LayerZero vừa giới thiệu Akita, một giao thức mật mã hậu lượng tử hiện đã chạy bên trong Jolt prover của a16z crypto, giúp thu nhỏ kích thước bằng chứng xuống chỉ còn 65 kilobyte.
Các điểm chính
- Akita là cơ chế cam kết dựa trên mạng tinh thể (lattice) đầu tiên đạt mức sẵn sàng triển khai trong các hệ thống bằng chứng không tiết lộ (zero-knowledge).
- a16z crypto tái thiết kế máy ảo Jolt xoay quanh Akita và phát hành phiên bản mới với tên Lattice Jolt.
- Việc thay thế này giúp quá trình tạo bằng chứng nhanh hơn gấp hai đến ba lần và giảm khoảng một nửa dung lượng bộ nhớ mà prover cần.
Akita thu nhỏ bằng chứng hậu lượng tử
Công ty hạ tầng tương tác chéo chuỗi thông báo ra mắt Akita ngày 9/9 trong một bài blog, gọi đây là “primitive” hậu lượng tử đầu tiên thực sự sẵn sàng cho môi trường sản xuất, được xây dựng cùng các nhà nghiên cứu tại Đại học Carnegie Mellon và Đại học Nam California.
Akita đảm nhiệm một chức năng cốt lõi trong hệ thống proving: ghi nhận (commit) toàn bộ lịch sử tính toán rồi chứng minh cho bên ngoài rằng bản ghi đó là chính xác. Khi thay mảnh ghép này bằng một phiên bản an toàn trước máy tính lượng tử, toàn bộ ngăn xếp được “bọc giáp” lượng tử, vì các thành phần còn lại vốn đã độc lập vững chắc.
Phần còn lại của Jolt gần như không thay đổi.
a16z crypto đã tích hợp Akita vào máy ảo zero-knowledge mã nguồn mở của mình và phát hành bản dựng mới dưới tên Lattice Jolt, đồng thời loại bỏ Dory – cơ chế dựa trên đường cong elliptic mà Jolt từng dựa vào từ ngày đầu. Kích thước bằng chứng hiện chỉ khoảng 65–80 kilobyte, so với từ 200 kilobyte trở lên ở các hệ dùng hàm băm vốn đang chiếm ưu thế trong triển khai hậu lượng tử, tương đương cắt giảm từ hai đến tám lần. Mã nguồn được mở, và Jolt đang là nền tảng cho Zero, blockchain mà LayerZero đang xây dựng trước khi lên mainnet.
Xem thêm: Ethereum đối mặt “tường cung” 2.800 USD sau khi dòng vốn ETF tăng vọt lên 216 triệu USD
Vì sao a16z crypto đặt cược vào toán học mạng tinh thể
Justin Thaler cùng ba đồng nghiệp tại quỹ đầu tư này lập luận rằng các giả định bảo mật dựa trên mạng tinh thể vượt trội thiết kế dựa trên hàm băm cả về tốc độ lẫn kích thước, đồng thời chỉ ra rằng các hệ dùng hàm băm cũng mang trong mình những giả định riêng không hề “miễn phí”. Akita dựa trên bài toán Module-SIS, một bài toán mà NIST đã chuẩn hóa cho chữ ký và trao đổi khóa hậu lượng tử.
Khi dựa trên đường cong elliptic, Jolt buộc phải hoạt động trên trường 256-bit, trong khi mạng tinh thể đạt mức bảo mật tương đương với độ rộng chỉ bằng một nửa, và prover lại dành phần lớn thời gian để nhân các số này với nhau. Theo các thử nghiệm, Lattice Jolt xử lý khoảng 2 triệu chu kỳ xử lý mỗi giây trên laptop, so với khoảng 1 triệu trước đó, và vượt mốc 10 triệu chu kỳ khi bật tăng tốc đồ họa của Apple. Mức sử dụng bộ nhớ trên mỗi chu kỳ giảm từ khoảng 300 byte xuống còn 200 byte.
Một khoảng trống vẫn còn hiện hữu: bản dựng hiện tại chưa đạt tính “zero knowledge” hoàn chỉnh – yếu tố bắt buộc cho các ứng dụng tập trung vào quyền riêng tư.
Tiền mã hóa chạy đua với “hạn chót lượng tử” 2029
Các nhà phát triển Ethereum (ETH) mới đây đã ấn định tháng 12/2029 là hạn chót để nền tảng đạt khả năng chống lượng tử ở lớp cơ sở, phù hợp với các mốc di trú mà Google, Cloudflare và Microsoft đã tính đến. Cùng tuần đó, Coinbase quy tụ các nhà phát triển, đơn vị lưu ký và nhà sản xuất ví cứng tại Stanford để thảo luận phương án chữ ký cho Bitcoin (BTC), nhưng phiên họp kín kết thúc mà chưa thống nhất được một lộ trình duy nhất. Chuỗi này vẫn chưa có mốc thời gian chính thức, đồng nghĩa hệ thống proving và các đội hạ tầng sẽ phải chủ động đi trước.
Bài viết tiếp theo: Jensen Huang của Nvidia nói các nhà cung cấp an ninh mạng đang hưởng lợi từ làn sóng lo ngại mối đe dọa AI
