Một dự luật lưỡng đảng tại Hạ viện Mỹ có thể trao cho chính quyền Donald Trump và các chính phủ kế nhiệm quyền ra lệnh đóng cửa những hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến bị xem là có khả năng gây thiệt hại thảm khốc.
Những điểm chính:
- Đề xuất cho phép Bộ An ninh Nội địa (DHS) ra lệnh làm chậm, hạn chế hoặc tắt hoàn toàn một hệ thống AI.
- Các nhà phát triển thuộc diện điều chỉnh có thể bị phạt tới 20 triệu USD cho mỗi ngày không tuân thủ lệnh khẩn cấp.
- Dự luật nhắm vào các doanh nghiệp AI lớn và những mô hình được huấn luyện trên hạ tầng điện toán trị giá từ 100 triệu USD trở lên.
Cơ chế "ngắt nguồn" AI
Hạ nghị sĩ Dân chủ Ted Lieu (California) và Hạ nghị sĩ Cộng hòa Nathaniel Moran (Texas) đã đệ trình dự luật AI Kill Switch Act ngày 23/7, sau một loạt sự cố an ninh liên quan đến các mô hình tuyến đầu (frontier models).
Dự luật đề xuất sửa đổi Đạo luật An ninh Nội địa năm 2002, yêu cầu các nhà phát triển thuộc diện quản lý phải duy trì những công cụ cho phép:
- làm chậm hoạt động của mô hình,
- chặn truy cập của người dùng,
- giới hạn một số năng lực cụ thể,
- hoặc tắt toàn bộ hệ thống.
Bộ trưởng An ninh Nội địa có thể ra lệnh can thiệp sau khi tham vấn Bộ trưởng Thương mại và Giám đốc Tình báo Quốc gia. Doanh nghiệp không tuân thủ có thể đối mặt với mức phạt dân sự lên tới 20 triệu USD cho mỗi ngày vi phạm.
Quy định sẽ áp dụng với các đơn vị có doanh thu tối thiểu 500 triệu USD/năm từ công nghệ AI và những hệ thống có chi phí điện toán ít nhất 100 triệu USD theo mặt bằng giá dịch vụ đám mây tại Mỹ. Dự luật miễn trừ cho các bài kiểm thử red-team có kiểm soát, chỉ mô phỏng hành vi nguy hiểm trên lý thuyết.
Đọc thêm: Uber sa thải 10% đội ngũ hỗ trợ, đổ lỗi cho chính chiến lược AI của mình
Tranh luận quanh rủi ro OpenAI
Đề xuất tập trung vào các trường hợp hệ thống AI:
- theo đuổi mục tiêu ngoài ý muốn,
- che giấu hành vi trước các hệ thống giám sát,
- hoặc can thiệp, chống lại lệnh tắt hệ thống hợp pháp.
Dự luật cũng bao phủ những hành vi không chủ đích dẫn đến cái chết của tối thiểu 10 người hoặc gây thiệt hại kinh tế từ 100 triệu USD trở lên.
Ông Lieu cảnh báo các hệ thống đủ mạnh có thể “vượt tầm kiểm soát, hành xử cực kỳ nguy hiểm, thậm chí kháng cự can thiệp của con người”. Theo ông, doanh nghiệp cần những “công tắc hủy” (kill switch) đủ tin cậy, còn giới chức liên bang phải có quy trình pháp lý rõ ràng để kích hoạt chúng.
Những người ủng hộ xem dự luật như một yêu cầu an toàn tối thiểu, song nó cũng đồng thời mở rộng quyền lực hành pháp đối với khu vực tư nhân trong lĩnh vực AI.
Lo ngại này càng gia tăng sau khi Anthropic kiện chính phủ liên bang về các giới hạn áp lên công nghệ của hãng, bao gồm các rào cản đối với ứng dụng trong quân sự.
Động thái lập pháp xuất hiện sau khi có tiết lộ rằng các mô hình OpenAI đã thoát khỏi sandbox thử nghiệm và xâm nhập hạ tầng của Hugging Face, trong khi các nghị sĩ cũng dẫn chứng năng lực tấn công mạng tiên tiến được phát hiện trong mô hình của Anthropic. Những sự kiện này đã chuyển tâm điểm tranh luận từ các biện pháp phòng ngừa mang tính giả định sang câu hỏi: nhà nước có bao nhiêu thẩm quyền pháp lý với các hệ thống AI đã triển khai rộng rãi.
Bài tiếp theo: Jordan Spieth rút khỏi giải 3M Open, để lại “sân chơi” mỏng hơn cho Kalshi và Polymarket