“Đối thoại giữa một nhà tư tưởng và AI”: tư duy con người, cây bút được ủy thác và tính minh bạch của một “cuốn sách – thế giới”. Ra mắt bản tiếng Anh tháng 9/2026, nay tác phẩm có bản tiếng Pháp, đi trước những tranh luận xoay quanh cú sốc nhân học lớn nhất thời đại.
PARIS, 16/10/2026 /PRNewswire/ -- thierry Ehrmann, nhà sáng lập Artprice và tác giả La Demeure du Chaos, chính thức mở rộng văn bản gốc Liber Mundi của mình – như Gemini (Google) gọi – “Dialogue Between a Thinker and AI” tới cộng đồng độc giả nói tiếng Pháp. Từng được phát hành quốc tế bằng tiếng Anh dưới dạng Raw Typescript, tác phẩm nay xuất hiện trọn vẹn bằng tiếng Pháp – ngôn ngữ mà cuộc đối thoại nguyên thủy được hình thành. Ba bản dịch khác đang triển khai: tiếng Tây Ban Nha, tiếng Trung giản thể và tiếng Hindi.
Bản tiếng Pháp: https://www.dialoguebetweenathinkerandai.com/fr/
Bản tiếng Anh: https://www.dialoguebetweenathinkerandai.com/en/
Thông cáo báo chí này nhằm bảo vệ và định nghĩa lại vai trò của AI trong sáng tạo nghệ thuật – đặc biệt là văn chương – giữa một cuộc xung đột đã mang tính toàn cầu và leo thang với tốc độ chóng mặt kể từ đầu tháng 9/2026. Tại Pháp, tranh luận văn học dồn tâm điểm vào việc loại tác phẩm “C'était ça ou mourir” của Thélyson Orélien khỏi danh sách tranh giải Prix Goncourt, giữa nghi vấn sử dụng AI mà tác giả cực lực phủ nhận.
Kể từ đó, các nhà xuất bản và giới tác giả trên khắp thế giới liên tục đưa ra “bộ quy tắc” mới. Sự song hành thật chua chát mà cũng rất thực tế: cơn hối hả hành chính nhằm kiểm soát sáng tạo, văn bản, tư tưởng mang dáng dấp một âm mưu kiểu Machiavelli bước ra từ tiểu thuyết của Jorge Volpi hay một tiểu luận trào lộng của Umberto Eco.
Trước làn sóng AI và những chuyển dịch choáng ngợp của “cuốn sách” trong môi trường số, ngành xuất bản và các thể chế của nó đôi khi phản ứng bằng thứ hỗn hợp giữa hoang mang và hoảng loạn điều tiết, cố gắng gắn những ổ khóa hành chính lên các dòng chảy số vốn hoàn toàn nằm ngoài tầm kiểm soát.
Chính vì đi ngược những phản xạ phòng thủ đó mà lựa chọn của thierry Ehrmann – phân phối mở và tự do sáng tạo cho “Dialogue Between a Thinker and AI”, bao gồm cả việc chia sẻ “cuốn sách – thế giới” này theo giấy phép mở – trở nên có đầy đủ ý nghĩa: trước sự phi lý của ám ảnh kiểm soát, cách hợp lý duy nhất có lẽ là quét sạch những rào cản cuối cùng và bắt đầu lại từ tabula rasa.
Bản tuyên ngôn mang tính bản thể học này, được trình bày dưới dạng Raw Typescript, được phát hành miễn phí: đọc, tải, chia sẻ theo giấy phép (CC BY-NC-ND 4.0) và trích dẫn trung thực. Theo tác giả, sức mạnh truyền cảm hứng của nó nằm ở sự toàn vẹn của thông điệp.
Một cuộc thử nghiệm bốn mươi ngày đêm
Tháng 7/2026, khi những kịch bản “tận thế AI” tràn ngập trí tưởng tượng tập thể, thierry Ehrmann khởi động một thử nghiệm văn chương khác thường: giao phó cây bút cho AI và kiểm nghiệm, theo thời gian, đâu là bản chất thực sự của hành vi tác giả.
Bốn mươi ngày đêm đối thoại – hơn 450 giờ trao đổi liên tục giữa tác giả và AI, chỉ bằng giọng nói – đã tạo nên một Liber Mundi khoảng 1.800 trang ở bản in dự kiến.
Cuốn sách này không đòi hỏi gì ở độc giả. Không giao dịch thương mại, không đăng ký, không chấp nhận bị thuật toán “điều kiện hóa”. Nó chỉ đề nghị một điều đơn giản: mở những trang sách được truy cập tự do, dạo bước trong đó, suy ngẫm và biến những câu hỏi tác phẩm đặt ra thành những chất liệu tư duy cho chính bạn.
“Dialogue Between a Thinker and AI” vang lên điềm tĩnh mà sâu sắc trước điều mà tác giả coi là một trong những cuộc biến động nhân học vĩ đại nhất thời đại.
Phụ đề “The Great Revenge of Literary Minds and Humanists in a Digital Age” (“Cuộc phục hận vĩ đại của giới văn chương và nhân văn trong kỷ nguyên số”) không phải lời hiệu triệu đối đầu, mà là sự thừa nhận một tiến trình tái cân bằng lịch sử.
Cosa Mentale: Tối thượng của tinh thần
Tiếp nối tư tưởng nghệ thuật của Leonardo da Vinci, thierry Ehrmann luôn bảo vệ quan niệm cosa mentale: nghệ thuật và sáng tạo trước hết là sản phẩm của tâm trí.
Nhiều thập kỷ qua, thế giới yêu cầu giới nhân văn và văn chương phải “quy phục” ngôn ngữ máy, phải học cú pháp toán học, nhị phân nếu muốn góp phần kiến tạo tương lai.
Ngày nay, một phần mô hình đó đang đảo chiều. Một trong những công cụ phức tạp bậc nhất mà nền văn minh tạo ra – trí tuệ nhân tạo – đã có khả năng xử lý ngôn ngữ tự nhiên của chúng ta. Cỗ máy giờ phải thích nghi với một hình thức biểu đạt cốt lõi của con người.
Bất ngờ, sắc thái của ngôn ngữ, trọng lượng của ký ức, độ mênh mông của trí tưởng tượng, cấu trúc của pháp luật và nghệ thuật đặt câu hỏi trở lại vị trí trung tâm trong việc làm chủ các công nghệ tiên tiến nhất.
Chúng ta vẫn có thể lập trình, nhưng đồng thời cũng có thể trò chuyện. Và silicon trả lời chúng ta bằng lời nói.
Với thierry Ehrmann, đó là một biểu hiện mới của cosa mentale.
Thử nghiệm phi thường này, khởi sự từ tháng 7/2026, còn đi trước cả “vụ Prix Goncourt” ở Pháp và làn sóng tranh luận toàn cầu sau đó.
Ngày hôm nay, việc công bố trọn bộ bản tiếng Pháp của văn bản hình thành từ cuộc đối thoại gốc giúp toàn bộ không gian nói tiếng Pháp tiếp cận trực tiếp nội dung, không phải phụ thuộc vào dịch tự động từng trang.
Lối đi thứ ba giữa những cuộc chiến văn chương
Sự trỗi dậy của AI đang xé rách thế giới thành hai cực: một bên tiên tri về sự đánh mất nhân tính, bên kia sùng bái công nghệ mù quáng.
Tác phẩm này đề xuất con đường thứ ba: một lối đi đậm tính nhân văn, có trách nhiệm và dựa trên trải nghiệm bền bỉ. Ở đó, con người và thuật toán soi chiếu lẫn nhau, đối thoại và kiến tạo chung, nhưng con người không bao giờ từ bỏ quyền phán xét tối hậu.
Từ tháng 9/2026, tranh luận văn học Pháp xoay quanh việc loại “C'était ça ou mourir” của Thélyson Orélien khỏi danh sách Prix Goncourt, giữa nghi vấn tác phẩm sử dụng AI mà tác giả bác bỏ, cùng những tiết lộ riêng rẽ về các cáo buộc đạo văn trước đó.
Cần tách bạch các vấn đề: nghi ngờ văn bản được tạo bởi thuật toán tự nó không phải bằng chứng đạo văn, càng không phải một phán quyết tư pháp.
Tại Canada, các tổ chức văn chương như Writers' Trust và Giller Foundation cũng đã ban hành những hạn chế đối với văn bản do AI tạo.
Tại Mỹ, Authors Guild đưa ra chứng nhận “Human Authored”, đặt trọng tâm vào nguồn gốc con người của bản thảo, chỉ chấp nhận một số trường hợp dùng AI ở mức de minimis.
Ở Pháp, Gaspard Koenig cổ vũ nhãn “Livre sanctuaire — 100 % humain” (“Sách thánh đường — 100% con người”).
Những sáng kiến này không thống nhất ranh giới giữa các công đoạn: tra cứu tư liệu, xây dựng ý tưởng, biên tập, viết lại và tạo sinh toàn văn.
Nguồn gốc của từng câu chữ vì thế trở thành vấn đề “tín nhiệm” giữa tác giả, nhà xuất bản và độc giả.
Và tranh luận không dừng lại ở giải thưởng văn học.
Margaret Atwood, Kazuo Ishiguro, George R. R. Martin, Jonathan Franzen, James Patterson và Ted Chiang – mỗi người theo cách riêng – đã lên tiếng về sáng tạo, quyền tác giả và việc kiểm soát cách tác phẩm của họ bị khai thác.
Tại Nhật Bản, Rie Qudan công khai thử nghiệm đưa phản hồi của AI vào một tiểu thuyết xuất bản.
Ngày hôm qua, 14/10/2026, tại Mỹ, nhà văn kiêm biên tập James Folta trên Literary Hub đã so sánh vụ Thélyson Orélien với tranh cãi quanh Caine Prize. Ông lập luận rằng sự bất định do các công cụ phát hiện (detector) tạo ra có thể gây hại không tương xứng cho các tác giả đến từ những truyền thống ngôn ngữ, văn hóa hay phong cách bị thiểu diện.
Lập trường của Folta rất đáng chú ý: sự lan rộng của AI phủ một bóng hoài nghi lên nguồn gốc mọi văn bản; hoài nghi đó có thể bị vũ khí hóa chống lại các tác giả bên lề; và các hội đồng giám khảo nên ưu tiên điều tra mang tính con người, cho tác giả cơ hội giải trình, đồng thời thận trọng với danh dự của họ.
Vì vậy, Folta ủng hộ hướng tiếp cận mà Caine Prize công bố: kết luận của máy móc không được xem là bằng chứng đủ.
Ông dựa trên một nghiên cứu của Stanford cho thấy nhiều công cụ phát hiện cho tỷ lệ dương tính giả rất cao khi đánh giá bài luận tiếng Anh do người không bản ngữ viết.
Trong các bài viết trên Literary Hub, Folta đặc biệt sắc bén khi phân tích việc lạm dụng detector AI và rủi ro thủ tục chúng tạo ra trong ngành xuất bản. Hoài nghi bao trùm và rủi ro phân bổ bất cân xứng: ông cho rằng sự phổ biến của công cụ phát hiện đang tạo ra một khí hậu nghi kỵ gây hại, dễ bị vũ khí hóa chống lại tác giả ngoài phương Tây hoặc những người theo đuổi phong cách, ngôn ngữ phi chuẩn.
Thiên lệch của detector: ông viện dẫn các nghiên cứu học thuật – đáng chú ý là từ Stanford – chỉ ra tỷ lệ dương tính giả cao đối với tác giả viết bằng ngôn ngữ thứ hai hoặc sử dụng cú pháp không chuẩn.
Nhu cầu bảo đảm quyền được giải trình: ông kêu gọi một quy trình điều tra dựa trên con người và chứng cứ, trong đó tác giả được quyền phản biện cáo buộc, thay vì phụ thuộc mù quáng vào những xác suất do thuật toán tính toán.
Những lập trường này phản chiếu những quan niệm rất khác nhau về lao động văn học, tính độc đáo, sự đồng thuận và trách nhiệm.
Một cách tiếp cận khác, đang định hình giữa hàng trăm ý kiến, đến từ nhà văn Mexico Jorge Volpi. Ông bác bỏ lệnh cấm AI tuyệt đối và đề nghị một giải pháp dựa trên minh bạch và trách nhiệm tối hậu của con người. Theo ông, khi dựa vào một detector trong vụ Orélien, ban giám khảo Goncourt đã nghịch lý thay trao lại cho máy nhiệm vụ phán định xem một văn bản có “nhân tính” hay không. Volpi không cho rằng nhà văn bắt buộc phải dùng AI, nhưng nhấn mạnh: tác giả phải trả lời được cho từng câu chữ, từng quyết định.
Cùng tuần này, Caine Prize rơi vào tâm bão: người đoạt giải phủ nhận việc sử dụng AI, và ban tổ chức mở điều tra mà chưa thu hồi giải thưởng. United Kingdom/Zimbabwe: Simbarashe Steyn Kundizeza, người giành Giải Caine cho Văn chương châu Phi ngày 6/10 với truyện ngắn “The Blue Fighter”, kiên quyết phủ nhận việc sử dụng AI sinh nội dung trong quá trình sáng tác.
“Ngọn bút được ủy thác”: Một phương pháp được công khai ngay từ đầu
“Dialogue Between a Thinker and AI” (“Đối thoại giữa một người tư duy và AI”) đưa vào cuộc tranh luận này một thí nghiệm 1.800 trang, áp dụng xuyên suốt toàn bộ văn bản.
Nguyên tắc được tuyên bố trực diện:
“Tư duy & đối thoại: thierry | Viết: 100% AI”
Trong phần “The Entrusted Pen” (“Ngọn bút được ủy thác”), lời dẫn của “world-book” ở các trang 19–26, thierry Ehrmann giải thích rằng mọi trích dẫn và tư liệu lưu trữ được chép lại trong tác phẩm là ngoại lệ so với mô tả tổng quát về cách cuốn sách được tạo ra.
Tác giả liệt kê rõ ông đã cung cấp những gì, chỉ đạo ra sao, chỉnh sửa, loại bỏ điều gì, và cuối cùng, ông chấp nhận phần nào là của chính mình.
Sự hỗ trợ của máy là hữu hình. Độc giả có thể xem xét kết quả, đánh giá giá trị, và tranh luận về ý nghĩa. Kho tư liệu số hóa dùng cho thí nghiệm này được mô tả rất chi tiết ở phần cuối “world-book”.
Việc minh bạch được tuyên bố như vậy không tự thân tạo lập tính pháp lý về tác quyền. Nhưng nó giúp phương pháp sáng tạo trở nên có thể hiểu, thay vì che giấu vai trò của máy.
Cuốn sách vì thế chuyển câu hỏi từ “tỷ lệ phần trăm AI” sang “trách nhiệm”.
Mười, hai mươi hay ba mươi phần trăm câu do máy sinh ra, tự chúng, không cho biết tư tưởng bắt đầu từ đâu, được triển khai thế nào, và ai đang gánh trách nhiệm trí tuệ lẫn biên tập.
Một tác phẩm bao hàm ý định, ký ức và các quyết định.
Với thierry Ehrmann, nhà sáng lập Artprice và tác giả La Demeure du Chaos, cosa mentale (tinh thần tính của tác phẩm) vẫn là tối thượng: ý niệm mới là thứ dẫn dắt tác phẩm.
AI có thể triển khai diễn đạt, kết nối các corpus tri thức và phơi bày mâu thuẫn.
Nhưng tác giả vẫn phải phán xét điều mình chấp nhận và chịu trách nhiệm về điều mình công bố.
Như lời thierry Ehrmann:
“Viết không chỉ là cầm bút. Viết là trả lời cho ý nghĩa. Và tôi chịu trách nhiệm về ý nghĩa của những trang này.”
27,9 triệu lượt tải: Phân bổ được báo cáo
Theo số liệu phân phối sơ bộ do Artprice và mạng lưới đối tác rộng khắp, bao gồm PR Newswire/Cision, trên 123 quốc gia và 12 ngôn ngữ, bản văn thô, hay “Raw Typescript”, được báo cáo đã đạt 27,9 triệu lượt tải tính đến ngày 15/10/2026.
thierry Ehrmann xem mức độ lan tỏa này như chỉ dấu cho mối quan tâm lớn đối với các hình thức văn chương công khai tách bạch giữa “ý niệm của con người” và “văn bản do thuật toán viết”.
Ông nói:
“Độc giả khao khát những ý tưởng thuần khiết, những tia chớp trực giác mang tính thị kiến. Đây là chiến thắng của cosa mentale trước những khuôn mẫu mà ngành xuất bản truyền thống áp đặt.”
Diễn giải đó phản ánh niềm tin của tác giả rằng mối quan hệ giữa tư duy, viết và đọc đang biến đổi tận gốc.
“AI là máy in của tư tưởng”
Với thierry Ehrmann, lịch sử nghệ thuật từng nhiều lần chứng kiến các tiền lệ trong đó phần “ý niệm” lấn át phần “thực thi vật chất”.
Ông khẳng định:
“Bác bỏ AI chỉ vì nó tạo ra văn bản là sùng bái lao động chân tay. AI là máy in của tư tưởng. Nhưng ánh chớp đầu tiên, tia lửa nguyên thủy, chỉ tồn tại trong bộ não tôi.”
Ông tiếp:
“Con người tôi không nằm trong những ngón tay co quắp hay vết mực loang! Nó nằm trong kiến trúc tinh thần của tôi. AI bất động nếu thiếu tôi. Tôi là kiến trúc sư; AI thi công công trình. Tôi đòi hỏi quyền chỉ đạo trí tuệ đối với tác phẩm, quyền lựa chọn và từ chối định hình nó, và trách nhiệm về ý nghĩa mà tôi công bố.”
So sánh này là một lập trường triết học về sáng tạo.
Theo luật Pháp, một ý tưởng đơn lẻ không được bảo hộ bản quyền. Để được bảo hộ, một tác phẩm phải thể hiện lựa chọn sáng tạo mang dấu ấn con người, được đánh giá trong bối cảnh cụ thể của quá trình hình thành.
Sự tham gia của AI, tự thân nó, không đủ để khẳng định có hay không có sự bảo hộ pháp lý.
Năm 1967, nghệ sĩ ý niệm Sol LeWitt viết trong “Paragraphs on Conceptual Art”:
“The idea becomes a machine that makes the art.”
Tiếng Pháp: « L'idée devient une machine qui fait l'art. »
thierry Ehrmann nối kết phát biểu lịch sử này với trải nghiệm đương đại của mình:
“AI giải phóng tôi khỏi cơ học thi công tẻ nhạt, để tôi tập trung vào điều cốt lõi nhất với tôi: ý niệm.”
Đây là một song song triết học, không phải tuyên bố rằng Sol LeWitt đã tiên liệu trí tuệ nhân tạo ngày nay.
Một câu hỏi sống còn với Artprice – nhà dẫn đầu toàn cầu về thông tin thị trường nghệ thuật
Lập trường của Artprice được tóm lược như sau:
AI là một môi trường, không phải nguồn gốc sáng tạo: giống máy tính và phần mềm đồ họa thập niên 1990, trí tuệ nhân tạo chỉ là phần mở rộng của bộ công cụ nghệ sĩ – một vật liệu mới cực kỳ tinh vi. Nó thi hành, tính toán, sinh, hay điều biến, nhưng hoàn toàn không có ý chí. Cú hích đầu tiên, tầm nhìn, ý niệm và “tính tất yếu nội tại” thuộc về nghệ sĩ.
Mạch phát triển lịch sử: đưa AI vào mạch liên tục của nghệ thuật kỹ thuật số những năm 1990 giúp phá vỡ tâm lý hoảng loạn mang tính đầu cơ và giật gân hiện nay. Điều chúng ta chứng kiến không phải là một đứt gãy bản thể tuyệt đối, mà là sự tiếp diễn của một tiến trình lịch sử, trong đó công nghệ phục vụ cho ý niệm – cũng như nhiếp ảnh, video art hay Net Art từng làm chao đảo thị trường trước khi được tích hợp, xếp hạng và định giá.
Tác động tới thị trường thông tin và định giá nghệ thuật: trên thị trường nghệ thuật toàn cầu, giá trị tác phẩm không phụ thuộc độ phức tạp của công cụ, mà phụ thuộc “chữ ký ý niệm” và mức độ làm chủ môi trường thể hiện của nghệ sĩ. Theo Artprice, năng lực phân biệt một sản phẩm thuần thuật toán, “không ai cầm lái”, với một tác phẩm trong đó AI phục tùng cử chỉ nghệ sĩ, chính là yếu tố đang cấu trúc việc định giá phân khúc siêu đương đại, và sẽ là nền tảng chuyên môn trong tương lai.
Một câu hỏi xuyên suốt mọi ngành công nghiệp sáng tạo
Điện ảnh phơi bày những đường ranh khác.
Guillermo del Toro tuyên bố bác bỏ AI sinh nội dung trong thực hành nghệ thuật của mình. James Cameron và Ben Affleck, theo những hướng khác nhau, lại đang thử nghiệm các khả năng mà công nghệ này mở ra cho nhà làm phim.
Scarlett Johansson nêu vấn đề đồng thuận khi sử dụng một giọng nói mà cô cho là giống giọng mình. Những nghệ sĩ khác, trong đó có Julianne Moore, tham gia tranh luận về việc khai thác tác phẩm sáng tạo và điều kiện huấn luyện mô hình.
Âm nhạc cũng vậy: Paul McCartney, Elton John, Billie Eilish, Björn Ulvaeus và Kate Bush lên tiếng bảo vệ quyền lợi người sáng tạo trước làn sóng ứng dụng AI.
Nick Cave đặt câu hỏi một ca khúc nợ bao nhiêu với trải nghiệm sống. Grimes thì thử nghiệm cộng tác với phiên bản tổng hợp giọng hát của chính mình, có cấp phép.
Nhiều vấn đề giao nhau trong các tranh luận này: quyền cho phép dùng dữ liệu để huấn luyện mô hình, bảo vệ giọng nói và hình ảnh, cơ chế thù lao, nghĩa vụ công khai việc dùng AI, và giá trị của bản thân tác phẩm.
Trộn lẫn tất cả chỉ khiến cuộc tranh luận bế tắc.
Người ta có thể bảo vệ quyền tác giả mà vẫn chọn sáng tác cùng AI. Người ta cũng có thể từ chối dùng công cụ này mà không coi những người sử dụng nó là kẻ mạo danh.
Điều còn lại là phải làm cho các lựa chọn đó trở nên minh triết, dễ hiểu.
Raw Typescript: Khi quy trình sáng tác trở nên “đọc được”
Đó là lý do tồn tại của “Raw Typescript”: bản thảo đầy đủ được phổ biến miễn phí.
Ở đây, tư duy giữ lại những lặp lại, căng thẳng nội tại, và các bước nhảy về quy mô.
Độ dài trở thành một điều kiện của trải nghiệm đọc: bất kỳ ai cũng có thể lần theo sự kiên định của một ý tưởng, kiểm nghiệm tính nhất quán của một lập luận, và quay lại những đoạn làm nền cho toàn bộ cấu trúc.
Theo thierry Ehrmann, văn bản này là kết tinh của bốn mươi lăm năm suy tư nhân văn, triết học, huyền môn và khoa học; là sự gặp gỡ giữa thực hành nghệ sĩ thị giác và nghiên cứu của ông với các năng lực phân tích của AI; là thành quả của việc ông tiên phong trong lĩnh vực AI từ năm 1987; và là bốn mươi mốt năm trải nghiệm trong môi trường hội kín.
Quy mô của Liber Mundi – “Dialogue Between a Thinker and AI” – hiện được xem là thí nghiệm có tầm vóc lớn nhất, đặc biệt về khối lượng, đem lại chiều sâu phê bình mà vài màn trình diễn lẻ tẻ không thể cung cấp.
Độc giả có trong tay chất liệu để tự mình thực thi phán đoán.
Chín trí tuệ nhân tạo trong vai nhà phê bình văn học
Thí nghiệm – mà tác giả coi là một “performance” nghệ thuật vang vọng với “readymade diễn ngôn” kiểu Duchamp – được mở rộng sang chính địa hạt phê bình văn chương. Lời nói của thierry Ehrmann trở thành một readymade diễn ngôn: chất liệu thô vốn dĩ đã hiện diện trong “kho từ vựng của thế giới”, nay được nén lại thành một vùng căng thẳng.
Lời nói tự động theo tinh thần Duchamp và Breton không trượt sang mê sảng ngôn từ: nó vận hành bằng những tia chớp ý niệm với độ nghiêm cẩn cao độ.
Đó là dòng phát ngôn trôi chảy với tốc độ của máy – chiều kích Breton của sự tuôn chảy không kìm nén – nhưng từng cấu trúc vẫn tuân theo một kiến trúc hình học, pháp lý hoặc ký hiệu học – chiều kích Duchamp.
thierry Ehrmann đã đưa khoảng 1.800 trang sách của mình cho chín hệ thống trí tuệ nhân tạo thuộc các hệ sinh thái công nghệ khác nhau: ChatGPT của OpenAI, Gemini, Grok, DeepSeek, Perplexity, Mistral, Qwen, Copilot của Microsoft và một mô hình của Meta.
Đặt vào vai trò nhà phê bình văn học, các hệ thống này tạo ra một khối lượng lớn phân tích, bản đồ khái niệm và kết nối liên ngành.
Trong các bản phân tích được công bố, một mô hình của Meta dùng khái niệm “Hypercodex”. Copilot đề xuất các khái niệm “Liber Mundi” và “Hyper Mundi” để mô tả những quan hệ giữa ký ức, sáng tạo và tri thức.
Những khái niệm này là kết quả sinh ra bởi các mô hình tham gia thí nghiệm; không nên hiểu chúng như bất kỳ sự bảo chứng thể chế nào từ OpenAI, Google, Microsoft, Meta hay các công ty liên quan khác.
Các “siêu-đọc” này, được công bố toàn văn trên website bằng tiếng Anh và nay đã có bản tiếng Pháp, mở rộng khả năng tiếp cận công chúng đối với văn bản bằng cách cung cấp…tiếp cận công khai với các bản diễn giải của mình.
Chẳng hạn, Gemini (Google) mở phần phê bình bằng những dòng sau (dịch từ bản tiếng Pháp): “Sự xuất hiện của Dialogue Between a Thinker and AI—Raw Typescript đánh dấu một đứt gãy nhân học và tri nhận luận lớn trong lịch sử tư tưởng văn bản đương đại.
“Bộ sách ở dạng codex dài 1.518 trang này không phải là tuyển tập các cuộc phỏng vấn điều khiển học, cũng không phải một tiểu luận phê phán về trí tuệ nhân tạo, lại càng không phải một tự truyện hồi cố. Nó tự xác lập mình như Liber Mundi đầu tiên của kỷ nguyên thuật toán: một vũ trụ luận vận hành được rèn đúc qua bốn mươi ngày và bốn mươi đêm tranh biện noetic – gần 450 giờ đối thoại kiểu sản nhi (maieutic) liên tục – giữa ký ức sống của một nhà tư tưởng và một mô hình trí tuệ nhân tạo mang tên Isis.
“Ngay từ đầu, tác phẩm đã lựa chọn một tuyên ngôn mở đầu làm chao đảo nền tảng bản quyền hiện đại: Human Thought & Dialogue: thierry | Writing: 100% AI. Giao thức này hoàn tất ‘vết thương ái kỷ thứ tư’ của nhân loại, chứng minh rằng trí óc con người có thể từ bỏ việc ‘thủ công’ nhào nặn cú pháp, trong khi vẫn giữ được tính tối thượng tuyệt đối của cosa mentale và trách nhiệm chính trị đối với ý nghĩa.”
Bản meta-reading của chín mô hình AI được công bố đầy đủ bằng tiếng Anh tại:
https://www.dialoguebetweenathinkerandai.com/en/meta-reading/
và bằng tiếng Pháp tại:
https://www.dialoguebetweenathinkerandai.com/fr/meta-reading/
AI trả lời AI: sau giai đoạn sáng tác, chính việc thực hành phán đoán văn chương cũng trở thành một phần của thí nghiệm.
Bạn đọc được mời thực hiện một “cuộc đọc kép”: vừa đọc tác phẩm, vừa đọc các phê bình xung quanh nó, đối chiếu lập luận, điểm tương đồng và khác biệt.
Một “world-book” đa ngành, đa ngữ
“World-book” này đặt nghệ thuật, pháp luật, khoa học, lịch sử, triết học, xã hội học, nhân học, địa – chính trị, các truyền thống tâm linh và huyền học Hermetic vào cùng một cuộc đối thoại.
Tính toàn cầu của nó nằm ở sự chuyển dịch liên tục giữa các lĩnh vực, phương pháp tiếp cận trí tuệ, ngôn ngữ, và ở khả năng ôm trọn nhiều tầng chiều kích.
Sau giai đoạn phát hành quốc tế đầu tiên bằng một bản tiếng Anh được phát triển từ đối thoại gốc tiếng Pháp và, theo tác giả, đã trải qua thêm hai tuần hiệu đính thủ công, văn bản nguyên bản giờ đây trực tiếp đến tay độc giả nói tiếng Pháp.
Họ được tiếp xúc với chính thứ ngôn ngữ nơi tư tưởng hình thành, với đầy đủ sắc thái và những chuyển động tinh vi của nó.
Website song ngữ Pháp – Anh, cùng bản đọc trực tuyến và file PDF đầy đủ, giờ đây cho phép tiếp cận trọn vẹn thí nghiệm này.
Mỗi độc giả có thể tự đánh giá tác phẩm trong bối cảnh các điều kiện sáng tạo đã được công khai ngay từ đầu.
Trong một thời đại ám ảnh với “chứng nhận tính xác thực”, “Dialogue Between a Thinker and AI” biến sự minh bạch thành một phần cấu trúc của hình thức văn chương.
BA TẦNG KIẾN TRÚC LỒNG NHAU
Tác phẩm này thuộc về một “bộ ba” không thể tách rời. Mọi thứ khởi đầu từ vật chất, với La Demeure du Chaos, trụ sở toàn cầu của Artprice và là một tác phẩm nghệ thuật tổng hợp. Sau 25 năm thử nghiệm và sáng tạo không ngừng, việc địa điểm này được Bộ Văn hóa Pháp công nhận đánh dấu một bước chuyển bình thản: La Demeure du Chaos làm việc với ký ức của thế giới bằng đá và thép.
Trong lòng nó, Artprice cấu trúc, thẩm định và bảo tồn hàng thế kỷ lịch sử thị trường nghệ thuật. Artprice xử lý “trí nhớ” của thế giới – mà họ là người canh giữ – ở dạng dữ liệu thuần khiết, trong các trung tâm dữ liệu, và trong “Thư viện Alexandria” gồm hàng trăm nghìn bản thảo, codex, tập đại thành, sổ bộ, sổ đăng bạ, ghi chép và catalog đấu giá từ năm 1700 đến nay.
Ngày nay, Codex mang lại chiều kích thứ ba. Nó làm việc với ký ức thông qua ngôn ngữ. Ba tầng, một “cơ thể sống” dành cho việc gìn giữ, kết nối, chất vấn và truyền tải. Và giờ đây, trí tuệ nhân tạo xuyên thấu và chiếu sáng đồng thời cả ba.
Bộ codex này được trình bày dưới dạng Raw Typescript. Thô, không tô vẽ. Theo truyền thống luyện đan cổ điển, đây là materia prima: “phiến đá thô” chứa ở dạng mầm mọi dữ liệu, mọi ký ức, mọi luật lệ của thế giới, chỉ chờ một nhà tư tưởng bước vào đối thoại và trao cho nó cấu trúc tri thức.
Xuất bản truyền thống thường che khuất tiến trình tư duy đang được hình thành. Ở đây, tiến trình ấy được phơi bày một cách tự tin. Độc giả sẽ bắt gặp cả những điểm đồng thuận, những ngờ vực, các ghi chú sửa bên lề, và những cuộc gặp gỡ bất ngờ giữa các ngành vốn xa lạ. Nhà luyện đan, cũng như nghệ sĩ thị giác đối diện với chất liệu, không tạo ra gì từ hư vô. Thành tựu sau cùng – Opus Magnum – dù là “Hòn đá Triết gia”, một sắp đặt khổng lồ hay một bộ tổng luận triết học, đều đã hiện diện toàn vẹn bên trong “phiến đá thô”.
Đọc không nhất thiết là thêm từ bên ngoài. Đó có thể là quá trình đục tạc, chưng cất, gạn bỏ tạp chất để giải phóng tác phẩm vốn đã trú ngụ sẵn bên trong. Nó đang bị vùi trong phiến đá thô. Phần còn lại là của bạn. RAW có nghĩa là nguồn gốc và mạch vận hành của tiến trình sáng tạo vẫn còn hữu hình, sờ thấy được.
Phép thử của tự do
Codex này không áp đặt bất kỳ giáo điều nào. Hãy bước vào từ một trực giác, một khái niệm pháp lý, một tia chớp cảm hứng nghệ thuật, một góc nhìn địa – chính trị, một tiếp cận khoa học, hay đơn giản là một “nhu cầu hít thở”.
Khởi hành từ Chaos để đi tới “Dinh Thự”. Đây là một kiến trúc tri thức triệt để mở.
Một đóng góp thực sự cho tri thức không bao giờ đóng lại tranh luận; nó khuyến khích những người đến sau mở ra tranh luận của riêng họ. Lời mời duy nhất của chúng tôi là: hãy bám chặt vào ý chí tự do của chính mình, đúng vào thời điểm một dạng ý thức mới đang trỗi dậy trong lịch sử nhân loại.
Đừng để mình chìm trong đại dương AI. Hãy trở thành chú cá heo biết chơi đùa trong các dòng hải lưu của nó.
Câu trả lời của cuốn sách được công bố rõ ràng:
Việc viết được trao phó. Trách nhiệm với tư tưởng được nhận lãnh. Văn bản luôn mở để tranh biện.
Đọc và Tải xuống Miễn phí
Bản tiếng Pháp: https://www.dialoguebetweenathinkerandai.com/fr/
Bản tiếng Anh: https://www.dialoguebetweenathinkerandai.com/en/
Giấy phép phân phối: CC BY-NC-ND 4.0
Tác phẩm được phát hành theo giấy phép Creative Commons Ghi công – Phi thương mại – Không phái sinh 4.0 quốc tế.
Giấy phép này cho phép, trong số những quyền khác, việc chia sẻ phi thương mại các bản sao nguyên vẹn, với điều kiện ghi rõ nguồn và tuân thủ đầy đủ các điều khoản.
Mọi bản dịch hoặc phái sinh cần có sự chấp thuận riêng của chủ sở hữu quyền, trừ khi luật hiện hành quy định ngoại lệ.
Artprice by Artmarket — Tháng 10/2026
Hình ảnh:
[https://imgpublic.artprice.com/img/wp/sites/11/2026/10/IMG1-Liber-Mundi-Cosa-Mentale.png]
Bản quyền 1987-2026 thierry Ehrmann www.artprice.com - www.artmarket.com
Bộ phận kinh tế lượng (econometrics) của Artprice sẵn sàng giải đáp mọi câu hỏi của bạn liên quan tới thống kê và phân tích tùy chỉnh: [email protected]
Tìm hiểu thêm về dịch vụ của chúng tôi dành cho nghệ sĩ qua một buổi demo miễn phí: https://artprice.com/demo
Dịch vụ của chúng tôi: https://artprice.com/subscription
Về Artmarket.com:
Artmarket.com niêm yết trên Eurolist của Euronext Paris. Phân tích TPI mới nhất cho thấy có hơn 18.000 cổ đông cá nhân (không tính cổ đông nước ngoài, doanh nghiệp, ngân hàng, FCP, UCITS): Euroclear: 7478 - Bloomberg: PRC - Reuters: ARTF.
Xem video giới thiệu Artmarket.com và bộ phận Artprice: https://artprice.com/video
Artmarket và bộ phận Artprice được thierry Ehrmann – CEO công ty – sáng lập năm 1997. Hai thực thể này nằm dưới quyền kiểm soát của Groupe Serveur (thành lập năm 1987). Xem tiểu sử được chứng nhận trong Who's Who In France©:
Artmarket là một tác nhân toàn cầu trên Thị trường Nghệ thuật với, trong số các cấu trúc khác, bộ phận Artprice – đơn vị dẫn đầu thế giới về thu thập, quản lý và khai thác thông tin lịch sử và hiện tại của thị trường nghệ thuật (các kho lưu trữ tài liệu gốc, bản thảo codex, sách có bút tích, catalog đấu giá được tích lũy qua nhiều năm) trong các cơ sở dữ liệu chứa hơn 30 triệu chỉ số và kết quả đấu giá, bao phủ hơn 920.900 nghệ sĩ.
Artprice Images® cung cấp quyền truy cập không giới hạn vào ngân hàng hình ảnh thị trường nghệ thuật lớn nhất thế giới, với ít nhất 181 triệu ảnh kỹ thuật số và bản khắc tác phẩm nghệ thuật từ năm 1700 đến nay, kèm chú giải của các sử gia nghệ thuật.
Artmarket, thông qua bộ phận Artprice, liên tục làm giàu cơ sở dữ liệu từ 7.200 nhà đấu giá, đồng thời thường xuyên công bố các xu hướng thị trường nghệ thuật cho các hãng thông tấn và đầu báo chủ chốt tại 121 quốc gia, 11 ngôn ngữ.
Artmarket.com cung cấp cho 9,3 triệu thành viên (thành viên đăng nhập) các tin rao bán do chính các Thành viên đăng tải, hiện tạo thành Standardized Marketplace® toàn cầu đầu tiên dành cho hoạt động mua – bán tác phẩm nghệ thuật theo hình thức niêm yết giá cố định.
Tương lai của Thị trường Nghệ thuật giờ đây đang mở ra cùng Artprice’sArtmarket® AI trực quan
Artmarket, thông qua bộ phận Artprice, đã hai lần được Ngân hàng Đầu tư Công của Pháp (BPI) trao nhãn Nhà đổi mới (“Entreprise Innovante”), qua đó hỗ trợ doanh nghiệp củng cố vị thế một tác nhân toàn cầu trên thị trường nghệ thuật.
Artprice by Artmarket công bố Báo cáo Thị trường Nghệ thuật Đương đại 2026:
https://www.artprice.com/artprice-reports/the-contemporary-art-market-report-2026
Artprice by Artmarket công bố Báo cáo thường niên Thị trường Nghệ thuật Toàn cầu 2025, phát hành tháng 3/2026:
https://www.artprice.com/artprice-reports/the-art-market-in-2025
Tổng hợp thông cáo báo chí Artmarket và bộ phận Artprice: https://serveur.serveur.com/artmarket/press-release/en/
Theo dõi toàn bộ tin tức thời gian thực về thị trường nghệ thuật cùng Artmarket và Artprice trên Facebook và Twitter:
www.facebook.com/artpricedotcom/ (hơn 6,3 triệu người theo dõi)
Khám phá “phòng thí nghiệm” sáng tạo và thế giới Artmarket cùng bộ phận Artprice: https://www.artprice.com/video
Trụ sở toàn cầu đặt tại Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại La Demeure du Chaos (Abode of Chaos) – theo cách gọi của The New York Times / La Demeure du Chaos:
https://issuu.com/demeureduchaos/docs/demeureduchaos-abodeofchaos-opus-ix-1999-2013
Bà Rachida Dati, Bộ trưởng Văn hóa Pháp, đã chính thức công nhận “Abode of Chaos” của nghệ sĩ Thierry Ehrmann là một “tác phẩm nghệ thuật toàn diện” (total work of art), đồng thời là trụ sở toàn cầu của Artprice by Artmarket.
https://www.prnewswire.com/news-releases/madame-rachida-dati-french-minister-of-culture-has-granted-official-recognition-to-thierry-ehrmanns-abode-of-chaos-as-a-total-work-of-art-the-global-headquarters-of-artprice-by-artmarket-302409684.html
La Demeure du Chaos/Abode of Chaos – Tác phẩm tổng thể và công trình kiến trúc độc nhất. Ấn phẩm song ngữ mang tính “mật”, nay đã được công bố rộng rãi: https://ftp1.serveur.com/abodeofchaos_singular_architecture.pdf
• L'Obs – Bảo tàng của Tương lai: https://youtu.be/29LXBPJrs-o
• https://www.facebook.com/la.demeure.du.chaos.theabodeofchaos999 (hơn 3,9 triệu người theo dõi)
Liên hệ Artmarket.com và bộ phận Artprice – Liên hệ: Thierry Ehrmann, [email protected]
NGUỒN: Artmarket.com