Elon Musk đã không loại trừ khả năng sáp nhập Tesla và SpaceX trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh quý vừa qua, khiến một chuyên gia phân tích ngay lập tức nâng xác suất xảy ra thương vụ lên tới 90%.
Một thương vụ SpaceX thâu tóm Tesla nhiều khả năng sẽ thanh toán toàn bộ bằng cổ phiếu – loại cổ phiếu đã mất khoảng 50% giá trị so với đỉnh tháng 6, khiến các phép tính định giá và điều khoản giao dịch thay đổi từng ngày.
Những điểm chính:
- Giới phân tích dự đoán một thương vụ thanh toán hoàn toàn bằng cổ phiếu với SpaceX là bên mua, trong đó RBC mô phỏng mức “premium” 20%–30% cho cổ đông Tesla.
- Mỗi biến động giá cổ phiếu SpaceX làm thay đổi số lượng cổ phiếu mới mà bên mua phải phát hành; giá càng giảm, chi phí thực tế cho cổ đông hiện hữu của SpaceX càng cao.
- Tập đoàn hợp nhất sẽ khởi đầu trong tình trạng lỗ ròng, khi khoản thua lỗ của SpaceX trong năm qua vượt quá phần lợi nhuận Tesla tạo ra.
Cấu trúc thương vụ SpaceX – Tesla nghiêng hẳn về phương án trả bằng cổ phiếu
Phố Wall về cơ bản đã phác thảo xong khung cấu trúc cho bất kỳ giao dịch nào giữa hai doanh nghiệp. Chuyên gia phân tích Tom Narayan của RBC ước tính cổ phiếu Tesla có thể được trả mức giá cao hơn thị trường từ 20% đến 30% trong một thương vụ hoán đổi cổ phiếu toàn phần, như một “khoản bù” cho việc từ bỏ quyền kiểm soát biểu quyết; đồng thời nâng giá mục tiêu Tesla lên 500 USD/cổ phiếu. Chuyên gia Doug Anmuth của JPMorgan cũng đánh giá phương án dùng toàn bộ cổ phiếu là kịch bản xác suất cao nhất, bên cạnh các lựa chọn như lập một công ty holding mới hoặc sáp nhập theo lộ trình nhiều giai đoạn.
Ngân hàng này đồng thời cảnh báo vấn đề chấp thuận từ phía Trung Quốc sẽ là “nút thắt” thực tiễn khó gỡ nhất, xét đến quy mô nhà máy của Tesla tại thị trường này.
Phần còn lại phụ thuộc gần như hoàn toàn vào diễn biến giá cổ phiếu thay vì chiến lược. Ở vùng giá 135 USD, SpaceX sẽ phải phát hành lượng cổ phiếu mới tương đương 46% số cổ phần đang lưu hành để mua lại Tesla; con số này thu hẹp xuống còn khoảng 38% khi giá leo lên 185 USD.
Xem thêm: Tesla hứa chi hơn 25 tỷ USD, nhà đầu tư chùn tay
Tập đoàn hợp nhất khởi đầu trong vùng thua lỗ
Tỷ lệ đó nay lại nới rộng, do cổ phiếu SpaceX hiện giao dịch dưới giá chào bán. Cổ đông hiện hữu của SpaceX sẽ chứng kiến tỷ lệ sở hữu giảm từ 100% doanh nghiệp hiện tại xuống dưới 2/3, trong khi quyền biểu quyết của Elon Musk tại tập đoàn hợp nhất có khả năng vượt ngưỡng 50%.
Hiện Musk nắm kiểm soát khoảng 85% quyền biểu quyết tại SpaceX, so với khoảng 20% tại Tesla – khoảng cách này gần như quyết định ai là người có tiếng nói cuối cùng trong việc đặt điều kiện giao dịch.
Bức tranh lợi nhuận mới là bài toán khó hơn cho bất kỳ ai sở hữu thực thể hợp nhất sau cùng. Khoản lỗ của SpaceX trong bốn quý vừa qua đã “ăn mòn” toàn bộ lợi nhuận Tesla tạo ra, khiến tập đoàn mới hình thành nhiều khả năng vẫn ghi nhận lỗ ròng, dù vốn hóa thị trường tính gộp lên tới hàng nghìn tỷ USD.
Ngay cả việc định giá riêng SpaceX cũng chưa tìm được sự đồng thuận. Raymond James đặt giá mục tiêu 800 USD/cổ phiếu SpaceX, trong khi Morningstar định giá hợp lý vào khoảng 62 USD, và Morgan Stanley thì không kỳ vọng dòng tiền tự do dương trước năm 2035. Thời điểm hết hạn các lệnh lock-up vào cuối năm nay sẽ “bơm” thêm lượng lớn cổ phiếu vào một thị trường vẫn chưa hình thành được mức giá cân bằng.
Kết quả kinh doanh Tesla đã “dao động” theo cổ phiếu SpaceX
Mối liên kết giữa hai công ty không còn là điều giả định. Tesla đã ghi nhận khoản lãi ghi sổ khoảng 1 tỷ USD từ phần sở hữu SpaceX trong quý II, được bù trừ một phần bởi khoản lỗ khoảng 100 triệu USD từ Bitcoin (BTC).
Khoản lãi này được “mark-to-market” theo giá ngày 30/6 và hiện đang phản ánh xu hướng đảo chiều, điều sẽ chấm dứt nếu hai doanh nghiệp sáp nhập và khoản đầu tư nội bộ bị xóa bỏ trong báo cáo hợp nhất.
SpaceX đến nay đã xóa sạch toàn bộ mức tăng giá trong vài tuần đầu tiên sau IPO.
Cổ phiếu được chào bán ở mức 135 USD ngày 12/6, mở cửa ở 150 USD và nhanh chóng leo lên trên 225 USD chỉ trong vài ngày, trước khi rơi xuống mức thấp kỷ lục 110,85 USD trong phiên thứ Năm.
Bài tiếp theo: ChatGPT bị cáo buộc suýt khiến một mục sư thiệt mạng, tòa án sắp vào cuộc