OpenAI vừa giới thiệu thế hệ mô hình chủ lực tiếp theo, Astra, thông qua 10 bài toán toán học được giải, trong bối cảnh các đối thủ open-weight Trung Quốc đang nhanh chóng giành thêm thị phần lưu lượng AI toàn cầu.
Các ý chính:
- OpenAI công bố Astra ngày 1/8 trong một bài nghiên cứu, khẳng định đã giải 10 bài toán tồn đọng ít nhất một thập kỷ.
- Mô hình chưa có ngày phát hành, chưa chốt tên thương mại, và phải vượt qua một vòng rà soát mới của liên bang trước khi đến tay người dùng.
- Các mô hình open-weight Trung Quốc hiện chiếm phần lớn token được định tuyến, dù các phòng thí nghiệm Mỹ vẫn thu gần như toàn bộ doanh thu.
Astra giải 10 bài toán toán học mở
Công ty lần đầu nêu tên Astra trong một bài viết nghiên cứu về toán học, thay vì một thông báo sản phẩm như thông lệ.
Một phiên bản nội bộ của Astra đã tạo ra các kết quả mới cho 10 bài toán trong toán học và khoa học máy tính lý thuyết, mỗi bài đều chưa có lời giải trong ít nhất 10 năm.
OpenAI đã công bố bản thảo dày 249 trang cùng các chứng nhận chứng minh dạng Lean 4 có thể cho máy kiểm tra, đăng trên GitHub theo giấy phép mở.
Thành tựu nổi bật nhất là phép xây dựng tường minh đầu tiên của một nhóm không‑sofic, giải một câu hỏi trong lý thuyết nhóm treo lơ lửng từ năm 1999. Theo ước tính của các nhà nghiên cứu, lượng token cần thiết cho cả 10 lời giải chỉ tốn khoảng 2.000 USD nếu tính theo mức giá API hiện tại của Sol, mô hình chủ lực của OpenAI ở thời điểm này.
Đọc thêm: OpenAI đưa KOL đến khu nghỉ dưỡng nông trại, cộng đồng phản ứng dữ dội
Giới toán học thẩm định lập luận của Astra
Thomas Bloom, nhà toán học tại Đại học Manchester, người quản lý cơ sở dữ liệu công khai về các bài toán Erdos, đánh giá đây là tin “rất lớn”, còn ấn tượng hơn cả kết quả hình học mà OpenAI công bố hồi tháng 5.
Ông bác bỏ quan điểm cho rằng máy móc đang “thay thế” ngành của mình, nhấn mạnh hệ thống được huấn luyện trên hơn một thế kỷ trước tác của các nhà toán học. Noam Brown, nhà nghiên cứu của OpenAI, cho biết nhóm cũng đã thử – và thất bại – với một số bài toán kinh điển khác. Chưa có bài toán nào trong bộ Millennium Prize bị chinh phục, nhưng theo ông, mỗi lần thử đều tiêu tốn rất ít tài nguyên tính toán, và nỗ lực này đánh dấu một bước tiến lớn trong suy luận khoa học.
Sam Altman đã trình diễn trước hệ thống này cho các nhà lập pháp tại Washington tuần trước, và Astra dự kiến sẽ là mô hình đầu tiên được rà soát theo khung quản lý liên bang mới. Công ty chưa ấn định ngày ra mắt, và cũng chưa quyết định liệu dòng sản phẩm này sẽ được thương mại hóa như GPT-6 hay một biến thể khác của GPT-5.
Open-weight Trung Quốc tái định hình nhu cầu token
Yếu tố thời điểm rất quan trọng, bởi phe open-weight không còn chờ các phòng thí nghiệm Mỹ “vẽ đường biên”. Tháng trước, CEO Nvidia Jensen Huang đã lôi kéo một loạt tập đoàn công nghệ Mỹ ủng hộ mô hình open-weight, trong khi CEO Anthropic Dario Amodei lại kêu gọi siết chặt kiểm định an toàn và kiểm soát xuất khẩu chip.
Moonshot AI ra mắt Kimi K3 hồi tháng 7 với 2,8 nghìn tỷ tham số và công bố open-weight, được quảng bá là mô hình mở có quy mô lớn nhất đến nay.
Trên nền tảng OpenRouter, thị phần token định tuyến về các mô hình Mỹ đã giảm từ khoảng 70% tháng 6/2025 xuống chỉ còn xấp xỉ 30% một năm sau đó. Dù vậy, các phòng thí nghiệm Mỹ vẫn thu gần 95% doanh thu trên một cổng doanh nghiệp lớn trong tháng 6 – và chính khoảng cách doanh thu này là “phòng tuyến” mà Astra buộc phải bảo vệ.
Bài tiếp theo: Dogecoin đứng trước ngưỡng thử thách 0,05 USD trước khi có thể bật lên 0,12 USD