มาร์ก คิวบัน (Mark Cuban) มองว่าบริษัทสามารถช่วยลดความเหลื่อมล้ำด้านความมั่งคั่งได้ หากหยุดจำกัดสิทธิ์หุ้นไว้แค่ผู้ก่อตั้งและผู้บริหารระดับสูง แล้วเปิดโอกาสให้ “พนักงานทุกคน” มีส่วนเป็นเจ้าของกิจการอย่างแท้จริง
ประเด็นสำคัญ
- คิวบันเชื่อว่าพนักงานทุกระดับควรได้รับหุ้นในบริษัท
- เขาเสนอใช้แรงจูงใจทางภาษี ดึงดูดให้บริษัทกระจายหุ้นอย่างกว้างขวาง
- ดีลขาย Broadcast.com ปี 1999 ทำให้พนักงานราว 300 คนกลายเป็นเศรษฐี
แผน “หุ้นพนักงาน” ฉบับมาร์ก คิวบัน
คิวบันให้สัมภาษณ์ในพอดแคสต์ What It Takes โดย ระบุ ว่าคนทำงานทุกคน ตั้งแต่พนักงานทำความสะอาดไปจนถึงซีอีโอ ควรได้อานิสงส์เมื่อมูลค่าบริษัทเติบโต
เขาย้ำว่า “ผมอยากเห็นซีอีโอ/ผู้ก่อตั้ง/ผู้ประกอบการทุกคน ทำในสิ่งเดียวกับที่ผมทำ คือแจกหุ้นให้ ‘พนักงานทุกคน’ โดยไม่มีข้อยกเว้น”
แนวทางนี้ไม่ใช่แค่ทฤษฎี แต่เป็นสิ่งที่คิวบันทำจริงในหลายธุรกิจที่เขาขายออกไป โดยพนักงานได้รับเงินตอบแทนจากหุ้นทุกครั้งที่มีดีลใหญ่เกิดขึ้น รวมถึงดีลขาย Broadcast.com ให้กับ Yahoo ในปี 1999
ดีลดังกล่าวมีมูลค่าราว 5.7 พันล้านดอลลาร์ แบ่งเป็นหุ้นสามัญประมาณ 4.8 พันล้านดอลลาร์ และออปชันหุ้นราว 900 ล้านดอลลาร์ มีรายงานว่าพนักงาน Broadcast.com ราว 300 จากทั้งหมดประมาณ 330 คน กลายเป็น “เศรษฐีเงินล้านดอลลาร์” จากการถือหุ้นในบริษัท
คิวบันมองว่าการได้ถือหุ้นสร้างแรงจูงใจระยะยาวให้พนักงาน เพราะมี “ส่วนได้ส่วนเสียโดยตรง” กับผลการดำเนินงานของบริษัท เขาระบุว่า “วิธีลดความเหลื่อมล้ำของคนที่ทำงานให้ผู้อื่น คือทำให้แน่ใจว่าพวกเขาได้หุ้น และได้ประโยชน์จากมันจริงๆ”
อ่านเพิ่มเติม: ความผันผวนดัชนีดาวโจนส์ทดสอบสมมติฐานการแยกตัวของบิตคอยน์
แรงจูงใจหุ้นพนักงานผ่านระบบภาษี
คิวบันเสนอให้นำ “ระบบภาษีของรัฐบาลกลาง” มาเป็นคันโยก กระตุ้นให้ภาคธุรกิจกระจายหุ้นไปยังพนักงานในวงกว้าง ภายใต้แนวทางของเขา บริษัทที่ให้หุ้นพนักงานในอัตราส่วน “ไม่น้อยกว่า” ซีอีโอ จะมีสิทธิ์ได้รับอัตราภาษีนิติบุคคลที่ต่ำลง
เขายกตัวอย่างโครงสร้างง่ายๆ ที่สัดส่วน 10% หากซีอีโอมีเงินเดือนเงินสด 1 ล้านดอลลาร์ และได้หุ้นเพิ่มอีก 10% หรือ 100,000 ดอลลาร์ พนักงานที่มีเงินเดือน 50,000 ดอลลาร์ ก็ควรได้หุ้นคิดตามสัดส่วนเท่ากัน คือ 5,000 ดอลลาร์
คิวบันเชื่อว่าโครงสร้างแบบนี้จะ “เปลี่ยนเกม” การจ่ายค่าตอบแทนอย่างมีนัยสำคัญ เพราะทำให้ผลประโยชน์ของพนักงานผูกติดอยู่กับความสำเร็จของบริษัทอย่างแท้จริง
เขาผลักดันแนวนโยบายทำนองนี้มาหลายปี โดยให้เหตุผลว่าการมีหุ้นในสัดส่วนที่มีความหมาย จะช่วยสร้างความผูกพันต่อองค์กร และตอบแทนพนักงานที่ช่วยสร้างมูลค่ากิจการ ประสบการณ์จาก Broadcast.com คือกรณีศึกษาชัดเจนว่า ออปชันหุ้นสามารถเปลี่ยนดีลซื้อกิจการ ให้กลายเป็นความมั่งคั่งส่วนบุคคลของคนทำงานส่วนใหญ่ในบริษัทได้
อ่านต่อ: อุกกาบาตตกบ้านในนิวเจอร์ซีย์ จุดกระแสใช้เอไอไล่ล่าหาหลักฐานสิ่งมีชีวิตนอกโลก