Xác suất El Nino rất mạnh đạt 81% vào tháng 12, nhưng các nhà khí tượng dự báo rủi ro cháy rừng ở miền Tây Mỹ vẫn neo cao đến tận 2026 – thêm một mùa cho giới giao dịch trên thị trường dự đoán.
Các điểm chính:
- Dự báo viên NOAA hiện đặt xác suất 81% cho kịch bản El Nino rất mạnh trong giai đoạn tháng 10–12/2026.
- Nghiên cứu của cơ quan này cho thấy El Nino chỉ giúp giảm rủi ro cháy rừng vào mùa hè ngay sau khi đã mang lại một mùa thu–đông ẩm ướt, đồng nghĩa miền Tây phải chờ đến 2027 mới thực sự “dễ thở”.
- Polymarket và Kalshi tiếp tục niêm yết hợp đồng thời tiết và cháy rừng, vấp phải phản ứng của giới khoa học cháy rừng, điều tra viên và chuyên gia đạo đức.
Xác suất El Nino rất mạnh lên 81%, trong khi mùa cháy vẫn kéo dài
Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) đã xác nhận từ tháng 6 rằng El Nino đã hình thành trên vùng nhiệt đới Thái Bình Dương. Sau đó, Trung tâm Dự báo Khí hậu của NOAA nâng xác suất một đợt El Nino “rất mạnh” lên 81% cho giai đoạn tháng 10 đến tháng 12.
Các mô hình hiện xếp kiểu hình đang phát triển này vào nhóm El Nino mạnh nhất kể từ khi bắt đầu ghi nhận số liệu năm 1950.
Nhóm nghiên cứu của NOAA, phân tích gần 40 năm chu kỳ đại dương và diện tích cháy, phát hiện El Nino chỉ thực sự cắt giảm rủi ro cháy rừng sau khi nó đem đến mùa thu, mùa đông và mùa xuân nhiều mưa.
Nhà khí tượng học nghiên cứu của NOAA Andrew Hoell, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết hiệu ứng “xoa dịu” này sẽ chưa lan tới phần lớn nước Mỹ trước năm sau và nhấn mạnh El Nino chỉ làm dịch chuyển xác suất, chứ không triệt tiêu hoàn toàn nguy cơ cháy.
Đọc thêm: ChatGPT bị cáo buộc suýt giết chết một mục sư, tòa án chuẩn bị thụ lý vụ việc
Hợp đồng cháy rừng trên Polymarket và Kalshi bị cảnh báo
Polymarket hiện có hẳn một chuyên mục về cháy rừng song song với các hợp đồng nhiệt độ hằng ngày được thanh toán bằng USDC (usdc). Kalshi cũng niêm yết các thị trường thời tiết bao phủ hơn chục thành phố của Mỹ. Một nền tảng mới hơn mang tên Wyldfyre định giá rủi ro cháy rừng theo từng hạt tại California, nhưng hiện mới chỉ chạy mô phỏng, chưa mở giao dịch tiền thật.
Tổng khối lượng giao dịch hằng tháng cộng gộp trên hai sàn lớn nhất đã tăng vọt từ dưới 5 tỷ USD tháng 9/2025 lên khoảng 24 tỷ USD vào tháng 4/2026, dù các hợp đồng thời tiết vẫn chỉ chiếm một phần nhỏ trong con số đó.
Các nhà khoa học cháy rừng và chuyên gia đạo đức cảnh báo việc đặt cược vào tổng diện tích cháy có thể vô tình “thưởng nóng” cho hành vi cố ý phóng hỏa hoặc khiến người có thông tin nội bộ chần chừ, để đám cháy lan rộng hơn đáng lẽ phải kiểm soát.
Nhà khoa học khí hậu Kaitlyn Trudeau tại tổ chức Climate Central nhận định cấu trúc thị trường này khiến con người nhìn thảm họa thật như trò chơi điện tử, trong khi điều tra viên cháy rừng đã nghỉ hưu của hạt Los Angeles, Ed Nordskog, chỉ ra mối liên hệ giữa chứng nghiện cờ bạc và hành vi phóng hỏa.
Ở chiều ngược lại, Polymarket cho rằng các hợp đồng của họ là kênh cung cấp thông tin, không phải bình luận, và việc gỡ bỏ chúng chỉ khiến cư dân vùng bị ảnh hưởng khó tiếp cận dữ liệu chính xác hơn trong tình huống khẩn cấp diễn biến nhanh.
Cơ quan chữa cháy nói “không” với dữ liệu từ thị trường dự đoán
CAL FIRE và Cơ quan Lâm nghiệp Mỹ (U.S. Forest Service) cùng khẳng định các mô hình cháy rừng của họ chỉ dựa trên khoa học đã được kiểm chứng, hoàn toàn phớt lờ dữ liệu từ hệ thống cá cược, dự đoán đám đông hoặc các cơ chế tương tự.
Nghị sĩ từ Utah và California đã trình các dự luật liên bang nhằm cấm những hợp đồng gắn với khủng bố, chiến tranh và hoạt động phi pháp, dù đến nay chưa đề xuất nào nêu đích danh cháy rừng.
Đặt cược cháy rừng không phải chuyện mới trên các nền tảng này. Giới giao dịch từng chi khoảng 1,2 triệu USD cho gần 20 thị trường xoay quanh các vụ cháy Palisades và Eaton hồi tháng 1/2025. Các cảm biến tại một sân bay ở Paris sau đó ghi nhận những đợt nhiệt độ tăng bất thường trùng thời điểm giao dịch thời tiết trên Polymarket, khiến cơ quan khí tượng quốc gia Pháp phải nộp đơn khiếu nại lên cảnh sát.