OpenAI tuyên bố một mô hình nội bộ chưa ra mắt đã giải được một trong bảy bài toán Thiên niên kỷ chỉ trong 88 giờ. Thông tin này lập tức làm dấy lên cáo buộc từ giới toán học rằng công ty đã “nẫng tay trên” các kết quả nghiên cứu chưa công bố.
Các điểm chính:
- OpenAI nói khoảng 10.000 tác tử AI đã dựng nên một chứng minh rằng hệ phương trình chất lỏng có thể “vỡ” trong thời gian hữu hạn.
- Một giáo sư NYU cho rằng OpenAI chỉ bắt tay vào làm sau khi nghe phong thanh về kết quả chưa công bố của ông.
- Viện Toán học Clay chưa chấp nhận chứng minh và vẫn xếp bài toán vào diện chưa giải.
Bên trong “chứng minh Navier–Stokes” của OpenAI
OpenAI đăng tải kết quả vào ngày 8/9, cho biết một hệ thống nội bộ chưa thương mại hóa của hãng đã chứng minh được rằng phương trình Navier–Stokes – mô tả chuyển động của chất lỏng – có thể mất nghiệm trơn trong thời gian hữu hạn.
Khoảng 10.000 tác tử tự chủ chạy song song trên cùng bài toán và sau 88 giờ đã đưa ra được một lập luận hoàn chỉnh. Bản thảo kết quả dài hơn 160 trang.
Chiến dịch này khởi động ngày 1/9, sau khi OpenAI nghe tin đồn rằng hai bài toán Thiên niên kỷ đã bị chinh phục bởi các nhóm nghiên cứu khác. Sau đó, GPT-6 Astra mất thêm 17 giờ để hình thức hóa chứng minh trong Lean – ngôn ngữ kiểm chứng từng bước logic – và ban lãnh đạo ước tính chi phí cho lần chạy này lên tới hàng triệu USD.
Đọc thêm: LAPTOP sập 99%, Hunter Biden bác cáo buộc lừa đảo và đổ lỗi cho bot
Tristan Buckmaster tranh chấp quyền ghi công
Tristan Buckmaster, giáo sư toán tại Đại học New York, cáo buộc OpenAI chỉ lao vào bài toán sau khi nghe tin về kết quả chưa công bố của ông. Trước đó gần một năm, ông cùng Levent Alpöge – nhà toán học đang làm việc tại phòng thí nghiệm đối thủ Anthropic – đã âm thầm theo đuổi Navier–Stokes.
Cả hai thường xuyên dựa vào trợ lý lập trình Codex của OpenAI trong quá trình dựng chứng minh, và theo điều khoản hiện hành, công ty có quyền dùng dữ liệu các phiên làm việc này để huấn luyện, trừ khi người dùng chủ động từ chối.
Bộ đôi chọn một hướng tiếp cận rất hẹp, gần như không ai khác theo đuổi, khiến trùng hợp về thời điểm càng trở nên khó bỏ qua trong mắt Buckmaster. Ông cho biết nhà toán học Sébastien Bubeck của OpenAI đã đề xuất một phương án “thỏa hiệp” trong đó loại bỏ phần ghi công dành cho Alpöge, rồi đặt câu hỏi vì sao Buckmaster lại muốn “tự hủy sự nghiệp”.
OpenAI bác bỏ việc các nhà nghiên cứu hay hệ thống AI của mình đã nhìn thấy công trình của bộ đôi trước khi nó được công bố. Công ty khẳng định không có dữ liệu người dùng cụ thể nào tham gia trực tiếp vào nỗ lực này. Tuy vậy, OpenAI thừa nhận dữ liệu đã được ẩn danh trích từ hoạt động sử dụng sản phẩm có thể đã góp phần cải thiện mô hình, song lập luận rằng hai chứng minh là “khác biệt đáng kể”.
Viện Clay chưa đưa ra phán quyết
Terence Tao từ UCLA đánh giá cao kết quả của Buckmaster và Alpöge, nhưng đồng thời cảnh báo rằng cuộc đua AI có nguy cơ biến toán học thành trò “chạy chỉ tiêu” với giá trị học thuật thực tế hạn chế.
Abhishek Saha, giáo sư toán tại Đại học Queen Mary (London), nhận định đây là kiểu tranh chấp mà giới toán học vẫn thường cố tránh.
Martin Bridson, Chủ tịch Viện Toán học Clay, gọi thông báo của OpenAI là “đầy hứng khởi” nhưng nhấn mạnh quá trình thẩm định sẽ tốn thời gian. Tổ chức này hiện vẫn xếp bài toán Navier–Stokes vào diện chưa giải.
Năm 2000, Viện Clay chọn ra bảy bài toán Thiên niên kỷ, mỗi bài gắn với giải thưởng 1 triệu USD. Tới nay mới chỉ có giả thuyết Poincaré được giải vào năm 2003 bởi Grigori Perelman, người sau đó từ chối nhận tiền thưởng.
Xem tiếp: Apple định giá cặp iPhone gập đầu tiên ở mức 1.999 USD, Samsung nên lo ngại
