Elon Musk không loại trừ khả năng sáp nhập Tesla và SpaceX trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh ngày thứ Tư, và một nhà phân tích ngay lập tức nâng xác suất xảy ra thương vụ lên 90%.
Một thương vụ SpaceX thâu tóm Tesla nhiều khả năng sẽ được thanh toán hoàn toàn bằng cổ phiếu của SpaceX – loại cổ phiếu đã mất khoảng 50% giá trị so với đỉnh tháng 6. Chính phép toán này khiến các điều khoản thương vụ bị “viết lại” từng ngày.
Các điểm đáng chú ý:
- Giới phân tích kỳ vọng thương vụ hoán đổi hoàn toàn bằng cổ phiếu với SpaceX là bên mua, và RBC mô phỏng mức giá chào mua cao hơn 20–30% cho cổ đông Tesla.
- Mỗi biến động giá cổ phiếu SpaceX sẽ thay đổi số lượng cổ phiếu mới mà bên mua phải phát hành; giá càng thấp, chi phí thực tế càng cao với cổ đông hiện hữu.
- Tập đoàn hợp nhất nhiều khả năng sẽ khởi đầu trong trạng thái lỗ, do khoản lỗ 12 tháng qua của SpaceX lớn hơn lợi nhuận Tesla tạo ra.
Cấu trúc thương vụ SpaceX – Tesla: tất tay bằng cổ phiếu
Phố Wall về cơ bản đã phác họa xong khung cơ bản cho bất kỳ giao dịch nào giữa hai bên. Chuyên gia phân tích Tom Narayan của RBC ước tính cổ đông Tesla có thể được hưởng mức giá chào mua cao hơn 20–30% trong một thương vụ hoàn toàn bằng cổ phiếu, như một dạng “phí” đổi lấy việc từ bỏ quyền biểu quyết, và nâng giá mục tiêu Tesla lên 500 USD/cổ phiếu. Chuyên gia Doug Anmuth của JPMorgan cũng coi cấu trúc “all-stock” là kịch bản khả dĩ nhất, đồng thời liệt kê phương án lập một công ty mẹ nắm giữ hoặc tiến hành sáp nhập theo từng giai đoạn.
Ngân hàng này đồng thời nhấn mạnh phê duyệt tại Trung Quốc là trở ngại thực tế lớn nhất, xét đến hệ thống nhà máy của Tesla tại nước này.
Sau khi chiến lược được định hình, phần còn lại phụ thuộc gần như hoàn toàn vào giá cổ phiếu. Ở vùng giá 135 USD, SpaceX sẽ phải phát hành thêm lượng cổ phiếu tương đương 46% vốn hóa hiện hữu để thâu tóm Tesla – con số thu hẹp xuống còn khoảng 38% khi giá leo lên 185 USD.
Xem thêm: Tesla cam kết chi trên 25 tỷ USD, nhà đầu tư giật mình
Tập đoàn sau sáp nhập có thể khởi đầu trong sắc đỏ
Tỷ lệ pha loãng nói trên nay lại nới rộng, khi cổ phiếu SpaceX đang giao dịch dưới giá chào bán. Ngay cả trong kịch bản sáp nhập, cổ đông hiện hữu của SpaceX vẫn sẽ chứng kiến tỷ lệ sở hữu giảm từ 100% xuống dưới 2/3, trong khi quyền biểu quyết của Elon Musk tại thực thể hợp nhất có thể vượt mốc 50%.
Hiện Musk nắm khoảng 85% quyền biểu quyết tại SpaceX, so với khoảng 20% tại Tesla – chênh lệch đủ để quyết định bên nào áp đặt luật chơi.
Bài toán khó hơn lại nằm ở bức tranh lợi nhuận dành cho bất cứ ai sở hữu tập đoàn sau sáp nhập. Khoản lỗ của SpaceX trong bốn quý gần nhất đã lớn hơn tổng lợi nhuận Tesla ghi nhận, đồng nghĩa công ty hợp nhất sẽ bắt đầu hành trình với kết quả kinh doanh âm, dù vốn hóa thị trường có thể tính bằng nghìn tỷ USD.
Trong bối cảnh đó, thị trường vẫn chưa tìm được tiếng nói chung về mức định giá của chính SpaceX. Raymond James đặt giá mục tiêu 800 USD cho cổ phiếu SpaceX, trong khi Morningstar định giá hợp lý quanh vùng 62 USD. Morgan Stanley lại dự báo SpaceX sẽ chưa tạo ra dòng tiền tự do dương trước năm 2035. Các đợt hết hạn khóa cổ phiếu (lock-up) sắp diễn ra cuối năm nay sẽ bơm thêm lượng cung vào một thị trường mà giá tham chiếu vẫn còn bỏ ngỏ.
Lợi nhuận Tesla đã “đánh võng” theo giá cổ phiếu SpaceX
Mối liên hệ giữa hai doanh nghiệp này không còn là câu chuyện giả định. Tesla đã ghi nhận khoản lãi “trên sổ sách” khoảng 1 tỷ USD từ phần vốn góp tại SpaceX trong quý II, phần nào bị triệt tiêu bởi lỗ khoảng 100 triệu USD từ vị thế Bitcoin (BTC).
Khoản lãi này được ghi nhận dựa trên giá ngày 30/6 và hiện đang có nguy cơ đảo chiều, một diễn biến sẽ chấm dứt nếu hai công ty sáp nhập và Tesla không còn nắm riêng cổ phần SpaceX nữa.
Tính đến thời điểm hiện tại, SpaceX đã xóa sạch toàn bộ thành quả tăng giá trong vài tuần đầu lên sàn.
Cổ phiếu được ấn định giá 135 USD trong phiên chào sàn ngày 12/6, mở cửa ở 150 USD và nhanh chóng leo qua mốc 225 USD chỉ trong vài ngày, trước khi rơi xuống đáy lịch sử 110,85 USD vào ngày thứ Năm.
Bài tiếp theo: ChatGPT bị cáo buộc suýt khiến một mục sư thiệt mạng, tòa án vào cuộc