 3–5 năm tới.
Xem tiếp: Grok 5 trở thành mục tiêu AGI mới của Musk giữa lúc cảnh báo an toàn AI dày đặc
