Một năm sau khi Đạo luật GENIUS được ký ban hành, stablecoin đã bước lên hàng “đường ray” thanh toán cho doanh nghiệp, nhưng các lãnh đạo ngành cho rằng giai đoạn tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc cơ quan quản lý có biến các quy định phát hành thành hạ tầng ngân hàng và thanh toán bù trừ vận hành được trong thực tế hay không.
Đạo luật, được ký ngày 18/7/2025, đã tạo ra khung pháp lý liên bang đầu tiên cho stablecoin thanh toán tại Mỹ. Luật yêu cầu dự trữ 100% bằng tài sản an toàn như USD hoặc trái phiếu kho bạc ngắn hạn, công bố báo cáo dự trữ hàng tháng, cùng với tuân thủ chặt chẽ quy định chống rửa tiền và lệnh trừng phạt.
Bùng nổ stablecoin củng cố niềm tin cho doanh nghiệp
Từ đó đến nay, thị trường đã tăng trưởng mạnh.
Phòng Thương mại Số (Digital Chamber) cho biết quy mô thị trường stablecoin toàn cầu đã đạt 315 tỷ USD năm 2026, so với 206 tỷ USD đầu năm 2025, trong khi tổng giá trị giao dịch hàng năm tăng lên gần 35 nghìn tỷ USD trong năm 2025. Thanh toán stablecoin “gắn với nền kinh tế thực” cũng đã tăng gấp đôi trong một năm, lên 390 tỷ USD.
Với các công ty thanh toán, thay đổi lớn nhất là niềm tin.
“Khi Đạo luật GENIUS tròn một năm có hiệu lực, có thể thấy rõ đạo luật đã mở ra một bước ngoặt tích cực trong việc phổ cập stablecoin, đặc biệt trong cộng đồng doanh nghiệp”, Eric Barbier, Tổng giám đốc Triple-A, chia sẻ với Yellow.com.
Trước khi có luật, ông cho biết sự mơ hồ về địa vị pháp lý và quy định của stablecoin tại Mỹ khiến các doanh nghiệp chùn bước. Điều này càng rõ ở các tập đoàn lớn, nơi mỗi quyết định áp dụng phương thức thanh toán mới đều phải được phê duyệt qua bộ phận tài chính, pháp chế, tuân thủ và ngân hàng.
“Sau một năm, Đạo luật không chỉ đem lại sự rõ ràng về quy định, mà còn đưa stablecoin vào dòng chảy chính thống”, Barbier nói.
Ông cho biết Triple-A – tổ chức thanh toán toàn cầu tập trung vào giải pháp dựa trên stablecoin – đang chứng kiến nhu cầu tăng rõ rệt từ phía doanh nghiệp, hoặc đang nghiêm túc xem xét dùng stablecoin, hoặc đã bước vào giai đoạn triển khai chấp nhận phương thức này.
Thay đổi dễ nhận thấy nhất trong chính hoạt động của Triple-A, theo ông, là chu kỳ bán hàng với các khách hàng doanh nghiệp lớn đã “rút ngắn đáng kể” khi họ bật tính năng thanh toán bằng stablecoin qua nền tảng của Triple-A.
“Nhờ có một khung pháp lý rõ ràng, stablecoin đang nhanh chóng xây dựng vị thế như một ‘đường ray’ thanh toán bổ sung đáng tin cậy, đặc biệt cho thương mại xuyên biên giới”, Barbier nhấn mạnh.
Rõ ràng về phát hành vẫn chưa đủ
Kỷ niệm một năm cũng cho thấy giới hạn của những gì Đạo luật GENIUS đã giải quyết.
Với các công ty hoạt động trong mảng thanh toán xuyên biên giới, luật đã làm rõ ai được phép phát hành stablecoin thanh toán và tiêu chuẩn về dự trữ. Tuy nhiên, luật chưa trả lời trọn vẹn câu hỏi: stablecoin sẽ vận hành ra sao trong hệ thống ngân hàng, và bên nào chịu trách nhiệm khi ngân hàng được quản lý, nhà cung cấp dịch vụ thanh toán và công ty tài sản số cùng tương tác?
“Tuần này đánh dấu tròn một năm Đạo luật GENIUS có hiệu lực, và đây là mốc để nhìn lại chặng đường ngành đã đi được, cũng như những gì vẫn còn phía trước”, Diogo Cassinelli, phụ trách kinh doanh và đối tác tại Trace Finance, nhận định.
“Việc phát hành stablecoin cuối cùng đã có khung pháp lý cấp liên bang – đó là một cột mốc ấn tượng”, ông nói thêm. “Nhưng với những đơn vị vận hành thanh toán và thanh toán bù trừ xuyên biên giới, rõ ràng về phát hành mới chỉ giải quyết được một nửa vấn đề.”
Hội đồng Ổn định Tài chính (FSB) cũng cảnh báo stablecoin vẫn chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong thị trường thanh toán xuyên biên giới toàn cầu. FSB ước tính tổng thanh toán xuyên biên giới ở mức khoảng 200 nghìn tỷ USD trong năm 2024, trong khi thanh toán xuyên biên giới bằng stablecoin, theo một số thước đo, còn chưa tới 0,2% tổng giá trị này trong năm 2025.
Cassinelli cho rằng mảnh ghép còn thiếu là một chuẩn mực pháp lý chung mà ngân hàng có thể dựa vào khi hợp tác với các công ty thanh toán bằng stablecoin.
“Trong thanh toán xuyên biên giới, mỗi mối quan hệ ngân hàng mới đều đòi hỏi phải thuyết phục từng tổ chức, riêng rẽ, rằng mô hình của bạn tuân thủ quy định, vì họ không có một chuẩn mực pháp lý dùng chung để viện dẫn”, ông giải thích.
Theo ông, quá trình này kéo dài thêm nhiều tháng cho những dự án lẽ ra chỉ mất vài tuần, và chi phí lặp lại mỗi lần công ty mở sang thị trường mới hay bổ sung đối tác ngân hàng mới.
Với Cassinelli, đây là chỗ Đạo luật CLARITY có thể trở nên then chốt.
“Nếu CLARITY được thông qua, kết quả lớn nhất sẽ là tốc độ”, ông nói. “Một khung quy định dứt khoát sẽ giúp ngân hàng và nhà cung cấp thanh toán gật đầu nhanh hơn, vì câu hỏi tuân thủ đã được trả lời ở cấp liên bang, thay vì từng tổ chức phải tự đánh giá rủi ro.”
Ông bổ sung, CLARITY sẽ mở đường cho các định chế lớn chuyển tiền qua stablecoin, đồng thời cho startup một ‘bản đồ’ rõ ràng để xây giải pháp phục vụ các định chế đó.
“Sách luật” vẫn còn bỏ dở
Năm đầu tiên cũng phơi bày khoảng cách giữa đà lập pháp và khả năng triển khai của cơ quan quản lý.
“Sau một năm, Đạo luật GENIUS rõ ràng đã thành công trong vai trò ‘tín hiệu hợp pháp hóa’”, Alex Witt, đối tác sáng lập tại Verda Ventures, nhận định.
Ông dẫn chứng vốn hóa thị trường stablecoin đã vượt 300 tỷ USD, khối lượng giao dịch tăng khoảng bốn lần, các tổ chức lớn như Fidelity và Ripple (XRP) nhận được giấy phép, và Tether (USDT) “chuyển trụ” về Mỹ thông qua sản phẩm USA₮ phối hợp với Anchorage.
Tuy vậy, Witt cho rằng tiến độ triển khai luật đang bị thị trường bỏ xa.
“Việc thực thi quy định đang bị tụt lại nghiêm trọng: sáu cơ quan dự kiến phải hoàn tất quy tắc chi tiết trước ngày 18/7/2026, nhưng đến nay chưa có quy tắc nào được chốt, khiến thị trường vẫn vận hành dựa trên chế độ công bố thông tin cũ, trong khi các quyết định cấp giấy phép và quyền tiếp cận Fed lại âm thầm ‘chọn kẻ thắng người thua’ trước khi cuốn sách luật mới kịp ra đời”, ông nói.
Làm luật chi tiết – phép thử tiếp theo cho stablecoin
Quá trình ban hành quy định chi tiết vẫn đang diễn ra. Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ (OCC) đã công bố dự thảo quy định về quản lý dự trữ, quy trình mua lại, vốn tự có, lưu ký và yêu cầu tuân thủ đối với các tổ chức phát hành stablecoin thanh toán được phép hoạt động. Dự thảo cũng trích dẫn dự báo khu vực tư nhân, ước tính tổng lượng stablecoin phát hành có thể đạt 500 tỷ USD trong năm 2026.
Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cũng vẫn đang chuẩn bị bộ quy tắc về stablecoin để xin ý kiến công chúng chỉ vài ngày trước hạn chót kỷ niệm một năm, theo Barron’s.
Witt cho biết nhiều vấn đề then chốt vẫn để ngỏ, trong đó có lệnh cấm chia sẻ lợi suất (yield ban) và mốc thời gian “chốt hạ” tháng 1/2027 cho các cơ chế dự phòng.
“Bài kiểm tra thực sự của Đạo luật còn nằm ở sáu tháng tới, chứ không phải năm vừa qua”, ông nói.
Năm đầu tiên của Đạo luật GENIUS đã trao cho stablecoin tính chính danh về mặt pháp lý và kéo doanh nghiệp lại gần hơn với việc chấp nhận công nghệ này. Năm thứ hai sẽ cho thấy liệu sự chính danh đó có thể được chuyển hóa thành hạ tầng thanh toán ổn định, tin cậy hay không.
Bài tiếp theo: Lãnh đạo doanh nghiệp nói AI sắp trở thành một ‘tác nhân kinh tế’ chủ động
