Üretken yapay zekâya en çok bel bağlayan şirketler, araştırmacıların bilgi çürümesi dediği, kendi işlerini sessizce aşındıran bir geri besleme döngüsüyle karşı karşıya.
Öne Çıkan Noktalar
- Araştırmacılar, düşük kaliteli yapay zekâ çıktılarının şirket içinde birikip güveni aşındırdığını ve günlük kararların arkasındaki bilgiyi zayıflattığını söylüyor.
- Yaygın olarak atıf yapılan bir anket, bu tür “iş çöplüğü”nün maliyetini 10.000 kişilik bir şirket için yılda yaklaşık 9 milyon dolar olarak belirledi.
- Diğer çalışmalar, çoğu kuruluşun hâlâ yoğun yapay zekâ harcamalarından ölçülebilir bir getiri görmediğini gösteriyor.
Harvard Bilgi Çürümesine Dikkat Çekiyor
Harvard Business Review, bu ay sert bir mesaj içeren iki makale yayımladı. Yazarların uyardığı üzere, işleri hızlandırması beklenen araçlar, ekipler ve tüm departmanlar genelinde işleri sessizce aşağı çekiyor. Haziran ayında yazan Oxford’dan Matthias Holweg ve Babson’dan Thomas Davenport, cilalı ama içi boş çıktının, şirketin güvendiği kayıtları aşındırdığı, bilgi çürümesi adını verdikleri yavaş bir çürümeyi tanımlıyor.
Sorun, yapay zekânın uydurma gerçekler üretmesi gibi tanıdık bir mesele değil. Araştırmacılar, bu daha derin hasarı, BetterUp Labs ve Stanford Sosyal Medya Laboratuvarı’nın, neredeyse hiçbir şey katmadığı hâlde bitmiş gibi görünen çıktılar için 2025 Eylül’ünde ortaya attığı iş çöplüğü terimine izledi.
Ayrıca Oku: Bitcoin ETF Çıkışı Rekor 6,35 Milyar Dolara Ulaştı, Ancak Panik Satışlar Yatışıyor Olabilir
İş Çöplüğü İş Yerindeki Güveni Aşındırıyor
1.150 tam zamanlı çalışanla yapılan bir anket, katılımcıların %41’inin tek bir ay içinde bu tür materyaller aldığını ve her bir örneğin birinin zamanından neredeyse iki saat götürdüğünü ortaya koydu. Analistler, gizli faturayı, moral ve güvene verilen zararı hesaba katmadan önce, 10.000 çalışanlı bir şirket için yılda yaklaşık 9 milyon dolar olarak hesapladı. Aynı çalışmada, alıcıların %53’ü bu çıktının sinirlerini bozduğunu, %42’si ise göndereni eskisine göre daha az güvenilir olarak değerlendirdi.
Yaklaşık yarısı o iş arkadaşını daha az yetkin gördüğünü söylerken, kabaca üçte biri onlarla tekrar çalışmaktan kaçınacağını belirtti. En sert darbelerden bazılarını işe alım süreci aldı. Yapay zekâ ile yazılmış özgeçmişler işe alım uzmanlarını boğuyor, otomatik iş ilanları adayları yanlış yönlendiriyor ve tarama araçları güçlü adayları elerken, her iki taraftaki güven rekor düşük seviyelere iniyor.
Yapay Zekâ Getirisi Hâlâ Uzak
Güven sorunu, son derece zayıf bir getirinin üzerine ekleniyor. MIT Medya Laboratuvarı’nın ayrı bir raporu, şirketlerdeki üretken yapay zekâ pilotlarının %95’inin, on milyarlarca dolar harcanmasına rağmen yapay zekâ harcamalarından ölçülebilir bir getiri göstermediğini ortaya koydu.
Yazarlar, ortalığı toparlamanın, araçların ortadan kaldırma vaadinde bulunduğu emeği geri getirerek, yapay zekâ çıktısına insan denetimleri eklemek anlamına geldiğini belirtiyor. Uyarı, teknolojiye toptan bir karşı çıkış değil. Yazarlar, bir şirketin kendi verileriyle eğitilmiş modellerin hâlâ değer yaratabileceğini savunurken, yanlış işlere koşturulan halka açık sohbet botlarının, hatalarla dolu, sıradan metinler ürettiğini vurguluyor.
Bu hesaplaşma, artan şüphelerin ardından geçen bir yılın sonunda geliyor. İş çöplüğü kavramı ilk kez 2025 Eylül’ünde ortaya çıktı ve daha yeni çalışmalar, soruyu, yapay zekânın tek bir görevi hızlandırıp hızlandırmadığından, yaygınlaşmasının bir şirketi sonraki her kararda daha keskin mi yoksa daha körelmiş mi bıraktığına çeviriyor.
Sıradaki Haber: JaredFromSubway Botu Kendi Tuzaklarına Düşerek 7,5 Milyon Dolar Kaybetti