Palo Alto, ABD, 12 Ekim 2026, Chainwire
250 milyondan fazla doğrulanabilir makbuz içeren, hakları temizlenmiş yapay zekâ eğitim verisi için zincir üstü kayıt sistemi Trace, yeni nesil yapay zekâ modellerini beslemek üzere verisini Sui ve Walrus’a taşıyor.
Sui Foundation ve DATA Foundation, DATA Network ve onun Trace sicilinin Sui yığınına entegre olduğunu açıkladı. Böylece, Sui’nin yapay zekâ iş yükleri için kurduğu altyapıya, canlı ve sürekli güncellenen bir hakları temizlenmiş eğitim verisi arzı taşınmış oluyor. Sui üzerinde bütünlüğü kriptografik kanıtlarla güvence altına alınan veri platformu Walrus, DATA Foundation tarafından işletilen uygulamalar için varsayılan depolama katmanı hâline geliyor. Buna paralel olarak DATA Network, Sui üzerinde yerel bir protokol olarak çalışacak şekilde yükseltilecek.
Bu mimari, yapay zekâ laboratuvarlarına, kullanma hakkına sahip oldukları gerçek dünya eğitim verisini tek bir noktadan tedarik etme imkânı tanıyor: Verinin kaynağı ve hakları Trace üzerinde kayda geçerken, orijinal dosya Walrus üzerinde saklanıyor ve erişim sıkı kurallarla yönetiliyor.
Yapay zekânın bir sonraki ihtiyaç duyduğu veri
Yeni nesil yapay zekâ modelleri, gerçek dünya verisine erişimde yaşanan darboğazla karşı karşıya. Açık internet çoktan tarandı; bundan sonra kullanılacak verinin, bireylerden açık rızayla ve düzenleyicilerin ile hukuk ekiplerinin kabul edeceği şekilde kaynağı ispatlanabilir biçimde toplanması gerekiyor. AB Yapay Zekâ Yasası (EU AI Act) ve eğitim verileriyle ilgili süren davalar, veri kökeninin laboratuvarlar için fiilen bir tedarik şartına dönüşmesine yol açtı.
Bu modellerin ihtiyaç duyduğu veri, artık herkese açık web sitelerinde değil, insanlarda duruyor: Bir hemşirenin kendi kelimeleriyle anlattığı bir gecelik nöbet, Jakarta’da yağmurlu bir trafik yolculuğunu kaydeden araç kamerası, bir fabrika teknisyeninin arızayı teşhis ederken ellerinin görüntüsü ya da Bengalce gerçekleştirilen bir müşteri hizmetleri görüşmesi. Bu veriler kişisel, çoğu zaman sıkı düzenlemelere tabi ve üreticisinin mülkiyetinde.
DATA Foundation tarafından Haziran ayında yapay zekâ eğitim verisi için zincir üstü kayıt sistemi olarak devreye alınan Trace tam da bu tip veriler için tasarlandı. Her katkının kaynağını ve bu veriye bağlı hakları kayıt altına alıyor; ilgili ödemeyi de veriyi sağlayan kişiye aktarıyor. Lansmandan bu yana 250 milyonun üzerinde katkı kaydedildi; sistem şu anda günde ortalama 3 milyonun üzerinde makbuz işliyor. Trace’e yazan uygulamalar arasında, 1,5 milyardan fazla kaydın sisteme alındığı, dünyanın en büyük isteğe bağlı insan verisi pazaryeri Kled’in yanı sıra, hâlihazırda verilerini sınır yapay zekâ laboratuvarlarına ve robotik şirketlerine lisanslayan Numo ve Oto da bulunuyor.
Neden Sui ve Walrus?
Sui, her varlığı programlanabilir bir nesne olarak temsil ediyor; böylece veri setleri ve bunlara bağlı lisanslar, zincir üstünde token benzeri şekilde yönetilebiliyor. Birbirinden bağımsız işlemler paralel olarak yürütülüyor ve bir saniyenin altında kesinleşiyor; bu da ağı, günde milyonlarca kayıt talebini karşılayabilecek kapasiteye taşıyor. Walrus ise bu yetkinliği büyük verisetlerine genişletiyor: Dev hacimli yapay zekâ verilerini verimli biçimde depoluyor ve verinin yalnızca lisanslı alıcılar tarafından okunabilir olmasını sağlıyor. Depolama, erişim kontrolü, mülkiyet takibi ve doğrulanabilir hesaplamayı aynı yerel ekosistem içinde bir araya getiren başka bir ağ bulunmuyor.
Trace, bugün hâlihazırda lisansladıkları veriye talep gösteren yapay zekâ laboratuvarlarından gelen mevcut talep eşliğinde, hakları temizlenmiş verinin amiral gemisi niteliğindeki arzını bu yapıya ekliyor. Entegrasyonun sonucu, çok daha güçlü köken garantileri ve kurcalamaya karşı kanıtlanabilirlik olacak. Bugün bir Trace kaydı, bir dosyanın ne zaman ve nasıl kaydedildiğini ispatlıyor; Walrus ile birlikte Trace, referans niteliğinde, şifreli ve değiştirilemez orijinal dosya kopyasını da saklayabilecek. Böylece kayıt özeti (hash), uygulamanın sağladığı meta veriden değil, bizzat verinin kendisinden yeniden üretilebilecek; dosya üzerinde sonradan yapılan her türlü işleme, orijinaline karşı denetim uygulanabilecek.
Yükseltme, uzun vadeli stratejik bir yatırımla destekleniyor. Sui Foundation, DATA Network’e 30 milyon dolar yatırım yaparak, PIP Labs ve DATA Foundation’ın devam eden pozisyonlarına ek olarak ağdaki en büyük kurumsal pay sahibi konumuna geliyor. Uyumun güçlendirilmesi kapsamında, Poseidon Yönetim Kurulu Başkanı ve PIP Labs CEO’su SY Lee, Sui Foundation’a Stratejik Danışman olarak katılıyor.
Protokol yükseltmesi
DATA Network, Sui üzerinde yerel bir protokol olarak çalışacak şekilde yükseltilirken, bağımsız zinciri kademeli olarak devreden çıkarılacak. $DATA, Sui üzerindeki DATA protokolünün token’ı olmaya devam edecek ve bire bir oranla taşınacak; token sahiplerinin ekonomik hakları ve yönetişim hakları en az mevcut seviyede korunacak. Kilitli ve hak ediş sürecindeki (vesting) pozisyonlar aynen devreye alınacak. Eşzamanlı olarak Walrus, DATA Foundation uygulamalarının varsayılan depolama katmanı olarak konumlanacak.
> Sui ve Walrus’un ilk geliştiricisi Mysten Labs’in Kurucu Ortağı ve Ürün Direktörü Adeniyi Abiodun şunları söyledi: “Yapay zekâ sektörü, açık internetin okunma sınırına ulaştı; sıradaki aşamayı ise, düzenleyicilerin talep ettiği rıza ve köken kayıtlarıyla desteklenen veri setlerine erişim belirliyor. Sui ve Walrus, yapay zekâ verisinin saklandığı, lisanslandığı ve ücretlendirildiği bir yuva olmak, bu sistemlerin talep ettiği ölçekte çalışmak için tasarlandı. DATA Network ve Trace’in yığımıza taşınması, bugün dünyanın sınır yapay zekâ laboratuvarlarına hizmet veren, dev hacimli, yüksek kaliteli ve hakları temizlenmiş veri setlerini beraberinde getiriyor.”
> Poseidon Yönetim Kurulu Başkanı ve PIP Labs CEO’su SY Lee şunları söyledi: “Bir sonraki yapay zekâ nesli, herkese açık web’de değil, insanların elinde yaşayan verilerle eğitilecek. Bu verinin, kaynağı belli ve rızaya dayalı olmasının yanı sıra, geldiği insanlara ödeme yapmayı mümkün kılacak bir katman gerektiriyor; Trace tam da bu amaçla inşa edildi. Şimdi Walrus’un yanında Sui yığınının parçası hâline gelirken, sektördeki en güçlü mühendislik organizasyonlarından biri ve ağın en büyük stratejik hissedarı olarak Sui Foundation ile birlikte konumlanıyor. Kurduğumuz ağ için en doğru yuvanın burası olduğuna inanıyorum ve Sui’nin bunu yapay zekâ için küresel veri katmanına dönüştürmesine katkı sunmayı sabırsızlıkla bekliyorum.”
> DATA Foundation CEO’su Andrea Muttoni şunları söyledi: “Eğitim verisi, sınırın sürekli ileri taşınması için kritik önemde ve bu verinin izlenebilir, denetlenebilir ve kullanım açısından hukuken temiz olması, veri kalitesi kadar yapay zekâ güvenliği için de temel bir ön koşul. Trace ile yüz milyonlarca veri varlığını takip ediyoruz. Sui ile güçlerimizi birleştirmek, yalnızca bir denetim izi sunmanın ötesine geçerek, şifreli referans dosya depolaması ve gelecekte değerlendirme ve ince ayarlar için tam doğrulanabilir TEE’ler gibi, yığının daha büyük bir bölümünü inşa etmemize imkân tanıyor.”
Mevcut DATA Network, yükseltme tamamlanana kadar çalışmaya devam edecek. Yükseltme öncesinde ayrıntılı bir takvim ve token sahipleri için geçiş planı kamuoyuyla paylaşılacak.
DATA Foundation hakkında
DATA Foundation, yapay zekâ modellerinin ihtiyaç duyduğu gerçek dünya verisinin kökenini takip eden protokol olan DATA Network’ü destekliyor. Trace aracılığıyla her katkı, kaynağını gösteren bir makbuz ve tam denetim izi ile kayda geçiriliyor. Ağ üzerinde inşa eden uygulamalar arasında Kled, Numo, Oto ve diğerleri yer alıyor. Daha önce Story Foundation olarak bilinen organizasyon, Haziran 2026’da odağını yapay zekâ eğitim verisine çevirdi. DATA Network, Sui üzerinde çalışan bir protokol olarak yükseltiliyor.
Sui hakkında
Sui, paranın mesajlar kadar özgürce hareket ettiği bir dünya vizyonuyla, zincir üstü finans ve otonom ajan altyapısı için tasarlanmış yeni nesil bir Katman 1 blokzinciridir. Meta’nın stablecoin girişiminin çekirdek ekibi tarafından kurulan ve nesne odaklı mimariyle çalışan Sui, varlıkları, yetkileri ve kullanıcı verilerini programlanabilir ve doğrulanabilir kılıyor. Sui’nin sunduğu temel bileşenler, yüksek performanslı finansal ve yapay zekâ yerel uygulamalar geliştirmek için gereken her şeyi barındırıyor. Daha fazlası için sui.io adresini ziyaret edin.
Walrus hakkında
Walrus, yapay zekânın veri ihtiyaçları için inşa edilmiş bir veri platformudur. Geliştiricilerin, kurumların ve yapay zekâ ajanlarının veriyi uygulamalar ve modeller arasında taşımasına, yerleşik erişim kurallarıyla korumasına ve herkes tarafından doğrulanabilir kılmasına imkân tanır. Yapay zekâ gerçek dünyada sonuç doğuran eylemler almaya başladıkça, çalıştığı verinin de kanıtlanabilir olması gerekiyor. Walrus, Sui ve Meta’nın ilk stablecoin girişiminin arkasındaki kriptografi ve dağıtık sistem mühendisleri tarafından geliştirildi. Daha fazla bilgi için walrus.xyz adresini ziyaret edin.
Medya iletişimi
DATA Foundation: [email protected]
Sui Foundation: [email protected]
İletişim
Kurumsal İletişim Başkanı
HV
DATA Foundation
[email protected]