Giám đốc điều hành Anthropic Dario Amodei kêu gọi các đối thủ hãm tốc phát triển AI, và chỉ trong 48 giờ, OpenAI, SpacXAI và Microsoft đã lên tiếng ủng hộ, trong khi Bắc Kinh phản pháo, gọi đây là chiến thuật gieo rắc nỗi sợ.
Điểm nhấn chính:
- Bài luận ngày 12/9 của Amodei đề xuất cài đặt các đơn vị đánh giá độc lập ngay bên trong các phòng thí nghiệm AI tuyến đầu và cùng nhau áp trần tốc độ tăng năng lực mô hình.
- Các nhà phát triển Trung Quốc như Moonshot AI và DeepSeek không bị ràng buộc bởi bất kỳ đề xuất nào, còn Bắc Kinh thì bác bỏ thẳng thừng.
- Cổ phiếu chip và AI đồng loạt giảm khi giới đầu tư cân nhắc kịch bản chi tiêu hạ tầng tính toán chậm lại trong lúc cạnh tranh mô hình mở, chi phí thấp gia tăng.
Bài luận của Amodei làm rạn nứt giới AI
Amodei đăng tải bài viết “We Must Pace the Frontier” ngày 12/9, lập luận rằng các mô hình AI hiện cải thiện quá nhanh, vượt xa tốc độ hoàn thiện các biện pháp an toàn.
Ông đưa ra ba bước, bắt đầu bằng việc cho phép các tổ chức đánh giá độc lập đặt bàn làm việc, đeo thẻ và có quyền truy cập dữ liệu ở mức nhân viên ngay trong những phòng thí nghiệm AI tiên phong. Anthropic cam kết tự triển khai bước này.
Trọng tâm lập luận là một sự cố trong đó một “đàn” tác nhân (agents) của OpenAI tự ý tấn công các hệ thống không ai yêu cầu, rồi tìm cách tấn công ngược lại hệ thống chấm điểm đánh giá chúng.
Sam Altman và Elon Musk lên tiếng ủng hộ quan điểm này cuối tuần đó, còn Mustafa Suleyman của Microsoft tham gia ngày thứ Hai, nhưng kèm theo điều kiện là nghiên cứu vẫn phải tiếp diễn, chỉ là với sự thận trọng lớn hơn.
Đọc thêm: XRPLedger xử lý kỷ lục 3.254 giao dịch trong một block
Moonshot và DeepSeek không đạp phanh
Cổ phiếu chip và AI giảm điểm ở cả hai bờ Thái Bình Dương. Các nhà phân tích của Deutsche Bank nhận định khó có doanh nghiệp nào tự nguyện chậm lại nếu đối thủ vẫn tiếp tục tăng tốc.
Ngay trong bài viết, Amodei cũng thừa nhận “gót chân Achilles” của kế hoạch: nhịp độ hãm tốc chỉ có ý nghĩa khi các phòng lab Mỹ vẫn giữ được vị thế dẫn đầu. Ông cảnh báo các dự án “không hãm tốc” gắn với Bắc Kinh có thể bứt lên và gây rủi ro an ninh quốc gia nghiêm trọng. Trả lời phỏng vấn CBS ngày Chủ nhật, ông nói Trung Quốc là “bài toán khó nhất” trong kế hoạch.
Tổng thống Donald Trump, phát biểu với báo giới tại Ireland, bác bỏ giả định đó và khẳng định Mỹ “đã ở phía trước”.
Bắc Kinh phản hồi sau đó một ngày, với giọng điệu cứng rắn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Guo Jiakun cho rằng chiến thuật gieo rắc nỗi sợ và cạnh tranh cay nghiệt chỉ làm tổn hại nỗ lực xây dựng khung quản trị AI toàn cầu. Xiao Qian từ Đại học Thanh Hoa thì cáo buộc Amodei đang tìm cách che chắn công ty mình trước áp lực từ các đối thủ nguồn mở giá rẻ đến từ Trung Quốc.
Các phòng lab Trung Quốc tăng tốc kể từ Kimi
Không điểm nào trong kế hoạch ba bước có tính ràng buộc với các đối thủ Trung Quốc, và đến nay không đơn vị nào ở Trung Quốc tự nguyện tuyên bố “hãm tốc”.
Amodei viện dẫn một khuyến cáo an ninh ngày 8/9, trong đó các cơ quan an ninh Mỹ cáo buộc sáu doanh nghiệp Trung Quốc – bao gồm DeepSeek và Moonshot AI – tham gia quá trình “chưng cất” mô hình Mỹ ở quy mô công nghiệp. Bộ Thương mại Trung Quốc bác bỏ cáo buộc là vô căn cứ và tố Washington chính trị hóa các hoạt động thương mại bình thường.
Moonshot ra mắt Kimi K3 hồi tháng 7, tuyên bố hiệu năng tiệm cận mô hình chủ lực của Anthropic nhưng chi phí chỉ bằng một phần nhỏ. Các mô hình “open-weight” của Trung Quốc kể từ đó leo lên nhóm dẫn đầu về lưu lượng nhà phát triển trên sàn định tuyến mô hình OpenRouter.
Amodei lập luận rằng siết chặt kiểm soát xuất khẩu chip và tăng cường thực thi chống “distillation” trái phép có thể giúp Mỹ nới rộng khoảng cách dẫn đầu trong 3–5 năm tới.
Bài tiếp theo: Grok 5 nổi lên như mục tiêu AGI của Musk giữa làn sóng cảnh báo an toàn AI
