Một năm sau khi Đạo luật GENIUS được ký thành luật, stablecoin đã dần được thừa nhận như một “đường ray” thanh toán cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, các lãnh đạo trong ngành cho rằng giai đoạn tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc cơ quan quản lý có biến bộ quy tắc phát hành thành hạ tầng ngân hàng và thanh toán bù trừ vận hành được hay không.
Đạo luật được ký ngày 18/7/2025, thiết lập khung pháp lý liên bang đầu tiên dành cho stablecoin thanh toán tại Mỹ. Luật yêu cầu dự trữ 100% bằng tài sản an toàn như USD hoặc trái phiếu Kho bạc ngắn hạn, công bố dự trữ hàng tháng và tuân thủ đầy đủ quy định chống rửa tiền, cấm vận.
Stablecoin bùng nổ, niềm tin doanh nghiệp gia tăng
Thị trường đã tăng tốc rõ rệt kể từ đó.
Phòng Thương mại Số cho biết quy mô thị trường stablecoin toàn cầu đạt 315 tỷ USD năm 2026, tăng từ 206 tỷ USD đầu năm 2025, trong khi tổng giá trị giao dịch thường niên gần chạm 35 nghìn tỷ USD năm 2025. Thanh toán bằng stablecoin cho nền kinh tế thực cũng đã tăng gấp đôi trong một năm, lên 390 tỷ USD.
Với các công ty thanh toán, thay đổi lớn nhất là niềm tin.
“Nhìn lại một năm kể từ khi Đạo luật GENIUS được ký, có thể thấy đạo luật đã tạo ra một bước ngoặt tích cực rõ rệt trong việc doanh nghiệp chấp nhận stablecoin,” Eric Barbier, CEO Triple-A, chia sẻ với Yellow.com.
Trước khi có luật, ông nói, sự mơ hồ về địa vị pháp lý và quy định của stablecoin tại Mỹ khiến doanh nghiệp chần chừ, đặc biệt là các tập đoàn lớn – nơi mỗi quyết định áp dụng phương thức thanh toán mới đều phải qua vòng phê duyệt của bộ phận tài chính, pháp chế, tuân thủ và ngân hàng.
“Sau một năm, Đạo luật không chỉ mang lại sự rõ ràng về pháp lý, mà còn kéo stablecoin vào dòng chảy tài chính chính thống,” Barbier nói.
Theo ông, Triple-A – một tổ chức thanh toán toàn cầu tập trung vào giải pháp dựa trên stablecoin – chứng kiến nhu cầu ngày càng tăng từ các doanh nghiệp đang nghiêm túc cân nhắc, hoặc đã bắt đầu thử nghiệm chấp nhận stablecoin như một hình thức thanh toán.
Thay đổi rõ ràng nhất trong hoạt động kinh doanh của Triple-A, theo Barbier, là “chu kỳ bán hàng rút ngắn đáng kể” với các khách hàng doanh nghiệp lớn khi họ kích hoạt thanh toán stablecoin qua nền tảng của công ty.
“Nhờ có một khung pháp lý rõ ràng, stablecoin đang nhanh chóng tự khẳng định là một đường ray thanh toán đáng tin cậy, bổ sung, đặc biệt cho thương mại xuyên biên giới,” Barbier nhận định.
Rõ ràng về phát hành là chưa đủ
Cột mốc một năm cũng cho thấy những giới hạn mà Đạo luật GENIUS chưa giải quyết được.
Với những doanh nghiệp hoạt động trong mảng thanh toán xuyên biên giới, luật đã làm rõ ai được phép phát hành stablecoin thanh toán và tiêu chuẩn dự trữ đi kèm. Nhưng luật chưa trả lời đầy đủ câu hỏi: các stablecoin đó sẽ di chuyển như thế nào trong hệ thống ngân hàng, và ai chịu trách nhiệm khi ngân hàng được quản lý, nhà cung cấp dịch vụ thanh toán và các công ty tài sản số cùng tham gia vào một giao dịch.
“Tuần này đánh dấu tròn một năm Đạo luật GENIUS có hiệu lực, và đây là thời điểm tốt để nhìn lại chặng đường đã đi được, cũng như những gì còn phải làm phía trước,” Diogo Cassinelli, phụ trách bán hàng và đối tác tại Trace Finance, nhận định.
“Phát hành stablecoin cuối cùng cũng có một khuôn khổ liên bang – đó là một cột mốc đáng kể,” ông nói thêm. “Nhưng với những đơn vị vận hành thanh toán và quyết toán xuyên biên giới, sự rõ ràng về phát hành mới chỉ giải được một nửa bài toán.”
Hội đồng Ổn định Tài chính (FSB) cũng cảnh báo stablecoin vẫn chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng thanh toán xuyên biên giới toàn cầu. FSB ước tính dòng thanh toán xuyên biên giới toàn cầu khoảng 200 nghìn tỷ USD năm 2024, trong khi các ước tính cho thấy thanh toán xuyên biên giới bằng stablecoin năm 2025 chiếm chưa tới 0,2% tổng giá trị.
Cassinelli cho rằng mảnh ghép còn thiếu là một chuẩn mực pháp lý chung để ngân hàng có thể dựa vào khi làm việc với các công ty thanh toán stablecoin.
“Trong thanh toán xuyên biên giới, mỗi mối quan hệ ngân hàng mới đều đòi hỏi phải tự mình thuyết phục tổ chức đó rằng mô hình của bạn tuân thủ quy định, bởi không có một chuẩn pháp lý chung nào để họ viện dẫn,” ông nói.
Quy trình này kéo dài thành nhiều tháng đối với những việc đáng lẽ chỉ mất vài tuần, và chi phí lặp lại mỗi khi doanh nghiệp vào thị trường mới hoặc bổ sung một đối tác ngân hàng khác.
Theo Cassinelli, đó chính là lý do Đạo luật CLARITY có thể trở nên then chốt.
“Nếu CLARITY được thông qua, lợi ích lớn nhất sẽ là tốc độ,” ông nhận định. “Một khung khổ dứt khoát sẽ cho phép ngân hàng và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán ‘gật đầu’ nhanh hơn, bởi câu hỏi về tuân thủ đã được giải quyết ở cấp liên bang, thay vì từng tổ chức tự đánh giá rủi ro.”
Ông bổ sung, CLARITY sẽ mở ra lộ trình cho các định chế lớn dịch chuyển dòng tiền bằng stablecoin, đồng thời cho startup một bản đồ rõ ràng để xây dựng sản phẩm phục vụ chính các định chế đó.
Bộ quy tắc vẫn chưa hoàn thiện
Năm đầu tiên cũng phơi bày khoảng cách giữa đà đi của lập pháp và tốc độ triển khai của cơ quan quản lý.
“Sau một năm, Đạo luật GENIUS rõ ràng đã phát huy tác dụng như một ‘tín hiệu hợp pháp hóa’,” Alex Witt, đối tác sáng lập tại Verda Ventures, đánh giá.
Ông chỉ ra việc vốn hóa thị trường stablecoin vượt mốc 300 tỷ USD, khối lượng giao dịch tăng gần gấp bốn lần, sự tham gia của các định chế như Fidelity và Ripple (XRP) với giấy phép hoạt động, cùng việc Tether (USDT) đưa hoạt động về Mỹ thông qua sản phẩm USA₮ hợp tác với Anchorage.
Tuy vậy, Witt cho rằng việc triển khai luật đang tụt lại so với diễn biến thị trường.
“Khâu thực thi quy định đang chậm nghiêm trọng: sáu cơ quan được giao phải hoàn tất quy định trước ngày 18/7/2026, nhưng đến nay chưa có một quy tắc nào được ban hành cuối cùng. Thị trường vẫn phải vận hành dựa trên các chế độ công bố cũ, trong khi những quyết định âm thầm về cấp giấy phép và tiếp cận Fed đang chọn ra ‘kẻ thắng cuộc’ trước khi bộ luật chơi thực sự tồn tại,” ông nói.
Quá trình làm luật trở thành bài kiểm tra mới cho stablecoin
Bức tranh xây dựng quy định vẫn rất sôi động. OCC đã công bố dự thảo quy định bao trùm quản lý dự trữ, quy trình mua lại, yêu cầu vốn, lưu ký và tuân thủ cho các tổ chức được phép phát hành stablecoin thanh toán. Bản dự thảo cũng dẫn các dự báo từ khu vực tư nhân, ước tính tổng lượng stablecoin phát hành có thể đạt 500 tỷ USD trong năm 2026.
Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cũng đang hoàn thiện dự thảo quy định về stablecoin để lấy ý kiến công chúng chỉ vài ngày trước hạn chót một năm, theo Barron’s.
Witt cho biết vẫn còn nhiều điểm treo, trong đó có lệnh cấm chia sẻ lợi tức (yield ban) và thời điểm hiệu lực của cơ chế “backstop” vào tháng 1/2027.
“Bài kiểm tra thật sự của Đạo luật nằm ở sáu tháng tới, chứ không phải một năm đã qua,” ông nói.
Năm đầu tiên của Đạo luật GENIUS mang lại tính hợp pháp cho stablecoin và kéo doanh nghiệp lại gần hơn với việc ứng dụng. Năm thứ hai sẽ cho thấy liệu tính hợp pháp đó có được chuyển hóa thành hạ tầng thanh toán ổn định, đáng tin cậy hay không.
Đọc tiếp: Lãnh đạo nói AI sắp trở thành một tác nhân chủ động của nền kinh tế