Google và Apple đang đồng loạt phản đối các yêu cầu mới của Liên minh châu Âu (EU), vốn được thiết kế để cho phép những trợ lý AI đối thủ can thiệp sâu hơn vào hệ điều hành điện thoại thông minh trong khối.
Các điểm chính:
- Google buộc phải mở rộng quyền truy cập Android cho trợ lý AI bên thứ ba trước tháng 7/2027.
- Apple hoãn ra mắt Siri AI mới tại EU, viện dẫn lo ngại về quyền riêng tư.
- Cơ quan quản lý cho rằng có thể bảo vệ người dùng mà vẫn thúc đẩy cạnh tranh.
Tranh cãi quanh việc mở Android cho AI
Ủy ban châu Âu muốn người dùng Android tại EU có thể kích hoạt các trợ lý AI cạnh tranh bằng giọng nói và cho phép chúng vận hành ứng dụng với mức quyền truy cập tương tự như Gemini của Google. Nghĩa vụ này nằm trong Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (Digital Markets Act – DMA), bộ quy tắc cạnh tranh nhắm vào các nền tảng công nghệ lớn.
Từ tháng 1, Google phải bắt đầu chia sẻ một số dữ liệu tìm kiếm với các công cụ tìm kiếm và nhà cung cấp chatbot AI đối thủ, trong khi yêu cầu mở rộng quyền truy cập Android sẽ có hiệu lực chậm nhất vào tháng 7/2027.
Ủy ban cho biết các thay đổi này nhằm tăng lựa chọn cho người tiêu dùng và giúp các dịch vụ nhỏ hơn có cơ hội cạnh tranh công bằng hơn.
Quy định mới bao trùm một thị trường rất lớn. Hãng nghiên cứu Omdia ước tính khoảng 427 triệu điện thoại Android và iPhone chịu sự điều chỉnh của luật EU, trong khi hai nền tảng này đang vận hành khoảng 5 tỷ điện thoại đang hoạt động trên toàn cầu.
Google lập luận rằng việc cho phép các trợ lý bên ngoài truy cập sâu sẽ đòi hỏi những quyền hệ thống nhạy cảm, có thể làm lộ thông tin cá nhân lẫn dữ liệu kinh doanh. Kent Walker, Chủ tịch phụ trách đối ngoại toàn cầu của Google và công ty mẹ Alphabet, cũng cảnh báo yêu cầu chia sẻ dữ liệu tìm kiếm bắt buộc có thể tạo ra rủi ro về quyền riêng tư và an ninh quốc gia.
Apple và bài toán riêng tư với AI
Apple đưa ra lập trường tương tự, cho rằng các quy định mới có thể buộc hãng phải cho trợ lý ảo bên ngoài truy cập trực tiếp vào dữ liệu riêng tư của người dùng. Tháng 6, Apple tuyên bố sẽ không tung trợ lý Siri AI mới trên iPhone và iPad tại EU trong khuôn khổ quy định hiện tại.
Các chuyên gia quyền riêng tư thừa nhận rằng việc mở rộng quyền truy cập ở cấp độ hệ điều hành thực sự mang lại nhiều rủi ro – đặc biệt khi trợ lý AI có thể đọc tin nhắn, theo dõi vị trí, xem nội dung màn hình hoặc sử dụng micro. Tuy nhiên, Calli Schroeder từ Trung tâm Thông tin Quyền riêng tư Điện tử (Electronic Privacy Information Center) cho rằng cần xem xét kỹ các phản đối của doanh nghiệp công nghệ, bởi những lập luận về quyền riêng tư nhiều khi cũng đồng thời bảo vệ vị thế độc quyền thị trường của họ.
Ủy ban khẳng định các “gatekeeper” – nền tảng nắm vị trí thống lĩnh – vẫn có thể xây dựng lớp bảo mật và kiểm soát quyền riêng tư trong khi tuân thủ luật. Theo chuyên gia phân tích Runar Bjorhovde của Omdia, các thay đổi này thậm chí có thể củng cố vị thế của OpenAI, bởi ChatGPT đã được cài trên khoảng 30% smartphone tại EU.
Cuộc đối đầu hiện tại kéo dài thêm nỗ lực lâu năm của EU nhằm thu hẹp quyền lực của các nền tảng số thống trị.
Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số có hiệu lực từ năm 2023 và ngày càng dịch chuyển trọng tâm chính sách cạnh tranh: từ phân phối ứng dụng sang kiểm soát các dịch vụ AI được nhúng sâu vào hệ điều hành di động.
Bài tiếp theo: Vitalik Buterin dựng bảng quảng cáo Aztec riêng tư với hệ thống kiểm duyệt bằng AI